II SA/Rz 48/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: SWSA Krystyna Józefczyk po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 maja 2009 r. sprzeciwu U. W. od postanowienia wydanego przez referendarza sądowego w dniu 24 kwietnia 2009 r., sygn. akt II SA/Rz 48/09 w przedmiocie wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi na decyzję Wojewody z dnia [...] maja 2008 r., Nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości postanawia 1) przyznać skarżącej prawo pomocy w postaci ustanowienia radcy prawnego 2) w pozostałym zakresie odmówić przyznania prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 24 kwietnia 2009 r., sygn. akt II SA/Rz 48/09 referendarz sądowy, po rozpoznaniu wniosku U. W. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata lub radcy prawnego odmówił przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu wskazał, że skarżąca nie udowodniła, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego a dochód, którym dysponuje wystarcza na zaspokojenie podstawowych potrzeb takich jak zakup żywności, lekarstw, opłat za utrzymanie lokalu a także na partycypowanie w kosztach związanych z wszczętym z jej inicjatywy postępowaniem sądowo administracyjnym. Przedstawiona przez nią sytuacja majątkowa jest na tyle dobra, że pozwoli bez najmniejszego uszczerbku dla poziomu utrzymania ponieść koszty postępowania. Skarżąca nie wykazała bowiem, aby wydatki o charakterze niezbędnym pochłaniały całość bądź przynajmniej znaczną część jej dochodów. Z taką oceną nie zgodziła się U. W., która w ustawowo przewidzianym terminie złożyła sprzeciw od powyższego postanowienia. Podniosła w nim, że jest osobą chorą na nadciśnienie tętnicze, wydatki jakie ponosi z tego tytułu to około 100 zł miesięcznie. Ponadto na utrzymanie domu i związane z tym wydatki jak media, ogrzewanie wydaje około 560 zł miesięcznie. Na życie pozostaje jej 668,43 zł. Wskazała ponadto, że sprawa, która zawisła przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Rzeszowie toczy się od kilkunastu lat i dotyczy zwrotu nieruchomości wywłaszczonej decyzją Urzędu Miejskiego w M. na rzecz W. Wielokrotnie, jak podaje, zwracała się do "Urzędu Miasta w M., Urzędu Starosty, Wojewody [...]", dopiero jej wniosek z 1996 r. został rozpoznany przez Wojewodę, ale odmownie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej P.p.s.a. w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega ponownemu rozpoznaniu przez sąd. Przedmiotem niniejszego postępowania jest wniosek U. W. o zwolnienie od kosztów sądowych jak i ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. Wniosek ten mieści się w zakresie całkowitego zwolnienia od kosztów, uregulowanego w art. 246 § 1 pkt 1 i stanowi wyjątek od zasady wynikającej z art. 199 P.p.s.a., że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Zgodnie z art. 246 §1 pkt 1 P.p.s.a przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Pomoc prawna jakiej żąda wnioskodawczyni jest najszerszą formą pomocy przewidzianą przepisami ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i przewidziana jest tylko dla tej grupy osób, która nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Będą to osoby, które nie mają jakichkolwiek środków finansowych na pokrycie należności sądowych, a nie takie, dla których pokrycie tych kosztów wiązało by się z uszczerbkiem utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, co jest przesłanką do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Skarżąca U. W. samodzielnie prowadzi gospodarstwo. Utrzymuje się z emerytury rodzinnej, po zmarłym mężu, której miesięczna wysokość wynosi 1328,43 zł brutto. Majątek jaki posiada to dom o powierzchni 85 m2, stanowiący według oświadczenia współwłasność oraz inna nieruchomość budynkowa o nieprecyzyjnie określonej powierzchni ( opisana w rubryce 7.1) oraz stanowiąca współwłasność działka o powierzchni 0,740 ara. Koszty jakie ponosi miesięcznie na utrzymanie domu oraz zakup potrzebnych środków leczenia to 660 zł, a więc na pozostałe wydatki pozostaje jej kwota 668,43 zł miesięcznie. Na obecnym etapie koszty do jakich skarżąca jest zobowiązana to uiszczenie wpisu od skargi w wysokości 200 zł, zaś koszty do jakich może być ewentualnie zobowiązana to opłata kancelaryjna od wniosku o sporządzenie uzasadnienia na wypadek oddalenia skargi w wysokości 100 zł, wpis od skargi kasacyjnej również w wysokości 100 zł, oraz koszty związane z ustanowieniem fachowego pełnomocnika. Dokonując oceny sytuacji majątkowej skarżącej Sąd stwierdził, że nie daje ona podstaw do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Skarżąca posiada bowiem stałe źródło dochodu ma również zaspokojone potrzeby mieszkaniowe, a jej codzienne wydatki nie przekraczają przeciętnych kosztów utrzymania, w związku z koniecznością opłacenia specjalnych leków, opieki medycznej, czy innych dodatkowych kosztów. Sytuacja majątkowa skarżącej daje jednak prawo by twierdzić, że poniesienie przez nią pełnych kosztów postępowania odbędzie się z uszczerbkiem koniecznego utrzymania dla niej, co stanowi podstawę do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym – art. 246 § pkt 2 P.p.s.a. Przyznając prawo pomocy w zakresie częściowym Sąd może zwolnić skarżącą tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowić adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego – art. 245 § 3 P.p.s.a. Mając na uwadze treść wyżej cytowanego przepisu, jak również zagwarantowane Konstytucją prawo strony do sądu, Sąd doszedł do przekonania, że najlepszą forma pomocy w niniejszej sprawie będzie ustanowienie dla skarżącej fachowego pełnomocnika. Przemawia za powyższym materia jakiej dotyczy skarga, tj. zwrot wywłaszczonych nieruchomości, która cechuje się wyższym niż inne skargi poziomem trudności i wymaga zaawansowanej wiedzy nie tylko w dziedzinie prawa administracyjnego. Również sama skarżąca w sprzeciwie od postanowienia referendarza wskazała, że w powyższej sprawie "zabiega od kilkunastu lat", co może świadczyć o pewnej bezradności w prowadzeniu tego rodzaju spraw. Ustanowienie fachowego pełnomocnika będzie także zabezpieczało ewentualne prawo skarżącej do wniesienia skargi kasacyjnej, od niesatysfakcjonującego jej rozstrzygnięcia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, która bezwzględnie powinna zostać sporządzona właśnie przez fachowego pełnomocnika. Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 260 i 246 § 1 pkt 2 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.