II SA/Rz 474/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Piotr Godlewski po rozpoznaniu w dniu 21 lipca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku I. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie z jej skargi na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] kwietnia 2011 r. Nr [...] w przedmiocie zgody na ekshumację zwłok postanawia odmówić przyznania skarżącej prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Postanowieniem z dnia 6 lipca 2011 r. sygn. akt j.w. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odrzucił skargę I. K. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] kwietnia 2011 r. Nr [...] z uwagi na nieuiszczenie przez nią pomimo wezwania wpisu od skargi w kwocie 200 zł. Wnioskiem o przyznanie prawa pomocy złożonym w dniu 8 lipca 2011 r. na obowiązującym osoby fizyczne w postępowaniu sądowoadministracyjnym formularzu PPF skarżąca wniosła o przyznanie jej zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata wskazując w jego uzasadnieniu na swój zły stan zdrowia znajdujący potwierdzenie w załączonym zaświadczeniu lekarskim (choroba zwyrodnieniowa stawów, infekcje układu moczowego, miażdżyca, nerwica). Wg zawartego we wniosku oświadczenia I.K. mieszka samotnie, utrzymując się z emerytury w wysokości 1017 zł. netto. Posiadany dom stanowi jedyny wartościowy składnik jej majątku. W wyniku rozpoznania złożonego wniosku stwierdzono, iż sytuacja materialno bytowa skarżącej nie kwalifikuje jej do skutecznego ubiegania się o prawo pomocy, tak w zakresie całkowitym (odpowiadającym wnioskowi) jak i częściowym (zwolnienie tylko od opłat sądowych, tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie zastępcy prawnego); przesłankami tego jest wykazanie przez osobę wnioskującą braku możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania (zakres całkowity) lub pełnych tych kosztów bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (zakres częściowy). I. K. wbrew ciążącemu na niej obowiązkowi nie wykazała ich spełnienia, w szczególności czym ewentualny uszczerbek w utrzymaniu mógłby się dla niej objawić i jakie negatywne skutki wywołać. Wymagania tego nie spełnia powoływanie się wyłącznie na zły i wymagający stałego leczenia stan zdrowia, bez jakiegokolwiek odniesienia się chociażby do konieczności opłacenia związanych ze sprawą kosztów postępowania. W przypadku skarżącej dotyczy to zwłaszcza braku wcześniejszego uiszczenia wpisu od skargi, co stało się bezpośrednią przyczyną jej odrzucenia; do tego faktu w żaden sposób się ona nie ustosunkowała i nie wyjaśniła, dlaczego nie opłaciła wpisu, bądź w wyznaczonym terminie nie wystąpiła o zwolnienie od niego. Zgodnie z postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 lipca 2009 r. I OZ 713/09, wykładnia ustawowego określenia "gdy osoba ta wykaże" (...) sprowadza się do przyjęcia, że to na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do przyznania mu prawa pomocy. Orzeczenie sądu w tej kwestii zależy zatem od tego, czy strona wykaże przesłanki, o których mowa w art. 246 § 1 p.p.s.a. Wnioskodawczyni posiada w pełni zaspokojone potrzeby mieszkaniowe oraz stałe źródło comiesięcznych dochodów, które jakkolwiek nie są wysokie, zapewniają jej jednak pokrycie wszystkich ponoszonych wydatków. Do takiego wniosku, mimo braku ujawnienia wysokości kwot przeznaczanych w szczególności na zakup żywności, utrzymanie domu (opłaty) oraz leczenie prowadzi dokonana analiza akt sprawy, której przedmiotem jest wyrażenie zgody na ekshumację i przewiezienie szczątków zwłok jej zmarłego syna na inny cmentarz. I. K. występując do właściwych organów z takim wnioskiem musiała się liczyć z obowiązkiem poniesienia związanych z tym kosztów, na których wygospodarowanie musiały pozwalać jej uzyskiwane dochody i ponoszone wydatki (z tej też przyczyny odstąpiono od wzywania jej do złożenia dodatkowego oświadczenia określającego wysokość i rodzaj tych wydatków). Na tej podstawie postanowiono o odmowie przyznania wnioskodawczyni prawa pomocy. Mając na uwadze jego wyjątkowy charakter wynikający z jego finansowania ze środków publicznych należy stwierdzić obiektywny brak możliwości jego przyznania osobie, która poprzez podejmowane działania lub ich brak (jak w niniejszej sprawie) generuje po stronie Skarbu Państwa zbyteczne koszty, których to przy należytej dbałości o swojej interesy w sprawie bez wątpienia można by uniknąć. Wyraźnego zwrócenia uwagi skarżącej wymaga, że nawet w przypadku przyznania jej prawa pomocy w zakresie objętym wnioskiem i skutecznego wniesienia przez adwokata skargi kasacyjnej od postanowienia odrzucającego skargę z dnia 6 lipca 2011 r., przedmiotem kontroli Sądu II instancji byłaby wyłącznie prawidłowość odrzucenia skargi z uwagi na nieuiszczenie wpisu, która wobec jego nieopłacenia w wyznaczonym terminie także dla skarżącej zapewne nie budzi żadnych wątpliwości (kontrolą nie zostałaby zaś objęta merytoryczna treść zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] marca 2011 r. Nr [...] o odmowie wyrażenia zgody na ekshumację zwłok). W związku z powyższym brak jest podstaw do wyłączenia z zastosowania wobec I. K. wynikającego z art. 199 P.p.s.a. obowiązku ponoszenia przez strony kosztów postępowania związanych z jej udziałem w sprawie. Przepis ten nie rozciąga się wyłącznie na osoby posiadające nadwyżkę dochodów względem wydatków, lecz dotyczy wszystkich osób posiadających jakiekolwiek środki majątkowe i dochody (potwierdza to m. in. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 grudnia 2002 r. sygn. akt OZ 862/04). W zaistniałej sytuacji procesowej wnioskodawczyni uznając za zasadne wnoszenie skargi kasacyjnej od postanowienia odrzucającego jej skargę z uwagi na wykazane okoliczności powinna sama wygospodarować środki na pokrycie niezbędnych kosztów postępowania. Z pierwszeństwa przed nimi korzystają bowiem nie wszystkie normalnie ponoszone przez osobę wnioskującą wydatki, lecz wyłącznie najważniejsze, służące zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych. Wszystkie inne nie mające takiego charakteru powinny zostać zaniechane lub ograniczone do niezbędnego minimum w celu poczynienia potrzebnych oszczędności. Odmienne uznanie w przypadku skarżącej stanowiłoby nadużycie wyjątkowości instytucji prawa pomocy. Zwrócenia uwagi skarżącej wymaga jeszcze jedna ważna okoliczność, a mianowicie kasacyjny charakter zaskarżonej decyzji z dnia [...] kwietnia 2011 r., którą Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny z uwagi na stwierdzone uchybienia uchylił w/w decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] marca 2011 r., przekazując mu sprawę do ponownego rozpoznania. Nie narzucając wnioskodawczyni jakichkolwiek działań należy wskazać na niecelowość dalszego kontynuowania postępowania w sprawie ze skargi na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] kwietnia 2011 r., skoro w jej wyniku organ I instancji w dniu [...] kwietnia 2011 r. wydał ponowną decyzję Nr [...] o odmowie wyrażenia zgody na ekshumację i przewiezienie szczątków zwłok; to na niej w przypadku braku akceptacji rozstrzygnięcia wnioskodawczyni powinna skoncentrować swoje działania, wnosząc w pierwszej kolejności odwołanie do organu administracji wyższego stopnia (zgodnie z zawartym w niej pouczeniem). W konsekwencji, na podstawie art. 246 § 1 w związku z art. 245 § 2 i 3 oraz art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji postanowienia.