II SA/Rz 476/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Jolanta Ewa Wojtyna /spr./ Sędziowie WSA Zbigniew Czarnik WSA Magdalena Józefczyk Protokolant Anna Zięba po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólnoadministracyjnym na rozprawie w dniu 3 listopada 2009 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Kierownika Urzędu ds. Kombatantów z dnia [...] kwietnia 2009 r., Nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji -skargę oddala- Decyzją [...] z dnia [...] kwietnia 2009r. Kierownik Urzędu Do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych po rozpoznaniu wniosku M. P. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją tego organu [...] z dnia [...] marca 2009r. w przedmiocie uprawnień kombatanckich, utrzymał ją w mocy. W podstawie prawnej powołał art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), określanej dalej jako k.p.a. oraz art. 1 ust. 2 pkt 3 i art. 4 pkt 1 ust. 1 lit. c ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2002r. Nr 42, poz. 371). Uzasadnienie decyzji wskazuje, że M. P. uzyskał uprawnienia kombatanckie dnia 29 czerwca 1977r. orzeczeniem Związku Bojowników o Wolność i Demokrację w R. z tytułu udziału w walkach o utrwalanie władzy ludowej w szeregach Ochotniczej Rezerwy Milicji Obywatelskiej. Potwierdza to zaświadczenie ZBoWiD z dnia 21 lipca 1977r. z którego wynika, że M. P. otrzymał uprawnienia kombatanckie za działalność polegającą na walkach zbrojnych o utrwalanie władzy ludowej od dnia 21 lutego 1946r. do dnia 31 grudnia 1947r. Ustalenie powyższe koresponduje z oświadczeniami M. P., który tak w deklaracji członkowskiej, jak i w życiorysie wskazywał udział w walkach m. in. z takimi organizacjami jak NSZ i WiN. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2000r. [...] Kierownik Urzędu Do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych – działając m. in. na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 1997r. Nr 142, poz. 950 ze zm.) - pozbawił M. P. uprawnień kombatanckich. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją tego samego organu z dnia [...] czerwca 2000r. ([...]), zaś skargę na nią Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie Ośrodek Zamiejscowy w Rzeszowie oddalił wyrokiem z dnia 22 lutego 2001r., sygn. akt SA/Rz 1265/00. W związku ze skierowaniem przez M. P. do Kierownika Urzędu Do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych pisma datowanego 27 grudnia 2008r. i niejasności co do jego charakteru, organ – w piśmie z dnia 28 stycznia 2009r. zwrócił się do zainteresowanego z pytaniem, w jakim trybie domaga się wzruszenia jego ostatecznej decyzji z dnia [...] czerwca 2000r. W odpowiedzi (z dnia 12 lutego 2009r.) M. P. wskazał, że wnosi o stwierdzenie nieważności tej decyzji. Decyzją z dnia [...] marca 2009r. Kierownik Urzędu Do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił stwierdzenia nieważności własnej decyzji z dnia [...] czerwca 2000r. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem M. P. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym zaznaczył, że nie walczył z polskim podziemiem, lecz z bandami Ukraińskiej Powstańczej Armii. Zwróci uwagę, iż osobie znajdującej się w tożsamej z jego sytuacji faktycznej organ przywrócił uprawnienia kombatanckie, mimo ich wcześniejszego odebrania z uwagi na walkę o utrwalanie władzy ludowej. Utrzymując w mocy kwestionowane rozstrzygnięcie Kierownik Urzędu Do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych (decyzja z dnia [...] kwietnia 2009r.) wskazał na jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego, jaką jest wyrażona wart. 16 § 1 k.p.a. zasada trwałości decyzji administracyjnych. Podkreślił, iż wynika z niej, że weryfikacja ostatecznej decyzji administracyjnej możliwa jest w wyjątkowych, przewidzianych przepisami prawa przypadkach. Organ podniósł, że wnioskodawca zaznaczył, iż pozbawiając go uprawnień kombatanckich organ zastosował regulacje prawne stojące w sprzeczności z przepisami Konstytucji RP. W odniesieniu do powyższo organ zauważył, że wydaje decyzje na podstawie i zgodnie z obowiązującym porządkiem prawnym, nie jest zaś władny do oceny tych przepisów i podejmowania rozstrzygnięć z ewentualnym ich pominięciem. Zwrócił uwagę, że odwołanie się we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy do decyzji, która zapadła w innym stanie faktycznym i prawnym jest nieuzasadnione. Następnie powołując się na bogate orzecznictwo sądowe odnośnie rozumienia pojęcia "rażącego naruszenia prawa", o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. organ wskazał, że jego decyzja o pozbawieniu uprawnień kombatanckich jest zgodna z prawem. Prawidłowość powyższego stwierdzenia potwierdza zapadły w niniejszej sprawie wyrok NSA z dnia 22 lutego 2001r., którym organ stosownie do art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) jest związany. M. P. zaskarżył decyzję Kierownika Urzędu Do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] kwietnia 2009r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie zarzucając, że organ nie wziął pod uwagę przedstawionego przez niego w pismach z dnia 27 grudnia 2008r. i 30 marca 2009r. orzecznictwa sądowego oraz wydanej przez siebie decyzji z dnia [...] stycznia 2004r., dotyczącej osoby o takim samym jak skarżący życiorysie w zakresie okoliczności istotnych dla sprawy. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu Do Spraw kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie, z przyczyn podniesionych w uzasadnieniu kwestionowanego rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), określanej następnie P.p.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Jest ona dokonywana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach takiej kontroli sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego i procedury administracyjnej. W świetle art. 134 § 1 P.p.s.a. nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co oznacza, iż wadliwości postępowania ma obowiązek uwzględnić z urzędu. Usunięcie kwestionowanego aktu z obrotu prawnego następuje w razie stwierdzenia naruszenia prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania bądź też innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Badając legalność zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] kwietnia 2009r. utrzymującej w mocy decyzję własną z dnia [...] marca 2009r. uznać należy, że nie narusza ona prawa. Zapadła ona w nadzwyczajnym trybie postępowania tj. dotyczącym stwierdzenia nieważności, dopuszczalnym jako odstępstwo od wyrażonej w art. 16 § 1 k.p.a. zasady trwałości ostatecznych decyzji. Tryb tren nie służy ponownemu rozpatrywaniu co do meritum zakończonej sprawy a sprowadza się do ustalenie istnienia – w dacie wydania kontrolowanej w tym trybie decyzji - jednej z wad decyzji wymienionych w art. 156 § 1 pkt 1-6 k.p.a. lub też wad określonych w przepisach szczególnych, do których odsyła art. 156 § 1 pkt 7 k.p.a., a także stwierdzenia, czy nie występują przesłanki negatywne wymienione w art. 156 § 2 k.p.a. Kierownik Urzędu Do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w poddanej kontroli decyzji odmówił stwierdzenia nieważności własnego rozstrzygnięcia z dnia [...] czerwca 2000r., nie znajdując powodów do przyjęcia, iż akt ten nie ma podstawy prawnej lub też, że został wydany z rażącym naruszeniem prawa, o którym mowa w art.156 § 1 pkt 2 k.p.a. Sąd podziela powyższe stanowisko. Należy bowiem mieć na uwadze, iż wyrokiem z dnia 22 lutego 2001r. (sygn. akt SA/Rz 1265/00) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę na badaną w postępowaniu nadzwyczajnym decyzję Kierownika Urzędu Do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] czerwca 2000r., która utrzymywała w mocy decyzję własną z dnia [...] kwietnia 2000r. o pozbawieniu M. P. uprawnień kombatanckich. Jak przyjmuje się w orzecznictwie i w doktrynie, skutkiem oddalenia skargi przez sąd jest niedopuszczalność późniejszego stwierdzenia nieważności decyzji przez organ administracji, nie jest natomiast wykluczona możliwość wznowienia postępowania (Bogusław Dauter, Zarys metodyki pracy sędziego sądu administracyjnego, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2008r., str. 151). Uzasadnieniem dla powyższego stwierdzenia jest brzmienie art. 168 P.p.s.a. dotyczącego prawomocności orzeczenia oraz art. 170 P.p.s.a. Ten ostatni przepis stanowi, iż orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Wyrażona w powołanym przepisie moc wiążąca orzeczenia oznacza, że dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w tym prawomocnym orzeczeniu. W kolejnym zatem postępowaniu, w którym pojawia się ta kwestia, nie może być już ona odmiennie oceniana. Próby stwierdzenia nieważności decyzji rozpoznanej już wcześniej przez Sąd (wyrok oddalający skargę na niezgodność tej decyzji z prawem) są w istocie niedopuszczalną ingerencją w prawomocne orzeczenie Sądu (tak wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10.11.2004r., IV SA 1894/03, Lex Nr 164517) . Poparcie dla powyższego poglądu stanowi także treść art. 153 P.p.s.a., zgodnie z którym ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Pojęcie organu, o którym mowa w przywołanym przepisie, obejmuje – w ocenie Sądu - nie tylko organ załatwiający sprawę co do jej istoty, lecz także organ rozpoznający wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej, badanej uprzednio w postępowaniu sądowym. Związanie oceną prawną wyrażoną w wyroku sądu oznacza zaś, że oddziaływaniem orzeczenia sądowoadministracyjnego objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne np. w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej. Niedopuszczalność formułowania nowych ocen prawnych - sprzecznych z zajętym wcześniej stanowiskiem Sądu wyrażonym we wspomnianym orzeczeniu z dnia 22 lutego 2001r. - prawidłowo zatem skutkowała przyjęciem przez Kierownika Urzędu Do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych niemożności stwierdzenia nieważności decyzji własnej z dnia [...] czerwca 2000r. Rozstrzygnięcie to było już bowiem przedmiotem kontroli Sądu, który nie dopatrzył się wówczas jakichkolwiek cech, które uzasadniałyby przyjęcie zaistnienia przesłanki z art. 156 § 1 k.p.a., stwierdzając zgodność tego rozstrzygnięcia z prawem. Gdyby zaś objęta uprzednio analizą Sądu decyzja była dotknięta tego rodzaju kwalifikowaną wadą, z pewnością orzeczono by o usunięciu jej z obrotu prawnego. Stałoby się to nawet w sytuacji, gdyby skarga nie zawierała zarzutu w tym zakresie. Do tego zobowiązuje bowiem wskazany wyżej art. 134 § 1 P.p.s.a. Mając powyższe na względzie stwierdzić więc trzeba, iż w przedmiotowej sprawie organ działający w nadzwyczajnym trybie zasadnie odmówił stwierdzenia nieważności swojej decyzji z dnia [...] czerwca 2000r. Odnosząc się zaś do zarzutów skarżącego dotyczących niewzięcia przez organ pod uwagę wskazywanego przez niego faktu w postaci walki z bandami Ukraińskiej Powstańczej Armii należy podkreślić, że okoliczność ta nie była podnoszona na etapie postępowania dotyczącego pozbawienia uprawnień kombatanckich. Tym samym nie może ona prowadzić do stwierdzenia nieważności decyzji kończącej to postępowanie. Mogłaby ona ewentualnie stanowić przedmiot rozważań w kontekście zaistnienia przesłanki wznowienia postępowania określonej w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Również powoływanie się przez skarżącego na podjęcie przez organ decyzji w sprawie dotyczącej innego podmiotu, znajdującego się – w ocenie składającego skargę – w takiej samej jak on sytuacji faktycznej, nie może prowadzić do uwzględnienia niniejszej skargi. Należy bowiem zaznaczyć, iż rozstrzygnięcie to zapadło w innym trybie postępowania niż objęta niniejszą skargą decyzja. Jego podstawę prawną stanowił bowiem art. 154 k.p.a., dotyczący możliwości wzruszenia (uchylenia lub zmiany) decyzji ostatecznej, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa - z uwagi na interes społeczny lub słuszny interes strony. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uznając zatem, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.