II SA/Rz 487/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Paweł Zaborniak po rozpoznaniu w dniu 16 listopada 2017 r. w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu S.S. – M. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 4 października 2017 r. sygn. akt II SA/Rz 487/17 w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi S.S.-M. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii w K. z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania dotyczącego zatwierdzenia zakładu - postanawia - utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie Wyrokiem z dnia 18 lipca 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę S.S.-M. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii w K. w przedmiocie zawieszenia postępowania dotyczącego zatwierdzenia zakładu. Po otrzymaniu odpisu wyroku wraz z jego uzasadnieniem S.S.-M. wniosła o ustanowienie dla niej adwokata celem umożliwienia wniesienia skargi kasacyjnej od powyższego orzeczenia. Zaznaczyła, że znajduje się w bardzo trudnej sytuacji materialnej. Utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę wynoszącego 1450 zł. Mieszka wraz z synem, który również pobiera wynagrodzenie za pracę w wysokości 1450 zł. Skarżąca wskazała, że kredyty bankowe zaciągnięte w związku z działalnością gospodarczą spłacane są z dochodu uzyskiwanego z gospodarstwa rolnego składającego się z 80 ha pastwisk (na których hodowane są owce, wartość 1 600 000 zł) oraz 10 ha lasu (wartość 300 000 zł). Strona jest także właścicielką nieruchomości o pow. 1000 m.kw. o wartości 1 500 000 zł. Zwróciła uwagę na zajęcia komornicze. Rata kredytu zaciągniętego w wysokości 1 000 000 zł wynosi 10 000 zł. Skarżąca spłaca także należność jako poręczyciel. W odpowiedzi na wezwanie o podanie dodatkowych danych wnioskodawczyni wskazała, że średni miesięczny dochód z prowadzonej działalności gospodarczej wynosi 1 500 zł, natomiast z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego 37 500 zł. Średnie miesięczne wydatki są natomiast następujące: wyżywienie – 800 zł, utrzymanie domu – 1000 zł, korzystanie z telefonu i Internetu - 100 zł. Skarżąca podkreśliła, że jako poręczyciel musi zapłacić kwotę 1 700 000 zł. Ponadto, ma do zapłaty dług prywatny wynoszący 200 000 zł. Masarnia, której dotyczy niniejsza sprawa przynosi stratę w wysokości 4 000 zł miesięcznie w miesiącach letnich, zaś 6000 zł w miesiącach zimowych. Strona wskazała, że jest pozbawiona całkowicie dochodu, czasem brakuje jej na jedzenie. Postanowieniem z dnia 4 października 2017 r. sygn. akt II SA/Rz 487/17 referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie odmówił przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W ocenie referendarza bowiem skarżąca nie udowodniła, że sytuacja materialna, w której się znajduje wymaga udzielenia jej dofinansowania ze środków Skarbu Państwa. Tym samym, nie było możliwe uwzględnienie jej żądania w zakresie ustanowienia adwokata. Złożone przez wymienioną oświadczenia i dokumenty nie pozwalają na rzetelną ocenę jej możliwości płatniczych W sprzeciwie od ww. postanowienia skarżąca nie zgadzając się z rozstrzygnięciem referendarza sądowego wskazała, że zgodnie z prawdą podała informacje na temat swoich dochodów. Wyjaśniła, że "wszystkie pieniądze idą na spłatę zadłużenia", jak też są zajęte przez komorników. Podała, że zakup lekarstw i koszty wizyt u lekarza czasem finansuje jej siostra. Skarżąca wyrazila swoją dezapobatę wobec metod działania komornika prowadzącego egzekucję z jej majątku, wskazując, że na skutek jego działań traci kontrahentów i grozi mu bankructwo. Masarnia w ciągu 20 miesięcy wygenerowała koszty w kwocie 100. 000 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 260 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej "P.p.s.a."), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach takich wniesienie sprzeciwu wstrzymuje wykonalność zarządzenia lub postanowienia, a wojewódzki sąd administracyjny orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Ustanowienie pełnomocnika w osobie m.in. adwokata przy objęte jest zakresem częściowego prawa pomocy którego przyznanie w przypadku osób fizycznych uzależnione jest od wykazania przez stronę braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Wymóg spełnienia tej przesłanki ciąży na osobie wnioskującej, która ma przekonać Sąd, że znajduje się w sytuacji usprawiedliwiającej przyznanie prawa pomocy. Skarżąca, mimo powoływania się na trudną sytuację finansową i materialną warunku tego nie spełniła, a wskazane przez nią okoliczności nie jawią się jako spójne i wiarygodne. Rację należy zatem przyznać referendarzowi, w ocenie którego skarżąca nie wyjaśniła na tyle klarownie swojej sytuacji materialnej, aby możliwym było udzielenie jej wsparcia, o które się ubiega. Jak słusznie wskazano w uzasadnieniu postanowienia referendarza sądowego oświadczenia skarżącej budzą wiele wątpliwości. Z jednej strony bowiem wnioskodawczyni twierdzi, że jest całkowicie pozbawiona dochodu i brakuje jej środków na jedzenie, a koszty leczenia i zakup lekarstw finansuje czasem jej siostra. Z drugiej zaś strony podaje uzyskiwany dochód z tytułu działalności gospodarczej w kwocie 1. 500 zł netto oraz z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego w kwocie 37. 500 zł, który nawet jeśli podlega zajęciu komorniczemu to nie w całości. Wnioskodawczyni ponosi zresztą wydatki na utrzymanie domu, telefon i Internet. Uiściła również opłaty sądowe w sprawie tj. wpis od skargi oraz opłatę kancelaryjną za odpis zapadłego w sprawie wyroku w łącznej wysokości 200 zł. Mimo, że deklaruje stratę w związku z masarnią, której dotyczy niniejsza sprawa rzędu od 4 000 zł do 6 000 zł miesięcznie, nadal tą działalność prowadzi, a wskazane w przedłożonyc deklaracjach dla podatku od towarów i usług wskazują na wysokie podstawy opodatkowania tj. 112 423 zł w maju 2017 r., 141 580 zł w czerwcu 2017 r. i 210 187 zł w lipcu 2017 r. co świadczy o dużych rozmiarach prowadzonej działalności. Skarżąca jest właścicielką majątku o ogromnej wartości (3 400 000 zł – w tym nieruchomość rolna o pow. 80 ha o wartości 1 600 000 zł, las o pow. 10 ha o wartości 300 000 zł, inne nieruchomości o pow. 1 000 m² o wartości 1 500 000 zł). Ponadto jest właścicielką 150 sztuk owiec i 80 sztuk jagniąt oraz 10 sztuk koni. Skarżąca prowadzi więc działalność gospodarczą i rolniczą na dużą skalę, a zatem przyznanie jej prawa pomocy stałoby w sprzeczności z celem instytucji prawa pomocy. W przepisach ją ustanawiących chodzi bowiem o sytuację, w której posiadane środki są tak skromne, że uiszczenie tych wydatków spowoduje zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony w taki sposób, iż nie będzie ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Prawo pomocy, jako tzw. "prawo ubogich" powinno być przyznawane tylko gdy strona wiarygodnie wykaże, że nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym było i jest dla niej obiektywnie niemożliwe. Zobowiązania finansowe są nieodłącznie związane z działalnością gospodarczą, którą prowadzi skarżąca, zaś spłaty należności kredytowych zaciągniętych w związku z prowadzeniem gospodarstwa rolnego na zakup ziemi oraz budowę owczarni nie mają znaczenia priorytetowego w stosunku do kosztów sądowych. Takiego pierwszeństwa nie można też przyznać spłacie należnosci związnaych ze spłatą prywatnego długu. Słusznie uznał referendarz sądowy, że osoba występująca w obrocie gospodarczym, która zamierza bronić swoich racji na drodze sądowej winna więc w tym celu zabezpieczyć odpowiednie środki, by kosztów własnej działalności nie przerzucać na ogół obywateli, z których podatków finansowane jest m. in. prawo pomocy. Należy także podkreślić, że skarżąca nie przedłożyła wyciągów z rachunków bankowych swoich i syna, lecz tylko informacje od komornika o zajęciu należących do niej rachunków. Niepełne zastosowanie się do wezwania skierowanego do strony w trybie art. 255 P.p.s.a. może zaś stanowić samodzielną przesłankę odmowy przyznania prawa pomocy. Złożone w tej kwestii wyjaśnienia o braku środków na poniesienie opłat związanych z wydaniem zaświadczeń bankowych celem przedłożenia do Sądu, w świetle ogólnej sytuacji majątkowej skarżącej nie mogą wpłynąć na odmienną od dokonanaej przez referendarza ocenę sytuacji skarżącej. Mając na uwadze powyższe Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 § 1 i § P.p.s.a.