II SA/Rz 483/09

22 lipca 2009 r. POSTANOWIENIE Referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Przewodniczący referendarz sądowy Paweł Zaborniak po rozpoznaniu w dniu 22 lipca 2009 r., na posiedzeniu niejawnym wniosku D.S., o zwolnienie z kosztów sądowych oraz o ustanowienie adwokata z urzędu, w sprawie ze skargi D.S., na uchwałę Rady Powiatu, z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...], podjętą w przedmiocie zawiązania przez Powiat Spółki pod firmą "Centrum Medyczne" Sp. z o.o., -postanawia- 1. zwolnić skarżącą od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych w połowie pełnej ich wysokości, 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Sygn. II SA/Rz 483/09 Uzasadnienie Wnioskiem złożonym osobiście w dniu 17 lipca 2009 r. skarżąca D. S., uprzednio wezwana do uiszczenia wpisu sądowego, zwróciła się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie (dalej WSA) o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie adwokata z urzędu. Złożony przez wymienioną osobę wniosek dotyczy sprawy o sygn. akt II SA/Rz 483/09 wszczętej ze skargi D. S. na uchwałę Rady Powiatu podjętą w przedmiocie zawiązania Spółki pod firmą "Centrum Medyczne". Sprawa o podanej wyżej sygnaturze nie została zakończona przed WSA prawomocnym orzeczeniem. Na obecnym etapie postępowania sądowoadministracyjnego, strona zobowiązana jest do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 300 zł z tytułu wniesienia skargi na uchwałę organu jednostki samorządu terytorialnego (Rady Powiatu). W oparciu o wniosek PPF ustalono następujące okoliczności dochodowe i majątkowe wnioskodawczyni: strona wraz z mężem A.S. posiada majątek w postaci domu o powierzchni 188 m², mieszkanie o pow. 37,5 m², a także działkę o pow. 4a oraz 200 m². Łączne dochody obojga małżonków zostały określone na kwotę 2’580 zł, miesięcznie. W skład gospodarstwa domowego oprócz współmałżonków wchodzi trójka dzieci. Dzieci skarżącej pobierają naukę i nie uzyskują dochodów. Budżet rodziny obciążają wydatki związane z chorobą męża. Strona pisze, że stan zdrowia męża wymaga zakupu drogich leków. Zdaniem strony stan prawny sprawy jest zawiły, a przez to wymaga udziału fachowego pełnomocnika. Biorąc pod uwagę etap postępowania sądowoadministracyjnego, na jakim znajduje się niniejsza sprawa, skarżąca oprócz obowiązku uiszczenia kwoty 300 zł, może w zależności od okoliczności zostać wezwana do pokrycia wpisu sądowego od wnoszonych w sprawie środków odwoławczych (zażalenia, skargi kasacyjnej, skargi o wznowienie postępowania) i opłat kancelaryjnych. Ponadto, do kosztów postępowania sądowego należy zaliczyć wynagrodzenie pobierane przez fachowego pełnomocnika za sporządzenie skargi kasacyjnej od orzeczenia kończącego postępowanie przed sądem pierwszej instancji. Stwierdzono, co następuje: D. S. w niniejszej sprawie ubiega się o najszerszy zakres prawa pomocy. Jej wniosek obejmuje nie tylko zwolnienie od kosztów sądowych, ale również ustanowienie adwokata. Wobec tego powinna wykazać, że nie jest w stanie uiścić jakichkolwiek kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Do wykazania takiej sytuacji zobowiązuje stronę postępowania sądowoadministracyjnego art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.; dalej p.p.s.a.). Ciężary wykazania warunków przyznania prawa pomocy obciążają wyłącznie wnoszącego o prawo pomocy. Inkwizycyjność sądu ogranicza się do wzywania wnioskującego o usunięcie braków formalnych oraz merytorycznych wniosku. Należy dodać, że przedstawiane przez skarżącego oświadczenia i dowody podlegają swobodnej ocenie referendarza sądowego wyznaczonego do rozpoznania wniosku. Zdolność do ponoszenia kosztów postępowania ocenia się na podstawie całokształtu okoliczności istotnych dla kwestii przyznania prawa pomocy. Wyznaczony do rozpoznania wniosku referendarz sądowy nie może uznać za udowodnione takie twierdzenie wnioskującego, którego wiarygodność będą podważać zebrane w sprawie dowody oraz zasady logiki i doświadczenia życiowego. Nie ulega wątpliwości, iż przyznanie prawa pomocy w jakiejkolwiek części na podstawie okoliczności nieodpowiadających prawdzie obiektywnej skutkować będzie nieuzasadnionym pozbawieniem Skarbu Państwa należnych mu dochodów. Po zestawieniu ustalonych w toku postępowania wyjaśniającego okoliczności życia D. S. oraz pozostałych członków Jej gospodarstwa domowego do istniejących i przyszłych ciężarów kosztów postępowania, wypada stwierdzić, iż uzyskiwane przez skarżącą dochody oraz posiadany majątek nie pozwolą w pełni sprostać tym ciężarom. Uiszczenie opłat sądowych w pełnej wysokości może spowodować pewien uszczerbek w utrzymaniu koniecznym skarżącej, jej męża a także dzieci. Uszczerbek ten mógłby polegać na niemożliwości pokrycia niezbędnych kosztów utrzymania gospodarstwa domowego w szczególności kosztów zakupu lekarstw czy niezbędnych do życia nośników energii. Ta ocena podyktowana jest także oświadczeniem skarżącej o stanie zdrowia męża A. S.. Ocena oświadczeń strony wnioskującej o prawo pomocy nie pozwala jednak na przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym pełne zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Przedstawiona przez wnioskodawczynię sytuacja majątkowa i rodzinna uzasadnia zastosowanie instytucji prawa pomocy w ograniczonym zakresie. Na chwilę wydawania rozstrzygnięcia, wnioskodawczyni niewątpliwie spełnia warunki uzależniające przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy jednak wyłącznie w zakresie częściowym, którego przesłanki ustala treść art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Mając na uwadze skromne wpływy rodziny, nie można pominąć, iż skarżąca posiada wartościowy majątek w postaci domu, mieszkania oraz nieruchomości. Małżonkowie otrzymują stałe dochody; ich potrzeby mieszkaniowe są w całości zaspokojone. Członkowie rodziny nie korzystają z usług pomocy społecznej. Nieskorzystanie z usług pomocy społecznej potwierdza, że stan majątku oraz dochodów rodziny nie pozwala zaliczyć D. S. do osób ubogich, wymagających finansowego wsparcia ze strony państwa. Wykazane przez wyżej wymienioną składniki majątku uniemożliwiają stwierdzenie, iż sytuacja materialna wnioskującej jest bardzo zła. Nie odbiega ona znacząco od sytuacji innych rodzin żyjących w aktualnych warunkach społeczno – gospodarczych. Strona powinna mieć świadomość, że instytucja prawa pomocy, zwłaszcza w najszerszym zakresie, może znaleźć zastosowanie wyłącznie w przypadkach szczególnych. Powinna być ona kierowana do osób bardzo ubogich (np. osób bezrobotnych, bez lokalu mieszkalnego), które ze względu na brak majątku oraz dochodów nie są w stanie wyłącznie własnym staraniem pokryć jakichkolwiek ciężarów procesu sądowego. Reasumując, uzyskiwane przez skarżącą dochody oraz posiadany majątek pozwolą uiścić Jej połowę kosztów sądowych oraz koszty zastępstwa adwokackiego, bez obawy o zachowanie poziomu utrzymania niezbędnego rodziny. Po zapoznaniu się z treścią skargi, a w tym powołanymi przez skarżącą orzeczeniami sądów administracyjnych, nie można mieć wątpliwości, co do rozeznania skarżącej w problematyce sądowej kontroli uchwał organów samorządu terytorialnego. Posiadanie przez skarżącą wiedzy z tego zakresu prawa znacznie osłabia argument o konieczności ochrony Jej interesu prawnego przez tzw. fachowego pełnomocnika. W wystarczający sposób fiskalny ciężar procesu sądowego złagodzi zwolnienie od połowy kosztów sądowych niniejszej sprawy. Na obecnym etapie postępowania zwolnienie od połowy kosztów sądowych oznacza, że D.S. będzie zobowiązana do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 150 zł. Z powyższych przyczyn orzeczono jak w sentencji postanowienia po myśli art. 245 § 3 i 4 oraz art. 246 § 1 pkt 1 i 2, art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a.