II SA/Rz 474/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Piotr Godlewski po rozpoznaniu w dniu 26 czerwca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku adw. M. S. o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej w sprawie ze skargi I. K. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] kwietnia 2011 r. Nr [...] w przedmiocie zgody na ekshumację zwłok postanawia odmówić przyznania wynagrodzenia z tytułu zastępstwa prawnego wykonanego na zasadzie prawa pomocy w postępowaniu przed Sądem I instancji. Postanowieniem z dnia 2 kwietnia 2012 r. sygn. akt j.w. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie przyznał adw. M. S. jako pełnomocnikowi skarżącej I. K. wynagrodzenie w kwocie 147,60 zł. tytułem nieopłaconej pomocy prawnej związanej ze sporządzeniem i wniesieniem zażalenia na postanowienie tego Sądu z dnia 20 grudnia 2011 r. o odrzuceniu wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Wnioskiem złożonym w siedzibie Sądu 16 kwietnia 2012 r. adw. M. S. zwrócił się o przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu w postępowaniu przed Sądem I instancji, oświadczając jednocześnie, że nie zostały one uiszczone w całości ani w części. W jego uzasadnieniu wskazał, że oprócz czynności związanych z postępowaniem zażaleniowym za które zostało mu już przyznane wynagrodzenie, podejmował także działania na wcześniejszym etapie postępowania przed Sądem I instancji, tj. zapoznał się z aktami sprawy i sporządził wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi. Rozpoznając powyższy wniosek stwierdzono, co następuje: Stosownie do art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Decyzja o przyznaniu pomocy prawnej oznacza, że Skarb Państwa przejmuje na siebie ciężar finansowy związany z wynagrodzeniem pełnomocnika z urzędu i że sąd, jako dysponent środków publicznych, odpowiada za zasadność i legalność ich wydatkowania. Pełnomocnikowi ustanowionemu w ramach przyznanego stronie prawa pomocy należy się wynagrodzenie w związku z faktycznym udzieleniem pomocy prawnej; oznacza to uprawnienie i obowiązek ustalenia przez sąd, czy pomoc ta rzeczywiście została udzielona (postanowienie NSA z dnia 22 grudnia 2004 r., sygn. akt OZ 720/2004). Na adwokacie jako fachowym pełnomocniku procesowym ciąży więc obowiązek starannego działania. Rodzaj i zakres czynności jakie należy podjąć w sprawie pozostaje każdorazowo do jego uznania w zależności od etapu na jakim znajduje się dana sprawa i za których prawidłowość ponosi on odpowiedzialność. Strona przez niego reprezentowana ma przy tym prawo wymagać, by podejmowane przez niego czynności były zgodne z prawem, a przede wszystkim adekwatne do stanu sprawy. Ocena zasadności czynności podjętych przez pełnomocnika w niniejszej sprawie na etapie postępowania przed Sądem I instancji do takich wniosków nie prowadzi. Kryterium pomocy prawnej nie spełnia sporządzony przez niego wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi, gdyż jak wskazał już NSA w uzasadnieniu wydanego przez siebie w sprawie postanowienia z dnia 21 lutego 2012 r. sygn. akt II OZ 80/12 (zapadłego w wyniku rozpoznania zażalenia pełnomocnika na w/w postanowienie WSA w Rzeszowie z dnia 20 grudnia 2011 r.), z uwagi na etap postępowania na którym został wniesiony (tj. po odrzuceniu skargi z uwagi na nieopłacenie wpisu), był on niedopuszczalny i prawidłowo został odrzucony przez Sąd I instancji. WSA w uzasadnieniu swojego postanowienia wskazał też – co potwierdził następnie NSA – że skarżąca nie uchybiła terminowi do złożenia skargi, lecz terminowi do uiszczenia wpisu i przywrócenia tego drugiego terminu powinien dotyczyć złożony przez pełnomocnika wniosek. Brak merytorycznego związku wniosku pełnomocnika o przywrócenie terminu do złożenia skargi z etapem postępowania na jakim został złożony nie uprawnia więc do przyjęcia jako uzasadnionego stwierdzenia, że w jakikolwiek sposób przyczynił się on do ochrony interesu prawnego skarżącej I. K., a tym samym by jako sprzeczny z zasadami profesjonalizmu dawał on podstawę do dochodzenia z tego tytułu prawa do wynagrodzenia za pomoc prawną; zgodnie z postanowieniem SN z dnia 12 lutego 1999 r. sygn. II CKN 341/98, czynności pełnomocnika nie mające charakteru pomocy prawnej nie mogą stanowić podstawy do przyznania mu wynagrodzenia ze środków Skarbu Państwa. Do takich samych wniosków prowadzi analiza powyższych okoliczności w kontekście § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 162, poz. 1348 ze zm.) stanowiącego, że sąd zasądzając opłatę za czynności adwokata z tytułu zastępstwa prawnego bierze pod uwagę jego niezbędny nakład pracy, charakter sprawy i wkład pracy w przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia. W tej sytuacji wniosek pełnomocnika o przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej w postępowaniu przed Sądem I instancji mógłby być oceniany jedynie pod względem poniesionych przez niego w związku z podjętymi czynnościami wydatków, które jednak w żaden sposób nie zostały przez niego wykazane (podkreślenia wymaga, że nakład pracy pełnomocnika /jego aplikanta/ związany z zapoznaniem się z aktami sprawy został już uwzględniony przy wydawaniu postanowienia przyznającego mu wynagrodzenie za pomoc prawną związaną z postępowaniem zażaleniowym względem postanowienia WSA w Rzeszowie z dnia 20 grudnia 2011 r.). Mając powyższe na uwadze, na podstawie powołanych przepisów w związku z art. 258 § 2 pkt 8 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.