II SA/Rz 478/17
WyrokWSA w Rzeszowie2017-08-09
Skład orzekający: Jerzy Solarski, Krystyna Józefczyk, Maciej Kobak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy obiekt budowlany wybudowany w latach 60. XX wieku, który nie posiada fundamentów i jest posadowiony na elementach betonowych, może zostać uznany za tymczasowy obiekt budowlany w rozumieniu przepisów Prawa budowlanego, a jeśli nie, to czy jego rozbiórka jest uzasadniona w świetle przepisów obowiązujących w dacie budowy oraz przepisów obecnych, zwłaszcza w kontekście naruszenia przepisów techniczno-budowlanych i ograniczenia możliwości zabudowy sąsiednich działek?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i decyzję organu pierwszej instancji, uznając, że organy administracji naruszyły przepisy prawa materialnego (art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974 r.) oraz procesowego (art. 7 i 77 K.p.a.). Sąd stwierdził, że organy nie wykazały w sposób niebudzący wątpliwości, iż obiekt budowlany powoduje niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków użytkowych dla otoczenia, co jest warunkiem koniecznym do nakazania rozbiórki. W szczególności, organy nie oceniły norm odległościowych z daty budowy obiektu, a jedynie z daty obecnej, ignorując fakt, że w dacie budowy działki sąsiadujące nie były tak blisko obiektu.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji nakazującej rozbiórkę tymczasowego obiektu budowlanego (domku letniskowego) wybudowanego w latach 60. XX wieku. Skarżący J. K. kwestionował zakwalifikowanie obiektu jako samowoli budowlanej, twierdząc, że posiadał pozwolenie na budowę gospodarstwa ogrodniczego, w ramach którego obiekt powstał. Organy administracji uznały obiekt za samowolę budowlaną, nie posiadającą pozwolenia, oraz stwierdziły naruszenie przepisów techniczno-budowlanych w zakresie odległości od granicy działki, co miało powodować niedopuszczalne pogorszenie warunków użytkowych dla otoczenia. Skarżący zarzucił naruszenie zasad K.p.a. i brak dowodów na tymczasowość obiektu oraz na fakt samowoli budowlanej.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uchylił zaskarżoną decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego i zasądził od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Jerzy Solarski Sędziowie WSA Krystyna Józefczyk /spr./ WSA Maciej Kobak Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 sierpnia 2017 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego tymczasowego I. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...]; II. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego J. K. kwotę 500 zł /słownie: pięćset złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Przedmiotem skargi J. K. jest decyzja Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, zwanego dalej "WINB" z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego tymczasowego wydana w następującym stanie sprawy.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...], dalej "PINB" decyzją z dnia [...] stycznia 2017r. nr [...] nakazał J. K. rozbiórkę obiektu budowlanego tymczasowego pełniącego funkcję domku letniskowego o wym. zewnętrznych 5,26m x 6,60m stanowiącego własność J. K. usytuowanego na działce nr 306 w miejscowości P. stanowiącej własność J. K. oraz na działce nr 308/1 w miejscowości P. stanowiącej własność B. H.
W odwołaniu od powyższej decyzji J. K. reprezentowany przez pełnomocnika A. K. zarzucił niedochowanie należytej staranności przy badaniu tej sprawy, a więc naruszenie art. 77 § 1 oraz art. 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. 2016. poz. 23 ze zm., dalej "k.p.a."). Podniósł, że w tytule ww. decyzji PINB używa określenia obiektu tymczasowego, nie przedstawiając żadnego dowodu na tymczasowość tego budynku, który został wybudowany w 1966r. Jego zdaniem nie jest to zgodne z definicją tymczasowej budowli w art. 3 pkt 5 ustawy Prawo budowlane z dnia 7 lipca 1994r. Podał, że działka 306 w 1979r. nie istniała, a PINB nie sprawdził faktu, że ww. obiekt był już uwidoczniony na mapach z 1971 sytuacyjno-wysokościowej w skali 1:500 oraz na mapie ewidencji gruntów w skali 1:2000 w tym samym roku, a budynek istniał już 13 lat. W momencie budowy tego budynku była to działka nr 111 należąca do J. K. ojca J. K., na której zostały zgodnie z prawem w 1966r. wybudowane trzy budynki murowany dwupiętrowy mieszkalny, budynek murowano- drewniany gospodarczy oraz drewniany, którego dotyczy nakaz rozbiórki. Podniósł, że z zapisów z archiwum jednoznacznie wynika, że J. K. uzyskał decyzję na gospodarstwo ogrodnicze i warzywnicze, więc z samej nazwy wynika, że musiało to być kilka budynków. Cytuje definicję gospodarstwa rolnego z KC art. 553. Zdaniem skarżącego powoływanie się przez PINB na rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 17 lipca 2002 w sprawie odległości od granic działki nie ma uzasadnienia, ponieważ dotyczy to budynku który został wybudowany legalnie i miał stosowne zezwolenia. W ten sposób prowadzone postępowanie doprowadziłoby do rozbiórki większości budynków wybudowanych po drugiej wojnie światowej, gdyż żaden z nich nie spełniałby wymogów ww. rozporządzenia. Podnosi, że niezgodne ze stanem faktycznym jest stwierdzenie, że obiekt budowlany w sposób niedopuszczalny ogranicza, możliwość zabudowy sąsiedniej działki budowlanej nr 305/3, gdyż z mapy ewidencji gruntów wynika, że ta część działki 305/3 stanowi dojazd K. M. Jest to ewidentne kolejne złamanie art.77 k.p.a. W związku z tym uzasadnieniem zwrócił się o uchylenie tej decyzji w całości oraz umorzenie postępowania.
WINB po rozpoznaniu odwołania opisaną na wstępie decyzją działając na podstawie art. 138 ust. 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Podzielił stanowisko organu I instancji w zakresie zastosowanych regulacji prawnych wskazując jednak na konieczność uzupełnienia uzasadnienia decyzji.
Organ odwoławczy wskazał, że w wyniku przeprowadzonego postępowania administracyjnego PINB ustalił, że na działce nr 306 w miejscowości P. stanowiącej własność J. K. oraz częściowo na działce nr 308/1 w miejscowości P. stanowiącej własność B. S. (nazwisko panieńskie H.) usytuowany jest obiekt budowlany w konstrukcji drewnianej szkieletowej. Obiekt posiada dach dwuspadowy, w konstrukcji drewnianej pokryty płytami azbestowo - cementowymi. Ściany obiektu budowlanego obite są deskami, ściany nie są ocieplone. Obiekt posadowiony jest na elementach betonowych ułożonych bezpośrednio na gruncie. Wymiary obiektu wynoszą 5,26m x 6,60m. Przed wejściem do obiektu budowlanego wykonany jest zadaszony taras o wym. 1,34 x 5,26m. Wysokość obiektu w kalenicy wynosi około 5,26m, w okapie 1,20m. Odległość obiektu budowlanego od ogrodzenia znajdującego się pomiędzy działkami 306 i 305/3 wynosi około 0,83m. Przedmiotowy obiekt jest parterowy z użytkowym poddaszem. W przedmiotowym obiekcie na parterze oraz na poddaszu znajdują się po dwa pomieszczenia. Obiekt posiada przyłącz energetyczny.
W ocenie organu odwoławczego organ I instancji prawidłowo zakwalifikował przedmiotowy obiekt do kategorii tymczasowych obiektów budowlanych, w świetle art. 3 pkt 5 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Cechami odróżniającymi obiekt budowlany od tymczasowego obiektu budowlanego jest jak wynika z tego przepisu albo czas użytkowania obiektu albo trwałość jego związania z gruntem. Tymczasowy obiekt budowlany ma bądź krótką trwałość użytkowania (krótszą od trwałości technicznej) bądź nie jest trwale związany z gruntem. Przedmiotowy obiekt budowlany nie posiada fundamentów, gdyż jest posadowiony na elementach betonowych ułożonych bezpośrednio na gruncie. Brak fundamentów, przez co obiekt ten nie jest trwale połączony z gruntem jest tym elementem, który przesądza o tymczasowości obiektu budowlanego. Na gruncie ustawa z dnia 31 stycznia 1961r. Prawo budowlane, obowiązującej w dacie wykonania przedmiotowego obiektu, nie zawierającej definicji "budynku" ani definicji "tymczasowego obiektu budowlanego", przedmiotowy budynek zależało zakwalifikować jako "budynek tymczasowy", na wybudowanie którego w myśl art. 36 ust. 1 ww. ustawy wymagane było pozwolenie na budowę. W rozporządzeniu Przewodniczącego Komitetu Budownictwa, Urbanistyki i Architektury z dnia 27 lipca 1961r. w sprawie państwowego nadzoru budowlanego nad budową, rozbiórką i utrzymaniem obiektów budowlanych budownictwa powszechnego (Dz. U. Nr 38, poz. 197 z późn. zm., które obowiązywało od 13.08.1961r. do 28.02.1973r.) w § 4 ust. 1 wymieniono roboty budowlane nie wymagające zgłoszenia ani pozwolenia organów państwowego nadzoru budowlanego, a w § 5 ust. 1 roboty budowlane wymagające zgłoszenia. W § 4 ust. 1 i w § 5 ust. 1 nie wymieniono tymczasowego budynku o funkcji letniskowej czy rekreacyjnej, co uzasadnia konkluzję, że w myśl przepisów ustawy z roku 1961 w okresie od 13.08.1961r. do 28.02.1973r. dla realizacji przedmiotowego obiektu wymagane było uzyskanie pozwolenia na budowę.
Podczas kontroli przeprowadzonej w dniu [...].10.2016r. J. K. oświadczył, że przedmiotowy obiekt stanowi jego własność i został wybudowany przez jego nieżyjącego ojca J. K. w latach 60 ubiegłego wieku oraz oświadczył, że obiekt służy do celów rekreacyjnych i letniskowych oraz, że nie posiada żadnych dokumentów świadczących o legalności jego budowy. Działki nr 306 i 308/1 na których obecnie znajduje się tymczasowy obiekt budowlany stanowiły kiedyś jedną całość tj. stanowiły działkę nr 111 należącą do nieżyjącego J. K., który przedmiotowy obiekt budowlany wybudował. Działki nr 306, 308 powstały w czasie modernizacji ewidencji gruntów i budynków obrębu P. w 1995r. z działki 111, a działka nr 309 z działki 110 i 111. W dniu [...].12.2007r. na podstawie postanowienia sądu sygn. akt [...] po zmarłym J. K. prawo własności do nieruchomości składających się m.in. z działek: 308 i 306 nabyli I. K., A. K., W. K., J. K. oraz, E. H. W dniu [...].10.2008r. na podstawie postanowienia sądu sygn. akt [...] zniesiono współwłasność na działkach 308 i 306 w taki sposób, że nieruchomość 308 przeszła na własność E. H., a nieruchomość 306 na własność J. K. Na podstawie decyzji nr [...] z dnia [...].07.2014 Wójta Gminy [...] dokonano podziału działki 308 na działki 308/1, 308/2, 308/3 i 308/4 stanowiących własność E. H. W dniu [...].12.2015r. został zawarty akt notarialny Rep. [...], w którym E. H. darowała działki: 308/1 na rzecz B. H. (obecnie S.), 308/2 na rzecz K. K., 308/3 na rzecz T. H., 308/4 na rzecz P. H. PINB ustalił, że brak jest pozwolenia na budowę tego obiektu. Archiwum Państwowe w [...] Oddział w [...] pismem z dnia [...].10.2016r znak: [...] poinformowało, że po przeprowadzeniu kwerendy w materiałach po Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] odnalazło dwa wpisy odnośnie inwestycji J. K. w P. tj. wpis w "Rejestrze decyzji o lokalizacji szczegółowej" z 1996r (poz. 8) oraz wpis w "Rejestrze pozwoleń (zgłoszeń zawiadomień) na budowę i użytkowanie" z 1966r (poz. 57). Z ww. wpisów wynika, że J. K. uzyskał decyzję o lokalizacji szczegółowej z dnia [...].02.1966r. znak: [...] na inwestycję - gospodarstwo warzywnicze - na parceli nr 111 w P. oraz decyzję o pozwoleniu na budowę z dnia [...].03.1966r. znak: [...] na budynek niemieszkalny o przeznaczeniu - gospodarstwo ogrodnicze - wg. projektu typowego [...] o kubaturze 2.354m3. Biorąc pod uwagę ww. wpisy w rejestrach organ odwoławczy uznał, że ww. decyzje wydane były na budowę przedmiotowego tymczasowego obiektu budowlanego o funkcji letniskowej czy rekreacyjnej, w związku z tym że kubatura przedmiotowego budynku jest znacznie mniejsza niż ta w ww. decyzji z dnia [...].03.1966r. jak również jego funkcja jest inna niż w wydanych decyzjach.
Ze względu na ustaloną datę powstania samowoli, poprzedzającą wejście w życie aktualnie obowiązującej ustawy, do usuwania jej skutków nie ma zastosowania art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane, lecz przepisy dotychczasowe, a to ze względu na normę intertemporalną z art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994r. Oznacza to, że dla oceny dopuszczalności legalizacji samowoli i ustalenia skutków jej popełnienia zastosowanie znajdują przepisy ustawy z roku 1974, w szczególności art. 37. Zgodnie z art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 24 października 1974r. Prawo budowlane, obiekty budowlane wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w czasie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce, jeżeli organ stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część: 1) znajduje się on na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę, lub 2) powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia.
Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 16 grudnia 2013 r. II OSP 2/13 rozstrzygnął kwestię dotyczącą właściwych przepisów o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym stosowanych w toku postępowania prowadzonego w oparciu o art. 37 ust. 1 ustawy Prawo budowlane z 1974r. i przyjął, że przepisami o planowaniu przestrzennym, o których mowa w art. 37 ust 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974r. są przepisy obowiązujące w dacie orzekania przez organy administracji, z tym, że w postępowaniu w przedmiocie nakazania przymusowej rozbiórki, należy uwzględnić także przeznaczenie terenu na którym powstał obiekt, od daty jego budowy. Wobec powyższego w niniejszej sprawie zbadano zgodność budowy przedmiotowego tymczasowego obiektu budowlanego, który służy do celów rekreacyjnych i letniskowych, a więc obiektu rekreacji indywidualnej z obecnie obowiązującym planem z uwzględnieniem także przeznaczenia terenu, na którym powstał obiekt budowlany, od daty jego budowy.
Z analizy przeznaczenia terenu na którym powstał obiekt, w planach zagospodarowania przestrzennego obowiązujących od daty jego budowy wynika, że do roku 1985 nie obowiązywał plan zagospodarowania przestrzennego, a obecnie lokalizacja obiektu jest zgodna z ustaleniami obowiązującego Miejscowego Planu Zagospodarowania Przestrzennego "[...]" Gminy [...], zatwierdzonego uchwałą nr [...] Rady Gminy [...] z dnia [...] lipca 2008r" opublikowanego w Dzienniku Urzędowym Województwa [...] Nr [...], poz. [...], z dnia [...] września 2008r. Przedmiotowy obiekt znajduje się na terenie oznaczonym na rysunku Planu symbolem 8.MN/ML/MP - tereny dla zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej, rekreacji indywidualnej i usług hotelarskich. Z wypisu z tekstu tego planu wynika, że przeznaczenie podstawowe to m.in.: a) budownictwo mieszkaniowe jednorodzinne - realizowane na już wydzielonych geodezyjnie działkach oraz na nowo wydzielonych działkach zgodnie z ustalaniami § 4 ust. 17 pkt 2; b) budownictwo rekreacji indywidualnej - realizowane na już wydzielonych geodezyjnie działkach oraz na nowo wydzielonych działkach zgodnie z ustaleniami § 4 ust. 17 pkt 2, za wyjątkiem terenu oznaczonego symbolem 22.MN. W związku z powyższym w rozpatrywanej sprawie nie zachodzą okoliczności określone w art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974r. Prawo budowlane.
W uzasadnieniu powołanej powyżej uchwały z dnia 16 grudnia 2013r. Sygn. akt II OSP 2/13 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że wszystkie przesłanki rozbiórki obiektu budowlanego należy odnosić do daty orzekania przez organ administracji. Respektując to stanowisko należy stwierdzić, że niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków użytkowych dla otoczenia, o którym mowa w art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane wynika z naruszenia przepisów techniczno - budowlanych aktualnie obowiązujących. W celu analizy sprawy w zakresie występowania przesłanki z art. 37 ust. 1 pkt. 2 ww. ustawy z dnia 24 października 1974r. Prawo budowlane, należy dokonać oceny stanu faktycznego w odniesieniu do przepisów techniczno - budowlanych, na podstawie obecnie obowiązującego rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2015 poz. 1422).
Przedmiotowy tymczasowy obiekt budowlany usytuowany jest na działce nr 306 w P. stanowiącej własność J. K. oraz częściowo na działce nr 308/1 stanowiącej własność B. S. (nazwisko panieńskie H.). Przedmiotowy obiekt znajduje się w odległości około 0,83m od ogrodzenia znajdującego się pomiędzy działkami 306 i 305/3. Takie usytuowanie ww. obiektu narusza przepisy § 12 ww. rozporządzenia. Jak wynika z akt sprawy (według wyrysu z mapy w skali 1:1000) działka nr 306 posiada następujący kształt: od strony północnej i zachodniej to pas gruntu szerokości ok. 6 m na długości ponad 10 m przylegający od strony zachodniej do działki drogowej nr 277 własności Gminy [...] oraz przylegający od strony północnej do działek nr 308/1, 308/2, 308/3 i 308/4, a od strony wschodniej to obszar o wymiarach ok. 95m x 45m.
Z treści ksiąg wieczystych wynika, że na działce nr 306 ustanowiona jest służebność gruntowa przejazdu i przechodu pasem o szerokości 6 m na rzecz każdoczesnych właścicieli działek 308/1, 308/2, 308/3 i 308/4. B. S. w piśmie z dnia 16.02.2017r. podniosła, że obiekt budowlany znajdujący się na działkach 306 i 308/1 w znacznym stopniu ogranicza wykonanie planowanych inwestycji na działce stanowiącej jej własność. Obiekt, który usytuowany jest częściowo na działce 308/1 jej własności, przez co uniemożliwia jej wykonanie ogrodzenia przy granicy z działką J. K. oraz stanowi przeszkodę w realizacji planowanej drogi, gdyż zajmuje część działki 308/1, w której ustanowiona została dożywotnia służebność gruntowa stanowiąca dojazd do działek 308/2, 308/3, 308/4. Z powyższego wynika zatem jednoznacznie i w sposób nie budzący żadnych wątpliwości, że przedmiotowy obiekt powoduje niedopuszczalne pogorszenie warunków użytkowych dla otoczenia zwłaszcza dla działek nr 308/1, 308/2, 308/3 i 308/4, gdyż samowolnie wzniesiony obiekt budowlany zlokalizowany został w sposób uniemożliwiający lub istotnie ograniczający możliwość zabudowy sąsiednich ww. nieruchomości. W obecnym stanic nastąpiło znaczne ograniczenie zabudowy sąsiednich działek nr 308/1, 308/2, 308/3 i 308/4, a wręcz stwierdzić należy, że zabudowa sąsiednich ww. działek stała się w rzeczywistości niemożliwa, z uwagi na usytuowaniu przedmiotowego obiektu na dojeździe do nich.
Zatem usytuowanie przedmiotowego tymczasowego obiektu budowlanego powoduje niedopuszczalne pogorszenie warunków użytkowych dla otoczenia, a więc zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 24 października 1974r. Prawo budowlane uzasadniające nakazanie jego rozbiórki.
W związku z tym, że w sprawie zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 37 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy uzasadniające nakazanie rozbiórki przedmiotowego obiektu, to nie ma zastosowania w tym przypadku artykuł 40 tej ustawy, który stanowi, że w wypadku wybudowania obiektu budowlanego niezgodnie z przepisami, jeżeli nie zachodzą okoliczności określone w art. 37, właściwy terenowy organ administracji państwowej wyda inwestorowi, właścicielowi lub zarządcy decyzję nakazująca wykonanie w oznaczonym terminie zmian lub przeróbek, niezbędnych do doprowadzenia obiektu budowlanego, terenu nieruchomości lub strefy ochronnej do stanu zgodnego z przepisami. Z uwagi na powyższe organ stwierdził, iż w rozpoznawanej sprawie nie doszło do naruszenia prawa materialnego, czy też do naruszenia przepisów postępowania mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a tylko takie uchybienia uprawniają organ odwoławczy do wyeliminowania z obrotu prawnego wadliwego aktu administracyjnego.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie J. K. zarzucił organom prowadzenie postępowania administracyjnego z naruszeniem zasady budzenia zaufania uczestników postępowania do organów władzy publicznej - art. 8 k.p.a. oraz niezachowanie należytej staranności w prowadzonym postępowaniu dowodowym – art. 77 § 1 k.p.a. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania. W uzasadnieniu zarzucił organom niewykazanie, że będący przedmiotem postępowania obiekt budowlany mieści się w definicji obiektu budowlanego tymczasowego zawartej w art. 3 pkt 5 ustawy Prawo budowlane. O jego tymczasowości nie świadczy brak fundamentów. Podniósł, że organy w sposób nieuprawniony traktują sporny budynek jako wybudowany w warunkach samowoli budowlanej podczas, gdy brak jest dowodów potwierdzających ten fakt. Z informacji uzyskanych w Archiwum Państwowym jednoznacznie wynika natomiast, że jego ojciec J. K. uzyskał pozwolenie na budowę gospodarstwa ogrodniczego i warzywniczego w ramach którego powstał sporny budynek. Wobec treści uzasadnienia poddał w wątpliwość ustaloną datę powstania samowoli budowlanej. Nie zgodził się ze stwierdzeniem jakoby obiekt budowlany będący przedmiotem postępowania w sposób niedopuszczalny ograniczał możliwość zabudowy sąsiedniej działki budowlanej o nr 305/3 oraz ze stwierdzeniem jakoby budynek ograniczał wykonanie planowanych przez B. S. inwestycji na działce nr 308 /1 i służebności na działce nr 306. Ustanowienie służebności, na którą skarżący wyraził zgodę w żaden sposób nie jest ograniczone lokalizacją spornego domku tym bardziej, że ww. nabyła tą działkę od jego ojca w czasie kiedy nadziałce posadowiony był już domek.
W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie z przyczyn podniesionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
Sąd administracyjny rozpoznając skargę bada zgodność rozstrzygnięcia organu z przepisami obowiązującego prawa.
Sąd może uwzględnić skargę gdy dopatrzy się naruszenia prawa materialnego lub procesowego w stopniu określonym w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 718).
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Jak ustalono na podstawie akt administracyjnych na działce nr 306 i nr 308/1 w P. usytuowany jest obiekt budowlany drewnianej konstrukcji, ściany budynku obite są deskami. Obiekt nie ma fundamentów lecz posadowiony jest na elementach betonowych ułożonych bezpośrednio na gruncie. Odległość tego obiektu od granicy z działką nr 305/3 wynosi 83 cm. Obiekt posiada przyłącz energetyczny, spełnia funkcje domku letniskowego.
Nie budzi wątpliwości, że obiekt ten został samowolnie zrealizowany w latach 60 – tych ubiegłego wieku przez ojca skarżącego i usytuowany był na działce nr 111 będącej jego własnością.
W wyniku postępowania spadkowego działka ta uległa podziałowi, co spowodowało, że obiekt przedmiotowy pozostaje w zbliżeniu z nowopowstałą działką 305/3 na odległość 83 cm.
Wobec tego na podstawie art. 103 ust. 2 ustawy prawo budowlane z 1994 r. sprawa podlega rozpoznaniu w oparciu o przepisy ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 1974 r., Nr 38, poz. 229). Według obowiązujących wówczas przepisów aby rozpocząć budowę takiego obiektu należało uzyskać pozwolenie na budowę w przypadku braku pozwolenia zastosowanie ma art. 37 i 40 ustawy. Przepis art. 37 ust. 1 pkt 1 mówi, że należy zbadać czy budowa obiektu pozostaje w zgodzie z planem. Badając tą okoliczność zgodnie z treścią uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 grudnia 2013 r., sygn. akt OSP 2/13 ma to być zgodność z planem z daty orzekania przez organ administracji. Obecnie obowiązujący plan przewiduje budowę domków letniskowych i rekreacyjnych na tym terenie.
Wobec tego po zbadaniu kolejnej przesłanki, o której mowa w art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy organ stwierdził, że lokalizacja obiektu narusza warunki techniczne w zakresie odległości przewidziane przepisami prawa, co uniemożliwia zastosowania art. 40 cyt. ustawy.
Uwzględniając zgromadzony materiał dowodowy w sprawie, za przedwczesne należy uznać rozstrzygnięcie o nakazie rozbiórki w oparciu o art. 37 ust. 1 pkt 2 prawa budowlanego z 1974 r..
Zgodnie z tym przepisem, obiekty budowlane lub ich części będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z obowiązującymi przepisami podlegają przymusowej rozbiórce, gdy terenowy organ administracji państwowej stwierdzi, że obiekt budowlany powoduje niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Z przepisu tego wynika, iż orzeczenie nakazu rozbiórki jest możliwe tylko wówczas gdy kumulatywnie spełnione zostaną dwie przesłanki, a to:
1) obiekt budowlany wybudowany został niezgodnie z przepisami obowiązującymi w dacie budowy,
2) powoduje niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia.
Organ przyjął, że obiekt ten wybudowany został z naruszeniem odległości od granicy z działką sąsiednią. Sąd nie podziela takiego stanowiska. W dacie budowy była to jedna działka i to w wyniku podziałów granice "przybliżyły" się do obiektu. Poza tym organ nie prowadził rozważań, o których mowa w pkt 2 cyt. przepisu. Należało ocenić normy odległościowe z daty budowy. Również brak jest rozważań co do spełnienia drugiego elementu cytowanego przepisu.
Orzecznictwo sądów administracyjnych w swych orzeczeniach, gdzie zastosowanie mają przepisy prawa budowlanego z 1974 r. stoi na stanowisku, iż wystąpienie tych przesłanek powinno być wykazane w sposób nie budzący wątpliwości, przy czym nie wystarczy podać, że nastąpiło pogorszenie warunków użytkowych dla otoczenia, lecz niezbędne jest podanie w jakich okolicznościach organ upatruje tego pogorszenia (patrz: wyrok z dnia 23 kwietnia 2007 r., sygn. akt VII SA/Wa 224/07).
Organy obu instancji rozpoznając sprawę naruszyły zarówno przepisy prawa materialnego, a to art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, jak i procesowe, a to art. 7 i art. 77 K.p.a.
Prowadząc ponownie postępowanie organ poczyni ustalenia, czy zostały spełnione przesłanki z art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane z zachowaniem zasad postępowania dowodowego.
Z tych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane z 24 października 1974 r. oraz art. 7 i art. 77 K.p.a. Sąd uwzględnił skargę.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło