II SA/Rz 489/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Joanna Zdrzałka Sędziowie NSA Ryszard Bryk NSA Małgorzata Wolska Protokolant Anna Zięba po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólno-Administracyjnym na rozprawie w dniu 2 grudnia 2009 r. sprawy ze skargi D. T. i B. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2009 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia stosunków wodnych na gruncie skargę oddala Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania D. i B. T., utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy [...] z dnia [...] lutego 2009 r., nr [...] odmawiającą nakazania Gminie Miasto S. (właścicielowi gruntu) przywrócenia na gruncie poprzedniego stanu wody. Decyzję wydano na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. i art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. – Prawo wodne (Dz.U. z 2005 r. Nr 239, poz. 2019 ze zm.). W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że wbrew stanowisku D. i B. T., na gruncie obejmującym działkę nr ewidencyjny 877/1 położoną w S. i stanowiącą sławność Miasta S., nie doszło do nieuprawnionej zmiany stosunków wodnych, szkodliwie wpływającej na grunty sąsiednie (należące do wnioskodawców), które stanowiłoby podstawę nakazania właścicielowi przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom. Państwo T. zarzucili Miastu S., że z naruszeniem art. 29 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 Prawa wodnego zmieniono stosunki wodne na gruncie wskutek wykonania wykopu na sąsiadującej z ich działką ulicy J. w S.; wykop został wykonany w związku z awarią wodociągowo-kanalizacyjną. Zdaniem Państwa T., wykop o głębokości 2,5 m został wypełniony niewłaściwym materiałem, co spowodowało wytworzenie się studni chłonnej (dołu chłonnego), gdzie gromadzi się woda przenikająca następnie na ich grunt. W ocenie organu nie doszło do tego rodzaju naruszenia stosunków wodnych. Zgromadzone w sprawie dowody w postaci opinii biegłego z zakresu geologii, oględziny oraz wyjaśnienia stron, wskazują jednoznacznie, że dół został wypełniony przez Miasto materiałem i nie gromadzi wody, która mogłaby przenikać na sąsiednią nieruchomość. W szczególności wykonana ekspertyza wykazała, że w trzech otworach wykonanych na spornej nieruchomości do głębokości 3 m nie występuje zjawisko dołu chłonnego. Materiał geologiczny nie gromadzi nadmiaru wody, co wynika z braku sąsiedztwa warstwy wodonośnej i stwierdzonego stopnia przepuszczalności gruntu. Oględziny wykazały, że powierzchnia wypełnionego dołu pokryta jest asfaltem i dokonano wymiany nawierzchni chodnika, kładąc nowe betonowe płytki. Skoro materiał geologiczny nie gromadzi wody, nie mogło też dojść do jej przenikania na sąsiadującą nieruchomość i tym samym do jej przedostawania się do studni wnioskodawców. Nawet wówczas gdyby okazało się że wykop został nieprawidłowo wypełniony, jego wykonanie nie skutkowało zmianą stanu wody na gruncie sąsiednim. Tym samym nie było podstaw do nakazania właścicielowi gruntu (Miastu S.) przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom. Z decyzją tą nie zgodzili się D. i B. T. składając na nią skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie. W uzasadnieniu skargi stwierdzili, że decyzja narusza przepisy rozdziału 6. Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. Nr 75, poz. 690 ze zm.), art. 7, art. 68 § 1 i 2, art. 77 k.p.a. oraz art. 29 ust. 1-3 Prawa wodnego. Wykop wykonany przez Gminę spełnia wymogi dołu chłonnego i wpływa na stosunki wodne na sąsiedniej nieruchomości. Zlokalizowano go w zbyt małej odległości od posesji skarżących i od ich studni. Na dnie dołu pozostawiono warstwę pospółki, która przepuszcza wodę i nieczystości na sąsiednią działkę. Grunt został (2 września 2005 r.) przekopany "za kolanem centralnej rury wodociągowej" i widocznie zwiększył nawodnienie sąsiedniej posesji. Nie odebrano też robót polegających na uszczelnieniu iłem. Sytuację pogorszył dodatkowy poprzeczny przekop (15 października 2005 r.), podczas zakładania pierścieni uszczelniających rurociąg; na jego dno wsypano skutą masę asfaltową z płyt drogowych. Organ nie odniósł się do wniosków zawartych w protokole z rozprawy z dnia 18 kwietnia 2005 r. oraz w piśmie z dnia 28 stycznia 2009 r. Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji był art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. – Prawo wodne (Dz.U. z 2005 r. Nr 239, poz. 2019 ze zm.), zgodnie z którym, jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom. Podstawowe znaczenie dla wyniku badanej sprawy ma zatem to, czy organy prawidłowo ustaliły stan faktyczny twierdząc, że nie miał miejsca "szkodliwy wpływ" ani też nie zostały wyrządzone "szkody", jakich dopuściłoby się Miasto S. wywołując zmianę stosunków wodnych wpływającą na stan działki nr 877/1 należącej do D. i B. T. Państwo T. sformułowali zarzut, iż w wyniku prac drogowych (wykopów) wykonywanych przez Miasto na sąsiedniej działce (drodze publicznej) wytworzył się dół chłonny, w którym gromadzi się woda, a następnie przenika, wraz z zanieczyszczeniami, na teren nieruchomości skarżących T. Prawidłowo oceniły organy, że podstawowym źródłem wiedzy o sposobie gromadzenia się wody w miejscu przeprowadzonych robót drogowych powinna być ekspertyza biegłego (opinia) posiadającego wiadomości specjalne z zakresu geologii. Na podstawie wykonanej ekspertyzy stwierdzono, że na spornej drodze (drodze) w istocie były wykonywane prace polegające na wykonaniu wykopu o głębokości ok. 2,5 m, jednakże po ich zakończeniu wykop został na powrót wypełniony przez służby miejskie materiałem geologicznym. Sposób, w jaki doprowadzono miejsce robót do poprzedniego stanu technicznego nie budzi zastrzeżeń z punktu widzenia hydrologicznego. Materiał umieszczony w zasypanym dole nie gromadzi nadmiaru wody. Tym samym, z miejsca tego nie może woda przedostawać się na sąsiednią nieruchomość skarżących. Ustaleń tych biegły dokonał na podstawie trzech prób, polegających na wykonaniu odwiertów do głębokości 3 m. Badania wykazały, że miejsce wykonywanych robót nie sąsiaduje z warstwą wodonośną. Stwierdzony brak gromadzącej się pod powierzchnią ziemi wody oznacza, że nie występuje zjawisko dołu chłonnego, tj. miejsca gromadzenia się nadmiaru przenikającej z otoczenia wody. Stopień przepuszczalności gruntu powoduje, że nadmiar wody nie zalega w miejscu wskazanym przez skarżących; nie pozostawiono jakiejkolwiek warstwy materiału (pospółki), która gromadziłaby wodę w nadmiarze w stosunku do zwykłych właściwości gruntu. Nie dochodzi zatem również do przedostawania wody lub zanieczyszczeń na działkę sąsiednią. Organy uzupełniły postępowanie dowodowe przeprowadzając oględziny, które potwierdziły wyniki zaprezentowane przez biegłego w ekspertyzie. Stwierdzono, że po wykonaniu prac drogowych powierzchnia wypełnionego materiałem geologicznym dołu pokryta została z powrotem asfaltem i dokonano wymiany płyt chodnikowych. Organy ponad wszelką wątpliwość wykazały za pomocą zgromadzonych środków dowodowych, że wykonane przez Miasto S. prace drogowo-remontowe nie mogą stanowić przyczyny nadmiaru wody, na jaki uskarżają się na własnej nieruchomości skarżący. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji zaprezentowano spójny i logiczny wywód wykazujący, że skoro w miejscu prowadzonych przez Miasto prac nie stwierdzono zjawiska dołu chłonnego z nadmiarem wody, tym samym woda ta nie może przedostawać się z tegoż miejsca pod powierzchnią gruntu na teren należącej do skarżących sąsiadującej działki. Brak było zatem podstaw do nałożenia na Miasto S. obowiązku przywrócenia stanu poprzedniego (sprzed zarzucanego naruszenia stosunków wodnych), a także nakazania wykonania urządzeń, które temu naruszeniu miałyby zapobiec na przyszłość. Zaskarżona decyzja, wbrew stanowisku skarżących, nie narusza też przepisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. Nr 75, poz. 690 ze zm.), w tym także zamieszczonych w rozdziale 6. działu II (dotyczących studni), gdyż regulacja ta stanowi podstawę do oceny legalności rozstrzygnięć wydawanych w postępowaniu w sprawach budowlanych, a do takich aktów zaskarżona decyzja nie należy. Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.