II SA/Rz 480/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Ryszard Bryk Sędziowie WSA Joanna Zdrzałka NSA Jerzy Solarski /spr./ Protokolant sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólno-Administracyjnym na rozprawie w dniu 9 kwietnia 2008 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w opłacie za wydanie karty pojazdu I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] lutego 2007 r. nr [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego J. K. kwotę 200 zł /słownie: dwieście złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. II SA/Rz 480/07 U Z A S A D N I E N I E Decyzją z dnia [...]r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpoznaniu odwołania J.K. od decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu opłaty za kartę pojazdu w kwocie 425 zł - uchyliło decyzję organu I instancji i odmówiło J.K. stwierdzenia nadpłaty w opłacie za wydanie karty pojazdu w kwocie 425 zł dla samochodu marki R. M. nr rej[...]. Jako podstawę prawną Kolegium wskazało art. 233 § 1 pkt 2 lit a w związku z art. 75 § 2 pkt 1 lit c oraz art. 74 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005r. Nr 8, poz. 60 ze zm.). W uzasadnieniu stwierdzone zostało, że decyzją z dnia [...]r. wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta odmówiono J.K. zwrotu opłaty w kwocie 425 zł, ze wskazaniem na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 stycznia 2006r. sygn. akt U 6/04, w którym stwierdzono, iż § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury dnia 28 lipca 2003r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu stanowiący, że za wydanie karty pojazdu przy pierwszej rejestracji na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej organ rejestrujący pobiera opłatę w wysokości 500 zł jest niezgodny z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej. W wyroku tym Trybunał uchylił moc obowiązującą § 1 ust 1 powołanego rozporządzenia z dniem 1 maja 2006r. Organ I instancji podkreślił, że Trybunał stwierdzając niekontytucyjność zaskarżonego przepisu nie orzekł, iż przedmiotowy wyrok ma moc wsteczną lecz wyraźnie wskazał na jego termin wejścia w życie. W konkluzji wskazał, że opłata pobierana na podstawie obowiązujących przepisów prawa nie była świadczeniem nienależnym lub nadpłaconym, jeżeli przepisy, które stanowiły podstawę jej pobrania, nie zostały uchylone z mocą wsteczną. Od decyzji tej odwołanie wniósł J.K., domagając się zmiany zaskarżonej decyzji poprzez orzeczenie o zwrocie dokonanej opłaty. Po rozpoznaniu sprawy w trybie odwoławczym Kolegium uchyliło decyzję organu I instancji i odmówiło J.K. stwierdzenia nadpłaty w opłacie za wydanie karty pojazdu w kwocie 425 zł dla samochodu marki R.M., nr rej[...]. W uzasadnieniu podało, że z uwagi na brak czytelnych regulacji prawnych wątpliwości wywołuje tryb dochodzenia ewentualnych roszczeń związanych ze zwrotem opłaty w kwocie 425 zł uiszczonej przez osoby rejestrujące pojazdy po raz pierwszy na terytorium RP. Zdaniem Kolegium w zakresie żądania zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu właściwe są przepisy Ordynacji podatkowej, co uzasadnia również uznanie przez Trybunał tej opłaty za "publicznoprawną daninę o charakterze podatkowym". Zgodnie z przepisem art. 75 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej podatnikowi, który kwestionuje zasadność lub wysokość pobranego przez płatnika podatku oraz podatnikowi, którego zobowiązanie podatkowe powstaje z mocy prawa, przysługuje prawo do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty. Stosownie zaś do art. 72 § 1 Ordynacji podatkowej, nadpłatą jest nadpłacony lub nienależnie zapłacony podatek. Wobec tego nadpłata dotyczy tylko takich podatków i opłat, które zostały pobrane bez podstawy prawnej. W sytuacji gdy podstawa taka istniała w momencie dokonywania wpłaty, to co do zasady nie można uznać, iż świadczenie takie było nienależne. Zgodnie z wyrokiem Trybunału, przepis § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu, jest niezgodny z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust 5 ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji RP. Trybunał orzekł, iż przepis ten traci moc obowiązującą z dniem 1 maja 2006r. Wskazanie w wyroku, że orzeczenie wywołuje skutki jedynie na przyszłość powoduje, że uiszczona opłata nie jest nadpłatą powstałą w wyniku orzeczenia TK, o której mowa w tym przepisie. Niezależnie od powyższego, wątpliwości wywołuje kwestia zgodności § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu z przepisami prawa Wspólnot Europejskiej, w tym w szczególności art. 90 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską (Dz. U. z 2004r. Nr 90 poz. 864 ze zm.). Pobieranie opłaty w wysokości 500 zł za wydanie karty dla pojazdu rejestrowanego po raz pierwszy na terenie RP stanowi bowiem naruszenie zasady równego traktowania związanej ze swobodą przemieszczania towarów na terytorium UE, skoro w przypadku rejestracji pozostałych samochodów pobierana była opłata w wysokości 75 zł. Kolegium uchyliło jednak decyzję organu I instancji i odmówiło J.K. stwierdzenia nadpłaty w opłacie za wydanie karty pojazdu, z uwagi na błędne sformułowanie sentencji decyzji przez organ I instancji. Organ I instancji nie mógł sformułować sentencji rozstrzygnięcia poprzez "odmowę zwrotu opłaty". Przedmiotem rozstrzyganej sprawy nie był bowiem zwrot nadpłaconej opłaty lecz rozpatrywany w trybie art. 75 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej wniosek o stwierdzenie istnienia nadpłaty w tej opłacie. Skargę na tą decyzję wniósł J.K. Zaskarżonej decyzji zarzucił, że została wydana z naruszeniem art. 72 § 1 pkt 1 w związku z art. 74 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005r. Nr 8, poz. 60) przez to, że w wyniku przyjętej przez Kolegium interpretacji przepisów uznano, iż brak jest zależności pomiędzy stwierdzeniem niekonstytucyjności zakwestionowanych przez Trybunał Konstytucyjny przepisów w zakresie, w jakim organy wykonawcze nakładają zobowiązania o charakterze podatkowym, a powstaniem po stronie płacącego tę daninę prawa do żądania zwrotu nadpłaty. Dodatkowo skarżący domagał się stosowania w takich przypadkach generalnej zasady państwa prawnego wyrażonej w art. 2 Konstytucji, a dalej w art. 190 ust. 1-4 ustawy zasadniczej, dającej podstawę do stosowania na gruncie Ordynacji Podatkowej przepisów art. 74, które określają zasady i tryb postępowania w wypadku nadpłaty w wyniku orzeczenia TK, a więc w sytuacji przewidzianej w art. 190 Konstytucji. Skarżący wniósł o uchylenie decyzji SKO i orzeczenie o jego uprawnieniu do zwrotu nadpłaty. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: skarga jest uzasadniona z innych jednak przyczyn niż te, na które wskazuje. Zgodnie z przepisem art. 134 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej P.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wobec istniejących w orzecznictwie rozbieżności co do dopuszczalności drogi administracyjnej, a w konsekwencji – skargi do sądu administracyjnego w tego rodzaju sprawach, Naczelny Sąd Administracyjny podjął w dniu 4 lutego 2008r. sygn. akt I OPS 3/07 uchwałę i przyjął, że "skierowanie do organu żądania zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu, uiszczonej na podstawie § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz. U. Nr 137, poz. 1310 ze zm.) jest sprawą administracyjną, którą organ załatwia w drodze aktu lub czynności, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.)". W uzasadnieniu uchwały wyjaśniono, że do uiszczenia opłat w toku postępowania o zarejestrowanie pojazdu nie mają zastosowania przepisy ustaw podatkowych, a w szczególności nie mają zastosowania przepisy ustawy z dnia 16 listopada 2006r. o opłacie skarbowej (Dz. U. Nr 225, poz. 1635 ze zm.), z uwagi na przepis art. 3 tej ustawy, a także ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005r. Nr 8, poz. 60 ze zm.). Opłata za wydanie karty pojazdu jest pobierana przez organ, po uprzednim nabyciu tej karty od producenta kart. Celem tej opłaty jest przeniesienie na właściciela pojazdu kosztów związanych z wytworzeniem i wydaniem karty. Tak więc opłata co do jej istoty nie ma charakteru podatkowego, ponieważ jej celem jest zrekompensowanie poniesionych przez organ kosztów wytworzenia i wydania karty pojazdu. Również Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 16 maja 2007r. sygn. akt III CZP 35/07 zajął stanowisko, że przepisy Ordynacji podatkowej nie mają zastosowania w sprawie o zwrot opłaty za kartę pojazdu. Wobec tego, skoro uiszczona opłata nie stanowiła realizacji obowiązku o charakterze podatkowym, do załatwienia sprawy o zwrot opłaty nie mogą mieć zastosowania przepisy Ordynacji podatkowej o zwrocie podatku. W konsekwencji uiszczenie opłaty za kartę pojazdu będące wykonaniem przez stronę obowiązku wynikającego z przepisu prawa powszechnie obowiązującego nie podlega rozstrzygnięciu w formie decyzji administracyjnej. Prowadzi to wniosku, że żądanie zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu, uiszczonej na podstawie § 1 ust.1 powołanego rozporządzenia jest sprawą administracyjną, którą organ załatwia w drodze aktu lub czynności, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego, na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. Ponieważ organy obu instancji żądanie zwrotu opłaty za kartę pojazdu rozstrzygnęły decyzją administracyjna, przy zastosowaniu przepisów Ordynacji podatkowej, a więc w formie, która nie jest prawem przewidziana w tego rodzaju sprawach, dlatego Sąd uchylił zaskarżoną i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...]r. nr[...], na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. Orzeczenie o kosztach (uiszczony wpis od skargi), uzasadnia art. 200 P.p.s.a.