II SA/Rz 475/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Jerzy Solarski Sędziowie WSA Magdalena Józefczyk WSA Paweł Zaborniak /spr./ Protokolant st. sekr. sąd. Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 23 lipca 2013 r. sprawy ze skargi M. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji własnej i odmowy przyznania prawa do zaliczki alimentacyjnej -skargę oddala- Przedmiotem skargi M. W. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego (zwane dalej SKO lub Kolegium) z dnia [...] marca 2013 r., nr [...]. Zaskarżonym rozstrzygnięciem utrzymano w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] listopada 2012 r., nr [...] w sprawie uchylenia decyzji własnej z dnia [...] września 2007 r., nr [...], i odmowie przyznania prawa do zaliczki alimentacyjnej. Zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane przez SKO w oparciu o następujące okoliczności faktyczne i prawne: wnioskiem z dnia 7 września 2007 r. M. W. zwróciła się do Wójta Gminy [...] o ustalenie prawa do zaliczki alimentacyjnej. Realizując ten wniosek Wójt Gminy [...] decyzją z dnia [...] września 2007 r., nr [...], postanowił: 1) przyznać zaliczkę alimentacyjną dla O. W. w wysokości 250, 00 zł miesięcznie na okres od 1 września 2007 r. do 31 sierpnia 2008 r., 2) przyznać zaliczkę alimentacyjną dla O. W. w wysokości 250, 00 zł miesięcznie na okres od 1 września 2007 r., do 31 sierpnia 2008 r., 3) przyznać zaliczkę alimentacyjną dla A. W. w wysokości 250, 00 zł miesięcznie na okres od 1 września 2007 r. do 31 sierpnia 2008 r. W piśmie z dnia 26 kwietnia 2010 r., skierowanym do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej [...] – S. W. oświadczył, że płacił na swe dzieci A. W., O. W. i O. W. w okresie od 1 listopada 2005 r. do grudnia 2009 r. Na poparcie tych twierdzeń w załączeniu przedłożył kserokopie przekazów pocztowych oraz kserokopie wydruków bankowych dotyczących przekazywanych kwot z tytułem "alimenty" za 13 miesięcy. Postanowieniem z dnia [...] września 2012 r., nr [...], Wójt Gminy [...] wznowił postępowanie w sprawie zakończonej własną decyzją ostateczną z dnia [...] września 2007 r. Wymieniony organ uznał, że przedłożone w sprawie dowody stanowią podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego w trybie nadzwyczajnym na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Decyzją z dnia [...] listopada 2012 r., nr [...], Wójt Gminy [...] uchylił w całości decyzję własną z dnia [...] września 2007 r. i odmówił przyznania M. W. prawa do zaliczki alimentacyjnej w okresie od 1 września 2007 r. do 31 sierpnia 2008 r. na dzieci: O. W., O. W. i A. W. w kwocie po 250 zł miesięcznie na każde dziecko. W uzasadnieniu wskazał, że przedłożone przez S. W. dowody w postaci przekazów pocztowych, nie były znane Organowi w dniu wydania decyzji z dnia [...] września 2007 r. o przyznaniu prawa do zaliczki alimentacyjnej. W/w potwierdził fakt wywiązania się ze świadczenia alimentacyjnego. W szczególności organ wskazał, że zobowiązany do alimentacji przesłał dnia 3 września 2007 r. kwotę w wysokości 750 zł, dnia 3 października 2007 r. kwotę w wysokości 750 zł, natomiast dnia 16 listopada 2007 r. kwotę 750 zł. Przekazy pocztowe wskazują, że zobowiązany do alimentacji wysyłał na rzecz małoletnich dzieci kwoty odpowiadające racie alimentacyjnej. W ocenie Wójta nowe dowody nieznane w dniu wydania decyzji dają podstawę do uchylenia w całości decyzji z dnia [...] września 2007 r. oraz do odmowy przyznania prawa do zaliczki alimentacyjnej w okresie od 1 września 2007 r. do 31 sierpnia 2008 r. Świadczona przez S. W. alimentacja wykazana w oparciu o dowody wpłat jest nową istotną okolicznością nieznaną w toku postępowania przed wydaniem decyzji z dnia [...] września 2007 r. o przyznaniu prawa do zaliczki alimentacyjnej. W odwołaniu skierowanym do SKO M. W., reprezentowana przez adwokata wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji. Odwołująca podała, że wypłacone pieniądze nie miały charakteru regularnego i nie odpowiadały swą wysokością kwocie zasądzonych alimentów, dlatego uznała, że stanowiły prezent lub darowiznę dla dzieci i dla niej. Rozpoznając sprawę w trybie odwoławczym SKO utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu wskazało, że na gruncie rozpoznawanej sprawy przesłanką do wznowienia postępowania administracyjnego z urzędu w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Wójta z dnia [...] września 2007 r. było ujawnienie istotnych dla sprawy dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, a nie znanych organowi, który wydał decyzję. Dotyczy to przedłożonych przez S. W. dowodów nadania przekazów pocztowych oraz zestawienia środków pieniężnych w walucie USA, które przekazał za pośrednictwem firmy [...] w USA na rachunek bankowy wierzycielki M. W. w [...] w J., w okresie przed wydaniem w/w decyzji jak i w czasie pobierania przez wierzycielkę zaliczki alimentacyjnej. Kolegium podało, że z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że S. W. w okresie od 1 września 2007 r. do 30 września 2008 r., (choć nieregularnie) przekazywał sumy pieniężne przekazami pocztowymi bądź za pośrednictwem firmy [...], wywiązując się tym samym z ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego. SKO podzieliło stanowisko organu I instancji, że przedstawione dowody nadania przekazów pocztowych oraz zestawienia wykonanych przelewów wskazują, że w okresie w którym M. W. pobierała zaliczkę alimentacyjną otrzymywała jednocześnie alimenty od osoby zobowiązanej. Kolegium uznało, że S. W. wywiązał się z ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego zarówno przed wydaniem decyzji przyznającej prawo do zaliczki alimentacyjnej, jak też w czasie jej pobierania przez M. W. Podniosło także, że nie można jednocześnie otrzymywać alimentów od osoby zobowiązanej i świadczenia w postaci zaliczki alimentacyjnej. Wypłacenie przez organ świadczenia w sytuacji, gdy osoba uprawniona otrzymuje alimenty, skutkuje uznaniem, że wypłacona zaliczka alimentacyjna jest świadczeniem nienależnie pobranym. SKO nadmieniło, że we wniosku o ustalenie prawa do zaliczki alimentacyjnej z dnia 7 września 2007 r., M. W. potwierdziła własnoręcznym podpisem, że jest zobowiązana powiadomić organ o zmianach mających wpływ na prawo do zaliczki alimentacyjnej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie M. W. reprezentowana przez adwokata wniosła o uchylenie w całości decyzji obydwu instancji oraz o zasądzenie od organu niezbędnych kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, liczonych według norm przepisanych. Skarżąca zarzuciła naruszenie: 1) art. 7 w związku z art. 77 § 1 k.p.a. przez bezpodstawne odstąpienie od ustalenia dokładnego stanu faktycznego sprawy, w szczególności poprzez przyjęcie, że uiszczane przez S. W. kwoty pieniężne w walucie USD, przekazywane za pośrednictwem firmy [...] w USA na rachunki bankowe w [...] S.A. Oddział [...], obejmowały kwoty należnych alimentów na A. W., w sytuacji, gdy przelewy te nie były przez dłużnika alimentacyjnego wykonywane regularnie, nigdy nie obejmowały kwot należnych dzieciom alimentów, a co najistotniejsze w przelewach tych nigdy nie podano tytułu ich dokonania, poza jednorazową wzmianką "GIFT" (z języka angielskiego - prezent), 2) art. 7 k.p.a. w związku z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez brak wskazania, dlaczego organ uznał przelewy dokonane za pośrednictwem firmy [...] za przekazywane tytułem alimentów, pomimo braku tytułu przelewu lub wskazania, jako tytułu "GIFT" i dlaczego organ odmówił mocy dowodowej przekazom będących w posiadaniu wierzycielki i przedłożonych przez nią organowi oraz jej wyjaśnieniom. W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że w żadnym z przekazów pieniężnych, dokonywanych przez S. W., za pośrednictwem firmy [...] w okresie od 1 września 2007 r. do 31 sierpnia 2008 r. jak i w okresie wcześniejszym, nie wskazano tytułu tych przekazów. Zakwestionowała przedłożone przez S. W. zestawienie środków pieniężnych w walucie USD, tytułem alimentów na jej rachunek w banku [...] S.A., co zostało potwierdzone przez Kierownika Wydziału Współpracy z Klientami Detalicznymi w/w banku. Skarżąca uznała, że w/w dokument został sporządzony jedynie dla celów niniejszego postępowania i, że jest nieprawdziwy. Podała, że S. W. tylko raz wskazał tytuł przelewu polecenia jako "GIFT" (tj. dnia 20 lutego 2008 r. przy wypłacie kwoty 380 USD). Z tego powodu skarżąca pozostałe przekazy traktowała jako darowiznę lub kwoty wcześniejszych rozliczeń między małżonkami. Podniosła, że dłużnik nigdy nie wskazał w tytule przelewu na poczet jakich należności M. W. ma zaliczyć wpłacane przez niego kwoty. Środki te wpłacał nieregularnie, i nie odpowiadały one wysokości zasądzonych alimentów. Zatem skarżąca miała prawo w pierwszej kolejności zaliczyć te pieniądze na poczet należności związanych z rozliczeniami miedzy byłymi małżonkami. Wreszcie miała też prawo uznać te pieniądze jako darowiznę, zgodnie ze wzmianką GIFT, na jednym z przelewów. W końcowej części uzasadnienia skarżąca podała, że nie powinna być stroną zaskarżonych decyzji, gdyż jej dzieci osiągnęły pełnoletniość. SKO odpowiadając na skargę wniosło o jej oddalenie z przyczyn zawartych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył co następuje: Skarga okazała się niezasadna, co obliguje Sąd do jej oddalenia. Istota sądowej kontroli administracji publicznej sprowadza się do ustalenia czy w określonym przypadku, jej organy dopuściły się kwalifikowanych naruszeń prawa. Sąd administracyjny sprawuje swą kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej – art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.). Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; zwana dalej p.p.s.a.). Należy dodać, że Sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Uchylona poprzez zastosowanie trybu wznowienia postepowania administracyjnego decyzja Wójta Gminy [...], została wydana w oparciu o przepisy ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych i zaliczce alimentacyjnej (Dz.U. z 2005 r. Nr 86, poz. 752 ze zm.; zwana dalej ustawą o zaliczce alimentacyjnej). Na mocy uchylonej decyzji dzieci M. W. nabyły w wyniku złożenia przez nią stosownego wniosku prawo do zaliczki alimentacyjnej. Konstrukcja uprawnienia do świadczenia w postaci zaliczki alimentacyjnej opiera się na wykazaniu przez wnioskodawcę, że zobowiązany do alimentacji nie realizuje tego obowiązku. Innymi słowy, osoba nie staje się uprawnioną do zaliczki, jeżeli nie została wykazana bezskuteczność egzekucji należności z tego tytułu. W literaturze zauważa się, że tylko ten jest uprawniony do zaliczki alimentacyjnej, kto zasługuje na alimentację jako dziecko pozbawione faktycznego dostarczania środków utrzymania przez drugiego z rodziców (dłużnika alimentacyjnego). Jeżeli więc dłużnik alimentacyjny wywiązuje się względem swego dziecka z obowiązku alimentacyjnego, to nie można stwierdzić najistotniejszego elementu konstrukcyjnego prawa do zaliczki czyli bezskuteczności egzekucji. Pod pojęciem bezskuteczności egzekucji ustawa kazała rozumieć egzekucję, w wyniku której nie wyegzekwowano należności z tytułu świadczeń alimentacyjnych za okres trzech ostatnich miesięcy (art. 2 pkt 1 ustawy o zaliczce alimentacyjnej). Z przytoczonych wyżej powodów za istotny dla wyjaśnienia podstaw do wydania pozytywnej decyzji o przyznaniu prawa do zaliczki alimentacyjnej, należy uznać dowody potwierdzające wypłatę należnych uprawnionemu z tego tytułu alimentów. Jeżeli taki dowód istniał w dniu wydawania decyzji o przyznaniu prawa do zaliczki, a organ nie miał o nim wiedzy, to wyjście na jaw związanych z tym okoliczności czyli wywiązywania z się z obowiązku alimentacji, wypełnia podstawę do wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną. Podstawę wznowienia postępowania zawiera w tym przypadku art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. który stanowi, iż w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. W sprawie stanowiącej przedmiot orzekania, podstawą wznowienia postępowania są dowody potwierdzające, iż dłużnik alimentacyjny S. W. wywiązywał się z obowiązku alimentacji względem swych dzieci w okresie poprzedzającym złożenie przez M. W. wniosku o przyznanie prawa do zaliczki alimentacyjnej. Kopie przekazów pocztowych wykonanych na rzecz M. W. w kwocie 750 zł przez w/w zobowiązanego do alimentacji w miesiącach poprzedzających złożenie wniosku o przyznanie prawa do zaliczki znajdują się w aktach sprawy i stanowią wystarczającą podstawą do tego aby wznowić postępowanie zakończone decyzją ostateczną na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Fakt wywiązywania się dłużnika alimentacyjnego z obowiązku opłacania alimentów potwierdzają także inne dowody zebrane przez organ pierwszej instancji. Wskazać należy na oświadczenie S. W. pochodzące z dnia 26 kwietnia 2010 r., iż płacił alimenty za okres od 1 listopada 2006 r. o 2009 r. a także oświadczenie skarżącej M. W. z dnia 12 maja 2010 r. w którym w/w wyraźnie stwierdza, że otrzymywała alimenty na dzieci O., O., A. za okres 2007 r. Powyższe dowody pozostają spójne z zeznaniem złożonym przez S. W. w dniu 9 maja 2012 r. Wymieniona oświadczyła, że wysyłała przekazem pocztowym pieniądze w imieniu brata M. W. W tytule przekazu S. W. podawała – alimenty. Wobec tego, przekazy pocztowe wykonywane na rzecz M. W. stanowią dowód nie znany organowi w chwili orzekania o przyznaniu zaliczki alimentacyjnej jej dzieciom. Ponieważ wynika z nich, że S. W. wywiązywał się z ciążącego na nim obowiązku alimentacji w miesiącach poprzedzających złożenie wniosku o przyznanie prawa do zaliczki, organ był zobowiązany stosownie do art. 151 § 1 pkt 2 K.p.a. do uchylenia decyzji oraz orzeczenia o odmowie przyznania prawa do zaliczki alimentacyjnej. W świetle ustalonego stanu faktycznego wykazano niezbicie, że na chwilę orzekania nie był spełniony warunek bezskuteczności egzekucji gdyż dłużnik alimentacyjny świadczył względem swych dzieci kwoty, do których był zobowiązany orzeczeniem sądu powszechnego. Zarzuty podane przez pełnomocnika skarżącej są oczywiście nieuzasadnione, albowiem przyczyną zastosowania przez organy przepisu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. w związku z art. 151 § 1 pkt 2 tego kodeksu, były nowe dowody w postaci przekazów pocztowych na kwotę 750 zł, a nie jak błędnie twierdzi pełnomocnik kwoty pieniężne w walucie obcej przekazywane przez firmę [...] w Stanach Zjednoczonych Ameryki Północnej. Istotnym jest też to, że na przekazach pocztowych został wyraźnie wpisany tytuł – alimenty wraz z nazwą miesiąca, za który przysługiwała płatność, tj. za lipiec, sierpień i wrzesień 2007 r. Te okoliczności nie pokrywają się z zaznaczonymi motywami skargi M. W., co ewidentnie świadczy o ułomności dokonanych przez pełnomocnika ustaleń w zakresie stanu faktycznego sprawy. Skarżąca podnosi, że nie powinna być stroną postępowania wznowieniowego. Tym samym decyzja SKO oraz decyzja organu pierwszej instancji powinna być kierowana wyłącznie do Jej dzieci. Zapewne to także dzieci skarżącej powinny jej zdaniem zwrócić w dalszej kolejności nienależnie pobrane świadczenie. Także ten zarzut nie może zostać przez Sąd uwzględniony, gdyż stroną inicjującą postępowanie zakończone decyzją Wójta Gminy [...] była M. W. i to wymieniona odbierała kwoty zaliczki na swe dzieci. Ponieważ M. W. była stroną zakończonego postępowania, to decyzja wydana w trybie wznowienia postępowania prawidłowo została do niej skierowana. Pominięcie strony w postępowaniu nadzwyczajnym spowodowałoby naruszenie przepisów zapewniających jej czynny udział w czynnościach procesowych. Z powyższych przyczyn orzeczono o oddaleniu skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a. Natomiast o kosztach postępowania sądowego nie orzekano z uwagi na art. 200 p.p.s.a.