II SA/Rz 481/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Stanisław Śliwa /spr./ Sędziowie NSA Małgorzata Wolska WSA Robert Sawuła Protokolant: sekr. sąd. Maria Kołcz po rozpoznaniu w dniu 1 grudnia 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi E. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2005 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2004 r., [...]. do wyroku z dnia 1 grudnia 2005 r. Decyzją z dnia [...] marca 2005 r., Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpoznaniu wniosku E. D. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją własną z dnia [...] listopada 2004 r., [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza Miasta [...] z [...] czerwca 2004 r., Nr [...] w przedmiocie ustalenia prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego, działając na podstawie art. 127 § 3 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 KPA oraz art. 12 ust. 1 w zw. z art. 3 pkt 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.) utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu aktu podano, że SKO decyzją z dnia [...] listopada 2004 r., odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza Miasta [...] z dnia [...] czerwca 2004 r. w przedmiocie ustalenia prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazano, iż decyzja Burmistrza Miasta nie narusza prawa. Zgodnie bowiem z art. 12 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka przysługuje matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka. Ww. ustawa w art. 3 pkt 17 definiuje pojęcie samotnego wychowywania dziecka. Stwierdza, że jest to wychowywanie dziecka przez pannę, kawalera, osobę pozostającą w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osobę rozwiedzioną, wdowę lub wdowca, jeżeli wspólnie nie wychowuje dziecka z ojcem lub matką dziecka. Wobec powyższego wnioskodawczym nie spełnia wymogów prawnych, które warunkują otrzymywanie dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy E. D. wskazała na swoją trudną sytuację materialną, kłopoty ze zdrowiem syna K. K., powołała także okoliczność nieotrzymywania alimentów od maja 2004 r. Organ uznał, że wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Dodatek, którego przyznania domaga się wnioskodawczym może otrzymać wyłącznie osoba samotnie wychowująca dziecko. Zgodnie z art. 3 pkt 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych jest to osoba będąca panną, kawalerem, pozostająca w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osoba rozwiedziona, wdowa lub wdowiec, jeżeli wspólnie nie wychowuje dziecka z ojcem lub matką dziecka. Jak wynika z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie nie ma podstaw do przyznania dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka, ze względu na ujemną przesłankę pozostawania w związku małżeńskim. Okoliczność powyższa wyklucza możliwość uwzględnienia żądania zawartego w środku zaskarżenia E. D. Powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie zaskarżyła E. D. domagając się jej uchylenia i stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza Miasta [...] z dnia [...] czerwca 2004 r. W uzasadnieniu skargi podała, że jej małoletni syn K. K., pozostaje ną wyłącznym utrzymaniu jej i jej męża, a jego ojciec – M. K., nie łoży na jego utrzymanie żadnych środków finansowych, ani nie zajmuje się jego wychowaniem. K. K. ze względu na swoje choroby, wymaga szczególnej troski ze strony samej skarżącej. Zarówno Burmistrz Miasta jak i Kolegium oparły się jedynie na stronie formalnej sprawy, to jest na pojęciu samotnego wychowania dziecka. Tymczasem skarżąca wychowuje syna bez jakiejkolwiek pomocy ze strony jego ojca M. K. Wyroki sądowe na podstawie których ojciec dziecka ma płacić na jego rzecz alimenty są niewykonalne, ponieważ ojciec dziecka - często zmienia miejsca pobytu i zatrudnienia. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie z przyczyn, które legły u podstaw wydania zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Kontrola zaskarżonego aktu przez sąd administracyjny sprowadza się do badania go pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz.U. Nr 153, poz. 1269) przy czym sąd - z mocy art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed: sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) - nie jest związany zarzutami ani wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonując kontroli aktu administracyjnego we wskazanych wyżej granicach Sąd uznał, że zaskarżone decyzje w obrocie prawnym ostać się nie mogą. Skarżąca domagała się między innymi przyznania jej prawa do zasiłku rodzinnego, dodatku do tego zasiłku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego i z tytułu samotnego wychowywania dziecka na rzecz K. K. Organ I instancji uwzględnił wniosek w zakresie zasiłku rodzinnego i dodatku do tego zasiłku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego oraz odmówił przyznania dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka. Motywem takiego rozstrzygnięcia był fakt, że E. D. pozostaje w związku małżeńskim z M. D., dlatego nie mieści się w zdefiniowanym przez art. 3 pkt 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.), zwanej dalej ustawą, pojęciu osoby samotnie wychowującej dziecko, mimo, iż M. D. nie jest biologicznym ojcem małoletniego K. K. Na uwzględnienie wniosku w zakresie dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka nie pozwalał również - zdaniem organu - przepis art. 60 ust. 2 ustawy albowiem przepis ten dotyczy osób pozostających w związku małżeńskim, samotnie wychowujących dzieci pochodzące z tego małżeństwa. Samorządowe Kolegium Odwoławcze prowadząc postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza Miasta [...] z [...] czerwca 2004 r., Nr [...] nie dopatrzyło się przesłanek z art. 156 § 1 KPA, a w szczególności nie stwierdziło, by przy jej wydaniu doszło do rażącego naruszenia prawa. Przedstawione w decyzjach z dnia [...] listopada 2004 r., [...] i z dnia [...] marca 2005 r., Nr [...] motywu nieuwzględnienia wniosku o stwierdzenie nieważności wskazanej wyżej decyzji Burmistrza ogólnie rzecz ujmując przywołują argumenty wskazane w uzasadnieniu decyzji organu I instancji. O ile nie budzi żadnych wątpliwości Sądu zasadność stanowiska organów w zakresie dotyczącym niemożności przyznania skarżącej przedmiotowego dodatku do zasiłku rodzinnego z uwagi na niespełnienie określonych w ustawie kryteriów "osoby samotnie wychowującej dziecko", o tyle stanowisko, co do braku możliwości przyznania dodatku w oparciu o przepis art. 60 ust. 2 ustawy budzi wątpliwości. W art. 3 pkt 17 ustawa o świadczeniach rodzinnych definiuje osobę samotnie wychowującą dziecko, jako pannę, kawalera, osobę pozostającą w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osobę rozwiedzioną, wdowę lub wdowca, jeżeli wspólnie nie wychowuje dziecka z ojcem lub matką dziecka. Powyższa definicja zredagowana została dla potrzeb ustawy w której została zawarta i chociaż może być węższa od pojęcia osoby samotnie wychowującej dziecko w potocznym tego słowa rozumieniu, jednak jej rozszerzająca interpretacja, z uwagi na specyfikę regulacji ustawy, jest niedopuszczalna. Nie budzi żadnych wątpliwości, że skarżąca, jako osoba zamężna, wprawdzie nie z biologicznym ojcem małoletniego K. K., nie mieści się w pojęciu "osoby samotnie wychowującej dziecko" w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych, mimo iż nie wychowuje dziecka z jego biologicznym ojcem. Nie jest bowiem ona ani panną, ani osobą pozostającą w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, ani osobą rozwiedzioną (przy czym chodzi tutaj o jej aktualny stan cywilny), ani wdową. Skoro E. D. nie jest osobą samotnie wychowującą dziecko, nie spełnia przesłanek z art. 12 ustawy i nie może jej być przyznany dodatek do zasiłku z tytułu samotnego wychowywania dziecka w oparciu o ten przepis. Przepis art. 60 ust. 2 ustawy przewiduje możliwość przyznania dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka osobie pozostającej w związku małżeńskim pod warunkiem, że otrzymywała na dzieci do dnia wejścia w życie ustawy (to jest do 30.04.2004 r.) świadczenie z funduszu alimentacyjnego. Prawo do dodatku taka osoba uzyskuje do dnia 31.08.2005 r. Organy dokonując interpretacji tego przepisu przyjęły, że chodzi w nim o osoby pozostające w związku małżeńskim, samotnie wychowujące dzieci pochodzące z tego małżeństwa. Taka interpretacja powołanego przepisu nie jest uzasadniona. Przepis art. 60 ust. 2 ustawy nie zawiera wskazanego przez organy ograniczenia do dzieci pochodzących z tego małżeństwa. Interpretacja zawężająca zastosowana przez organy nie została w żaden głębszy sposób umotywowana i zdaniem Sądu jest nietrafna. Trudno sobie wyobrazić, by ustawodawca wprowadzając regulację art. 60 ust. 2 ustawy zamierzał postawić w gorszej sytuacji dzieci wychowywane przez ojca lub matkę pozostających w związkach, w których ich małżonek nie jest biologicznym rodzicem danego dziecka od dzieci wychowywanych przez ojca lub matkę pozostających w związkach, w których ich małżonek jest biologicznym rodzicem danego dziecka. Interpretacja taka nie ma oparcia ani w literalnym brzmieniu powołanego przepisu, ani nie jest logiczna. W takiej sytuacji decyzja Burmistrza Miasta [...] z [...] czerwca 2004 r., Nr [...] w przedmiocie ustalenia prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego została w części wydana z naruszeniem prawa. Samorządowe Kolegium Odwoławcze badając tę decyzję w ramach postępowania o stwierdzenie jej nieważności wskazanego naruszenia przepisów prawa nie dostrzegło, twierdząc, że przedmiotowy akt przepisów prawa nie narusza w żadnym zakresie. Stwierdzone przez Sąd naruszenie prawa skutkować musi skasowaniem obu decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Ponownie prowadząc postępowanie Kolegium kierując się wskazanym wyżej stanowiskiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie zbada, czy stwierdzone naruszenie prawa ma charakter naruszenia rażącego, co uzasadniałoby zasadność żądania E. D. w zakresie stwierdzenia nieważności przedmiotowej decyzji Burmistrza Miasta [...]. Mając na uwadze powyższe okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzekł, jak w sentencji wyroku.