II SA/Rz 488/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Piotr Godlewski po rozpoznaniu w dniu 22 czerwca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. G. o ustanowienie radcy prawnego w sprawie z jego skargi na decyzję Burmistrza Miasta [...] z dnia [...] lutego 2008 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych postanawia przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie radcy prawnego. Postanowieniem z dnia 14 stycznia 2009 r. sygn. akt j.w. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odrzucił jako niedopuszczalną skargę M. G. na decyzję Burmistrza Miasta [...] z dnia [...] lutego 2008 r. Nr [...] (decyzja ta jest decyzją I- instancyjną), po czym postanowieniem z dnia 20 lutego 2009 r. odrzucił wniesioną przez skarżącego od tego postanowienia skargę kasacyjną, zaś postanowieniem z dnia 28 kwietnia 2009 r. odrzucił zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej; u podstaw postanowień o odrzuceniu skargi kasacyjnej i zażalenia leżało ich osobiste sporządzenie przez skarżącego, mimo ustawowego wymogu ich sporządzenia przez osobę uprawnioną, tj. adwokata lub radcę prawnego. W terminie do wniesienia zażalenia od postanowienia z dnia 28 kwietnia 2009 r. skarżący M. G. wnioskiem złożonym na urzędowym formularzu PPF zwrócił się o przyznanie mu prawa pomocy poprzez ustanowienie radcy prawnego. Na podstawie uzasadnienia wniosku, zawartego w nim oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, złożonego na wezwanie dodatkowego oświadczenia oraz informacji zawartych w aktach sprawy ustalono, iż: - skarżący prowadzi 1-osobowe gospodarstwo domowe, zamieszkując w drewnianym domu o pow. 70 m- (rok budowy 1920), - posiadany majątek oprócz domu obejmuje nieruchomość rolną o pow. 0,83 ha (w tym 0,72 ha oddane w dzierżawę w zamian za opłacanie podatku) oraz samochód osobowy Fiat 126p (rok prod. 1986), - jest osobą niepełnosprawną (schorzenie kręgosłupa), utrzymującą się z renty w wysokości 259 zł. miesięcznie (kwota po potrąceniu należności alimentacyjnych) oraz wsparcia Ośrodka Pomocy Społecznej (zazwyczaj w okresie zimy kwotą ok. 1000 zł.), podejmuje także dorywcze prace w zamian za wyżywienie, - średnie miesięczne wydatki wnioskodawcy to energia elektryczna - 59 zł., gaz - 125 zł., woda - 12 zł., telefon - 25 zł., auto - 50 zł., ubezpieczenie - 6,60 zł; pozostała część renty ("ile zostanie") przeznaczana jest na zakup żywności. Rozpatrując złożony wniosek stwierdzono, co następuje: Ustanowienie radcy prawnego objęte jest zakresem częściowego prawa pomocy, czego niezbędnym warunkiem jest wykazanie przez wnioskodawcę braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny - art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - dalej P.p.s.a. Mając na uwadze powyższe informacje stwierdzono, iż sytuacja materialno - bytowa skarżącego nie pozwala mu na ustanowienie w sprawie fachowego pełnomocnika z wyboru. Nie posiada on żadnych wartościowych składników majątkowych ani zasobów pieniężnych, zaś faktyczna wysokość pobieranej renty pozwala na zaspokojenie jedynie jego podstawowych potrzeb życiowych i to tylko w najbardziej niezbędnym zakresie. Świadczy o tym przedstawione zestawienie ponoszonych wydatków, poparte doraźną pomocą otrzymywaną z MOPS oraz wsparciem osób trzecich. Ustaleń tych nie zmienia informacja o podejmowanych przez niego pracach dorywczych, która to możliwość z uwagi na stan zdrowia zapewne i tak jest bardzo ograniczona. W tym kontekście pozbawiony praktycznego znaczenia dla prawidłowego rozpoznania wniosku jest rodzaj ewentualnie uzyskiwanych z tego tytułu korzyści, czy to w postaci środków pieniężnych, czy jak to akcentuje sam skarżący żywności. Abstrahując całkowicie od prawidłowości wydanych w sprawie decyzji i przytoczonych w ich uzasadnieniach informacji o braku jakichkolwiek starań ze strony skarżącego zmierzających do dobrowolnego zmniejszenia ciążących na nim jako dłużniku alimentacyjnym należności, pośrednio o braku możliwości wygospodarowania przez niego środków na ustanowienie zastępcy prawnego z wyboru przemawia przedmiot sprawy objętej skargą, tj. dochodzenie umorzenia z powodu trudnej sytuacji materialnej zaliczek alimentacyjnych wypłaconych z tytułu ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego. Instytucja pomocy prawnej jest wyjątkiem od ustanowionej w art. 199 P.p.s.a. zasady ponoszenia przez same strony kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy wiążą się z realizacją konstytucyjnego prawa do sądu tych osób, które ze względu na brak odpowiednich środków nie są w stanie ponieść kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. Skoro zatem celem prawa pomocy jest zapewnienie osobie wnioskującej możliwości skorzystania z wszystkich przysługujących jej jako stronie postępowania uprawnień a wniosek M. G. wskazuje na spełnienie warunkującej go przesłanki, uzasadnione jest ustanowienie dla niego w ramach tego prawa radcy prawnego. Decydujące znaczenie w tym zakresie ma faktyczny brak możliwości poniesienia przez niego związanych z tym wydatków bez uszczerbku dla swojego koniecznego utrzymania, niezależnie od oceny celowości ustanowienia zastępcy prawnego (okoliczność ta nie jest brana pod uwagę przy rozpatrywaniu tego rodzaju wniosku). Uznając zatem zasadność wniosku skarżącego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 powołanej ustawy orzeczono jak w sentencji postanowienia.