II SA/Rz 486/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Karina Gniewek - Berezowska /spr./ Sędziowie WSA Piotr Godlewski AWSA Jolanta Kłoda-Szeliga Protokolant starszy specjalista Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 czerwca 2025 r. sprawy ze skargi T. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 11 października 2024 r. nr SKO.4170/81/2024 w przedmiocie czasowego odebrania zwierząt – skargę oddala – Zaskarżoną decyzją z dnia 11 października 2024 r. nr SKO.4170/81/2024 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Rzeszowie (dalej: "SKO", "Kolegium", "Organ odwoławczy" lub "Organ II instancji"), po rozpatrzeniu odwołania T.B. (dalej: "Skarżąca"), utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy [...] (dalej: "Wójt" lub "Organ I instancji") z dnia 16 września 2024 r., nr GG.614.1.2024 w przedmiocie czasowego odebrania 23 sztuk koni rasy huculskiej. Jak wynika z akt sprawy, pismem z dnia 28 sierpnia 2024 r. Organ I instancji został poinformowany przez Powiatowego Lekarza Weterynarii w R. o utrzymywaniu 28 sztuk koni rasy huculskiej w niewłaściwych warunkach bytowania. W trakcie kontroli stwierdzono niezgodności, które noszą znamiona znęcania się nad zwierzętami. Wobec poczynionych ustaleń decyzją z 16 września 2024 r. nr GG.614.1.2024, Wójt działając na podstawie art. 7 ust. 1 w zw. z art. 6 ust. 2 pkt 10 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt (Dz. U. z 2023 r. poz. 1580 ze zm. - dalej: "u.o.z.") postanowił o odebraniu Skarżącej 23 sztuki koni rasy huculskiej i przekazaniu ich: Ludowemu Klubowi Jeździeckiemu "[...]" (szt.10), Zagrodzie Jeździeckiej "[...]" (szt.6), K.R. (szt.4), A.O. (szt. 1), K.J. (szt.2). Od przedmiotowej decyzji - zachowując ustawowy termin, odwołanie złożyła Skarżąca wyrażając niezadowolenie z decyzji wydanej w sprawie. Opisaną na wstępie decyzją z dnia 11 października 2024 r. nr SKO.4170/81/2024 Kolegium utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu przedmiotowej decyzji SKO wskazało, że zgodnie z art. 6 ust. 2 pkt 10 u.o.z. przez znęcanie się nad zwierzętami należy rozumieć zadawanie albo świadome dopuszczanie do zadawania bólu lub cierpień, a w szczególności: utrzymywanie zwierząt w niewłaściwych warunkach bytowania, w tym utrzymywanie ich w stanie rażącego zaniedbania lub niechlujstwa, bądź w pomieszczeniach albo klatkach uniemożliwiających im zachowanie naturalnej pozycji. Z pisma Powiatowego Lekarza Weterynarii w R. wynika, że w trakcie kontroli warunków utrzymywania zwierząt stwierdzono nieprawidłowości. Zwierzęta – w szczególności konie, utrzymywane są w stanie rażącego zaniedbania, zagłodzenia bądź niedożywienia, poprzez zadawanie niewystarczającej ilości pokarmu. Zwierzęta utrzymywane w stajni w niewłaściwych warunkach bytowania, w stanie rażącego niechlujstwa. Zwierzętom nie zapewniono ściółki, pomieszczenia brudne, zanieczyszczone zalegającymi odchodami. Organ drugiej instancji odnosząc się do zarzutów odwołania wskazał, że nie znajdują one uzasadnienia w świetle obowiązujących przepisów prawa i ustalenia stanu faktycznego sprawy ( w tym zalegająca w aktach sprawy dokumentacja fotograficzna). W przekonaniu Kolegium, w sprawie zostały wykazane przesłanki uzasadniające wydanie decyzji w trybie art. 7 ust. 1 w związku z art. 6 ust.2 pkt 10 ustawy, tj. decyzji o czasowym odebraniu koni. Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodziła się Skarżąca, która w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wniosła o uchylenie decyzji Organu II instancji. W uzasadnieniu podniosła, że nie zgadza się z zaskarżoną decyzją i nie przyznaje się do wskazanych w niej zarzutów dotyczących niewłaściwego sprawowania opieki nad zwierzętami – końmi. Wskazała, że to nie ona doprowadziła do tragicznej sytuacji koni. Zarzuciła także Kolegium, brak odniesienia się do jej argumentacji podniesionej w odwołaniu. Odpowiadając na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko zaprezentowane w motywach zaskarżonej decyzji. Na rozprawie przed Sądem wyjaśniła, że od 30 lat zajmuje się hodowlą koni rasy huculskiej, która to rasa jest rasą zachowawczą. Jej konie brały udział w licznych zawodach i były nabywane przez zagraniczne hodowle. Nie pamięta jednak kiedy dokonano ostatniej sprzedaży, ze względu na panującą na rynku dóbr luksusowych bessę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, zważył co następuje: Zgodnie z regulacją art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w zw. Z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (pkt 1). Zgodnie z brzmieniem art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nie ulega zatem wątpliwości, że zaskarżona decyzja może ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części - art. 151 p.p.s.a. Przedmiotem oceny sądowoadministracyjnej w oparciu o wymienione powyżej kryteria jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie czasowego odebrania zwierząt – koni rasy huculskiej. Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy o ochronie zwierząt. Uwzględniając wskazaną kognicję sądów administracyjnych oraz przyczyny wzruszenia decyzji organów administracji publicznej, Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu. W pierwszej kolejności należy poczynić kilka uwag ogólnych. Podstawowy cel, a jednocześnie dyrektywa interpretacyjna przy dokonywaniu wykładni przepisów ustawy o ochronie zwierząt zawarta została w art. 1 ust. 1 tej ustawy. Zgodnie z brzmieniem przywołanej regulacji zwierzę jako istota żyjąca, zdolna do odczuwania cierpienia, nie jest rzeczą. Człowiek jest mu winien poszanowanie, ochronę i opiekę. Przepis ten winien być odczytywany przy uwzględnieniu treści art. 5 u.o.z. zgodnie z którym każde zwierzę wymaga humanitarnego traktowania. Humanitarne traktowanie zwierzęcia jest pojęciem zdefiniowanym w art. 4 pkt 2 u.o.z., przez które ustawa rozumie traktowanie zwierzęcia, które uwzględnia jego potrzeby, zapewnia mu opiekę i ochronę. Adresatem normy art. 5 jest bowiem każdy człowiek, którego zachowanie związane jest z postępowaniem wobec zwierzęcia (zob. K. Kuszlewicz, Ustawa o ochronie zwierząt. Komentarz, WKP 2021, Lex el.). Każde zwierzę ma zatem prawo oczekiwać od ludzi należnego, zgodnego z normami obyczajowymi traktowania, a nawet szacunku. Wszelkie środki prawne, podejmowane w stosunku do zwierząt powinny mieć na względzie ich dobro, a przede wszystkim prawo do istnienia (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 6 czerwca 2013 r. IV SA/Po 165/13 wszystkie powołane w sprawie wyroki dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych orezczenia.nsa.gov.pl). Z tego względu w art. 6 ust. 2 ustawy zamieszczony został obszerny katalog niezgodnych z prawem zachowań względem zwierząt. W myśl art. 6 ust. 2 u.o.z. przez znęcanie się nad zwierzętami należy rozumieć zadawanie albo świadome dopuszczanie do zadawania bólu lub cierpień. Wskazana regulacja zawiera również otwarty katalog zachowań kwalifikowanych jako znęcanie się nad zwierzętami. Ustawodawca w ramach tego katalogu wymienił m.in. (wskazane również przez stronę skarżącą): - w pkt 10 - utrzymywanie zwierząt w niewłaściwych warunkach bytowania, w tym utrzymywanie ich w stanie rażącego zaniedbania lub niechlujstwa, bądź w pomieszczeniach albo klatkach uniemożliwiających im zachowanie naturalnej pozycji (definicja "rażącego zaniedbania" - rozumie się przez to drastyczne odstępstwo od określonych w ustawie norm postępowania ze zwierzęciem, a w szczególności w zakresie utrzymywania zwierzęcia w stanie zagłodzenia, brudu, nieleczonej choroby, w niewłaściwym pomieszczeniu i nadmiernej ciasnocie - art. 4 pkt 11 u.o.z.) - w pkt 17 - wystawianie zwierzęcia domowego lub gospodarskiego na działanie warunków atmosferycznych, które zagrażają jego zdrowiu lub życiu; - w pkt 19 - utrzymywanie zwierzęcia bez odpowiedniego pokarmu lub wody przez okres wykraczający poza minimalne potrzeby właściwe dla gatunku. Czasowe odebranie zwierzęcia może więc nastąpić zarówno w stosunku do zwierzęcia, na którego ciele widoczne są ślady związane z fizycznym dręczeniem zwierzęcia (art. 6 ust. 2 pkt 1, 1a, 4, 8, 12), jak i w stosunku do zwierzęcia, które pozostaje zaniedbane, np. utrzymywane jest w nadmiernej ciasnocie, w stanie nieleczonej choroby, wystawione jest na warunki atmosferyczne zagrażające jego życiu lub zdrowiu lub pozbawione jest odpowiedniego pokarmu lub wody przez okres wykraczający poza minimalne potrzeby właściwe dla gatunku (art. 6 ust. 2 pkt 10, 17, 19; zob. K. Kuszlewicz, Ustawa o ochronie zwierząt. Komentarz, WKP 2021, Lex el. 2021). Postępowanie zainicjował wniosek Powiatowego Lekarza Weterynarii z 28 sierpnia 2024, który wskazał, że w trakcie kontroli koni należących do T.B. przeprowadzonej w dniu 27 sierpnia 2024 r. stwierdzono utrzymywanie koni w stanie rażącego zaniedbania, zagłodzenia, poprzez zadawanie niewystarczającej ilości pokarmu. Stwierdzono, że 15 koni jest bardzo chudych z wyraźnie widocznymi żebrami, kośćmi miednicy, widocznymi strukturami kostnymi kłębu, bakiem tkanki tłuszczowej u nasady ogona, pozostałych 13 znajduje się w stanie niedożywienia. Zwierzęta utrzymywane są w stajni, w niewłaściwych warunkach bytowania, w stanie rażącego niechlujstwa bez ściółki, w brudzie i z zalegającymi odchodami. Nie może umknąć uwadze to, że lekarz weterynarii, który uczestniczył w kontroli, jaka odbyła się na posesji Skarżącej zawarł we wniosku bezpośrednie jego obserwacje dotyczące zarówno stanu zwierząt, jak i warunków ich przebywania, a także wnioski wynikające z poczynionych ustaleń. Stwierdzone przez niego okoliczności potwierdza zgromadzona dokumentacja zdjęciowa. Dodatkowo ze znajdującej się w aktach notatki służbowej z 20 września 2024 r. wynika, że 18 września 2024 r. podczas próby wykonania decyzji tj. odbioru koni przez wskazane w decyzji osoby, stwierdzono, że kolejny koń w stanie skrajnego niedożywienia i wycieńczenia pomimo interwencji weterynarza padł. W kolejnych dniach w trakcie załadowania na samochód padł kolejny koń. W ocenie Sądu stwierdzone okoliczności potwierdzają prawidłowość podjętej decyzji. Uwidoczniony na zdjęciach stan zwierząt nie nasuwa żadnych wątpliwości. Konie były niedożywione, wycieńczone, a upływ kolejnych dni powodował śmierć następnych sztuk. Skarżąca próbując uwolnić się od odpowiedzialności zarzuca Organom nie wyjaśnienie przyczyn zaistniałej sytuacji. Jej zdaniem należało wykluczyć, że powodem złej kondycji koni jest nieznana choroba, za którą nie ponosi odpowiedzialności. Nic bardziej mylnego. Osoba zajmująca się zwierzętami odpowiada za ich stan zdrowia. Jeśli Skarżąca miała jakiekolwiek wątpliwości co do stanu zdrowia koni należało to zgłosić odpowiednim służbom weterynaryjnym i podjąć działania przeciwdziałające takiemu stanowi rzeczy. Takich Skarżąca nie zgłaszała i nie przedstawiła żadnych dowodów na to, że przedsiębrała czynności aby zapobiec tej sytuacji. Nie przedstawiła dokumentacji lekarza weterynarii, a nawet nie podała lekarza weterynarii, który sprawuje opiekę nad końmi. Oświadczyła, że w 2024 r. konie nie były leczone, nie potrafiła powiedzieć czy zostały odrobaczone. Tymczasem ze zdęć, oraz ze sporządzonego przez lekarza weterynarii protokołu wynika, że zwierzęta przebywały w skrajnie złych warunkach, w boksach znajdowała się gruba warstwa odchodów, nie było słomy, a stan zwierząt wskazywał w 15 przypadkach na zagłodzenie, w 13 na niedożywienie. Podkreślenia wymaga, iż są to obserwacje i wnioski osoby dysponującej specjalistyczną wiedzą i doświadczeniem niezbędnym do oceny powyższych okoliczności. W ocenie Sądu zastane w trakcie kontroli weterynaryjnej okoliczności potwierdzają nie tylko konieczność interwencji organów ale przede wszystkim wydania nakazu czasowego odebrania zwierząt. Warunki w jakich przebywały konie, były niewłaściwe w rozumieniu u.o.z. i w konsekwencji sytuacja, w jakiej znajdowały się zwierzęta, stanowiła zagrożenie dla ich zdrowia, a nawet życia. Wobec tego czasowe odebranie zwierząt, należało ocenić jako wypełniające materialnoprawne przesłanki z art. 7 ust. 1 u.o.z. Argumentacja podniesiona w skardze stanowi przede wszystkim wyraz subiektywnego przekonania Skarżącej, iż warunki jakie stworzyła koniom, były warunkami odpowiednimi. Jednakże przekonanie to nie znalazło potwierdzenia w okolicznościach sprawy, stąd też skarga nie mogła zostać uwzględniona. Sąd badając sprawę w granicach zakreślonych przez art. 134 § 1 p.p.s.a. nie dostrzegł również żadnych innych naruszeń prawa materialnego bądź przepisów postępowania, które skutkowałyby uwzględnieniem skargi. W konsekwencji zaskarżona decyzja odpowiada prawu, wobec czego na podstawie art. 151 p.p.s.a. skarga została oddalona.