II SA/Rz 492/04

WyrokWSA w Rzeszowie2004-12-16

Skład orzekający: Stanisław Śliwa, Anna Lechowska, Krystyna Józefczyk

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może wszcząć postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej, która została już prawomocnie zbadana przez sąd administracyjny w kontekście jej zgodności z prawem?
Ratio decidendi
Wyrok sądu administracyjnego oddalający skargę na decyzję administracyjną, która utrzymuje w mocy inną decyzję, nadaje tej pierwszej decyzji walor prawomocności materialnej. Oznacza to, że decyzja ta nie może być już uchylona ani zmieniona w trybie postępowania administracyjnego, w tym w trybie stwierdzenia nieważności, ponieważ sąd zbadał jej zgodność z prawem, w tym potencjalne wady uzasadniające nieważność. Próba wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności takiej decyzji jest niedopuszczalna.
Stan faktyczny
F. C. złożył wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...] lutego 2002 r., która odmawiała uchylenia wcześniejszej decyzji przyznającej mu zasiłek celowy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności, uznając, że decyzja, której dotyczył wniosek, uzyskała walor prawomocności po oddaleniu skargi przez NSA. F. C. złożył skargę do WSA, podtrzymując swoje zarzuty dotyczące wadliwości decyzji pierwotnej i postępowania.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Stanisław Śliwa Sędziowie NSA Anna Lechowska /spr./ WSA Krystyna Józefczyk Protokolant: sekr. sądowy Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w dniu 16 grudnia 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi F. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2004 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej zasiłku celowego skargę oddala SA/Rz 492/04 U Z A S A D N I E N I E Decyzją z dnia [...] maja 2004r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze - po rozpoznaniu wniosku F. C. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją własną z dnia [...] marca 2004r. Nr [...] odmawiającą wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...] lutego 2002r. znak [...] utrzymało w mocy zaskarżoną nim decyzję . Jako jej podstawę prawną wskazało art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 157 Kpa Z uzasadnienia decyzji i akt postępowania wynika, że decyzją z dnia [...] sierpnia 2001r. Nr [...] Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej powołując się na upoważnienie Rady Gminy tamże przyznał F. C. zasiłek celowy w związku z powodzią w kwocie 2000 zł. Decyzja ta stała się ostateczna w następstwie uchybienia przez F. C. terminowi do wniesienia odwołania , co zostało stwierdzone postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2001r. Na wniosek F. C. , który dołączył doń zaświadczenie z Urzędu Gminy w sprawie uszkodzeń jego budynku w następstwie powodzi, wspomniany Kierownik OPS wznowił postępowanie w sprawie zakończonej decyzją własną z dnia [...] sierpnia 2001r. a następnie decyzją z dnia [...] lutego 2002 r. [...] odmówił jej uchylenia. Decyzja ta - po rozpatrzeniu odwołania F. C.- została utrzymana w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] marca 2002r. Nr [...]. Ta z kolei decyzja stała się przedmiotem skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Rzeszowie, który wyrokiem z dnia 25 października 2002r. sygn. akt S.A./Rz 1051/02 oddalił skargę S. C. i F. C. Pismem z dnia 10 stycznia 2004r. F. C. zwrócił się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego o stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej [...], jako dotkniętej wadami określonymi w art. 156 §1 i 2 kpa i naruszającej art. 7,8,9,10,12, 13, 35,36,75,76,77,78, 80, 81,84,85, 107§1i 3,114, 115, 145 §1 pkt 5 kpa a także 87 Konstytucji RP. W uzasadnieniu pisma wskazano na okoliczność, iż w innych sprawach Kolegium już w fazie odwoławczej uchyliło decyzje o przyznaniu odszkodowania, co doprowadziło do podwyższenia ich kwot. W odpowiedzi na pismo Kolegium z dnia 18 lutego 2004r. wzywające do sprecyzowania zakresu żądania F. C. wyjaśnił w piśmie z dnia 5 marca 2004r., że wniosek dotyczy stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] lutego 2002r. [...].W piśmie tym zarzucił, że decyzja o przyznaniu mu zasiłku była wadliwa, bowiem została wydana w oparciu o nieprawidłowe upoważnienie udzielone Kierownikowi OPS , że nieprawidłowo zastosowano w jego przypadku uchwały Zarządu Gminy ustalające kryteria i wysokość przyznawania zasiłków, nie wyjaśniono dostatecznie sprawy, zwłaszcza w zakresie ustalenia rzeczywistej szkody i nieprawidłowo oceniono możliwości finansowe gminy, która dysponowała środkami rządowymi i zwróciła ich część, jako niewykorzystaną. Decyzją z dnia [...] marca 2004r. znak [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...] lutego 2002r. Nr [...] w sprawie odmowy uchylenia własnej decyzji ostatecznej tego organu z dnia [...] sierpnia 2001 r. Nr [...] , dotyczącej przyznania zasiłku celowego w wysokości 2000 zł z przeznaczeniem na pokrycie wydatków, powstałych w wyniku klęski żywiołowej . W jej uzasadnieniu stwierdziło, że wniosek F. C. w tej sprawie nie może wywołać zamierzonego skutku procesowego, ponieważ istnieją przeszkody formalnoprawne, warunkujące jego dopuszczalność . Wniosek, dotyczy decyzji Kierownika OPS, która po złożeniu odwołania utrzymana została w mocy przez tutejsze SKO, a następnie poddana była weryfikacji w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, Ośrodek Zamiejscowy w Rzeszowie. Sąd ten wyrokiem z dnia 25 października 2002r. ( sygn. akt SA /Rz. 1051/02 ) oddalił skargę . Zapadły wyrok jest rezultatem oceny przez Sąd, że nie istnieją wady prawne w rozstrzygnięciach organów, uzasadniające uchylenie bądź stwierdzenie nieważności decyzji . W związku z tym wyrok Sądu zamyka organom administracji możliwość korzystania z nadzwyczajnych postępowań, właściwych dla uchylenia decyzji , gdyż przyczyny ewentualnej wadliwości były badane przez NSA w toku rozpoznawania skargi . Należy przy tym uwzględnić, że żadna z okoliczności wymienionych w przepisie art. 156 §1 pkt 1-7 nie zmienia swego waloru z upływem czasu od rozstrzygnięcia. Wnosząc o ponowne rozpatrzenie sprawy przez Kolegium - F. C. podniósł, że wyrok NSA z dnia 25 października 2002r. ma powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku ze skargą stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia ( art. 171 ustawy z dnia 25.07.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Ustawa ta w art. 119 ,133§2i 3, 145§1,2i3 przewiduje możliwość wzruszenia, wznowienia, stwierdzenia nieważności decyzji , wiec nie jest prawdą, że wyrok zamyka organom administracji możliwość wzruszenia decyzji. Odwołujący stwierdza, że zaistniały nowe dowody, okoliczności i fakty dające podstawę do wzruszenia decyzji. Podnosi, że decyzja OPS wydana została przez organ nieuprawniony, bowiem upoważnienie dla Kierownika OPS wydał Zarząd Gminy a nie Rada. Rada upoważnienie takie wydała dopiero w dniu 21 grudnia 2001r., środki finansowe którymi dysponował OPS , na które powołuje się NSA, nie były aż tak skromne, by nie było możliwe przyznanie większej pomocy , w aktach postępowania brak jest dokumentu wywiadu środowiskowego z dnia 3.08.2001 r. na który powołano się w decyzji. Wnioskodawca kwestionuje też legalność zmiany uchwały nr [...] ustalającej kryteria przyznania pomocy w związku z powodzią . Zarzuca, że odpowiadał przewidzianym przed zmianą kryteriom ustalonym pkt 5 i 6 uzasadniającym przyznanie pomocy w kwocie 6.000 zł. Podsumowując, stwierdza, że Ośrodek Pomocy Społecznej naruszył prawo , co powinno doprowadzić do stwierdzenia nieważności decyzji o przyznaniu zasiłku, nawet mimo orzeczenia Sądu w tej sprawie, ponieważ wyrok ten ma powagę rzeczy osądzonej jedynie co do tego, co w związku ze skargą stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia . Przedmiotem zaś skargi nie były przedstawione powyżej zarzuty i przepisy wówczas istniejące, nie znane Sądowi i w związku z tym nie ma żadnych przeszkód formalnoprawnych do wznowienia postępowania i stwierdzenia nieważności decyzji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po ponownym rozpatrzeniu sprawy podtrzymało. swoje rozstrzygnięcie z dnia [...] marca 2004r. Nr [...] . W jej motywach stwierdziło, że żądaniem skarżącego było stwierdzenie nieważności decyzji Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej , nie zaś wznowienie postępowania. W ocenie Kolegium niedopuszczalne jest ponowne orzekanie poprzez stwierdzenie nieważności decyzji w sprawie już rozstrzygniętej przez Sąd Administracyjny . w związku z czym zachodzą przesłanki powodujące niedopuszczalność wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Kontrola dokonywana w ramach stwierdzenia nieważności decyzji odnosi się, w przeciwieństwie do wznowienia postępowania, tylko do decyzji organu administracji publicznej lub postanowień. Art. 156 § 1 w pkt 1-7 wyczerpująco wymienia wady decyzji, które są na tyle kwalifikowane, że utrzymanie w obrocie prawnym decyzji zawierających znamiona tych wad jest nie do pogodzenia z obowiązującym porządkiem prawnym. Zgodnie z art. 51 ustawy z dnia 11 maja 1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, obowiązującej w dacie podejmowania wyroku, Sąd ten nie jest związany granicami skargi i poddać może decyzję administracyjną kontroli, co do jej zgodności z prawem w zakresie innym, niż wynika to z zarzutów skargi . Z urzędu bada też zgodność aktów administracyjnych z prawem . Taki zakres kontroli Sądu wyczerpuje argumenty przewidziane we wniosku, jako przesłanki stwierdzenia nieważności, a obecnie w żądaniu ponownego rozpatrzenia sprawy przez Kolegium. W kontekście argumentacji odwołującego zasadnicze znaczenie dla sprawy ma ustalenie, czy wyrok NSA z dnia 25.10.2002r. wydany ze skargi S. C. i F. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2002r. Nr [...] utrzymującą w mocy tę decyzję, stwarza stan prawny powagi rzeczy osądzonej w odniesieniu do sprawy aktualnie objętej wnioskiem . Stan powagi rzeczy osądzonej istnieje wtedy, gdy zachodzi pełna tożsamość sprawy już rozstrzygniętej w postępowaniu administracyjnym decyzją ostateczną, utrzymaną w mocy wyrokiem Sądu Administracyjnego, ze sprawą wszczętą jako następna po niej. Elementami tożsamości sprawy są te same podmioty występujące jako organ rozstrzygający oraz jako strony postępowania, ten sam przedmiot sprawy, czyli te same interesy prawne lub obowiązki stron postępowania, ten sam stan faktyczny sprawy obejmujący ten sam co poprzednio zespół faktów prawotwórczych, ta sama podstawa prawną orzekania w sprawie. Podstawę do oceny tożsamości sprawy administracyjnej stanowi rozstrzygnięcie zawarte w wydanej w sprawie ostatecznej decyzji oraz sentencja wyroku Sądu Administracyjnego, nie będzie natomiast tą podstawą uzasadnienie decyzji administracyjnej . W rozpatrywanej sprawie zachodzi tożsamość sprawy, dotyczącej przyznania zasiłku celowego z pomocy społecznej z przeznaczeniem na pokrycie wydatków powstałych na skutek powodzi. Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej, działając w warunkach wznowienia postępowania, odmówił uchylenia własnej decyzji z dnia [...] sierpnia 2001 r. przyznającej F. C. zasiłek celowy w kwocie 2000zł. Decyzja ta utrzymana została w mocy przez Kolegium a następnie zaskarżona do Naczelnego Sądu Administracyjnego, który oddalił skargę. W postępowaniu tym skarżący zarzucał dowolność decyzji o przyznaniu zasiłku, brak wnikliwego i wszechstronnego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego , faktycznych możliwości Urzędu Gminy i wysokości przyznanej pomocy . Oddalając skargę Sąd dokonał oceny legalności decyzji, przedmiotem kontroli czyniąc zgodność z prawem zaskarżonej decyzji. Wbrew zarzutom skargi Sąd uznał, że w rozpoznawanej sprawie brak jest podstaw do stwierdzenia naruszenia prawa, a w szczególności w zakresie wskazanym w skardze. Zgodnie z art. 51 ustawy z dnia 11 maja 1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, obowiązującej w dacie podejmowania wyroku, sąd ten nie jest związany granicami skargi i poddać może decyzję administracyjną kontroli co do jej zgodności z prawem w zakresie innym, niż wynika to z zarzutów skargi. Z urzędu bada też zgodność aktów administracyjnych z prawem. Na obecnym etapie postępowania, wnosząc o ponowne rozpatrzenie sprawy przez Kolegium , skarżący powołuje się na ujawnienie nowych okoliczności faktycznych, a które nie były brane pod uwagę w poprzednim postępowaniu, ani w postępowaniu przed Sądem . Okoliczności te brane były przez Sąd z urzędu pod uwagę . Ocena skutków, jakie dla trwałości ostatecznej decyzji administracyjnej ma wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego oddalający wniesioną na nią skargę jest przedmiotem orzecznictwa. W przypadku oddalenia skargi kwestionowana decyzja staje się prawomocna . Zaskarżona decyzja ostateczna, co do której sąd administracyjny oddalił skargę (prawomocna materialnie), nie może być uchylona ani zmieniona w trybie postępowania administracyjnego. Należy uwzględnić swoisty charakter postępowania sądowo-administracyjnego i zapadających w nim orzeczeń. Postępowanie prowadzone przed Naczelnym Sądem Administracyjnym na skutek skargi wniesionej na decyzję administracyjną nie może być traktowane jako kontynuacja postępowania administracyjnego, a jego przedmiotem nie jest "sprawa administracyjna", lecz zgodność z prawem wydanych w niej decyzji. Zakres sprawowanej przez sąd kontroli decyzji wyznaczają przepisy .Ponieważ sąd administracyjny nie jest związany granicami skargi, dlatego niezależnie od jej zarzutów winien zawsze skontrolować, czy w procesie stosowania prawa przez organy administracji państwowej nie doszło do naruszenia prawa . Przyjmując konstrukcję "prawomocnośći" jako cechy decyzji ostatecznej, co do której sąd administracyjny oddalił skargę, należy stwierdzić, iż zakres i skutki prawomocności są wynikiem zasięgu kontroli, jakiej poddane są decyzje ostateczne w toku rozpoznawania z wniesionych na nie skarg. Wyrok oddalający skargę jest rezultatem jej nieuwzględnienia wobec niewystępowania wad prawnych uzasadniających uchylenie decyzji albo stwierdzenie jej nieważności, bądź niezgodności z prawem. Jego istotną treścią zatem jest ustalenie, że w chwili wydania zaskarżonej decyzji ostatecznej nie była ona prawnie wadliwa z punktu widzenia ustanowionych kryteriów kontroli legalności decyzji administracyjnych. Taki wyrok natomiast zamyka organom administracji państwowej możliwość korzystania z nadzwyczajnych postępowań, właściwych dla uchylenia decyzji ostatecznych wadliwych, gdyż przyczyny tej wadliwości mogły być zbadane przez Naczelny Sąd Administracyjny w toku rozpoznawania skargi. Żadna z okoliczności wymienionych w art. 156 § 1 pkt 1-7 kpa nie zmienia swej wartości prawnej z upływem czasu. Jeżeli nie występowały przyczyny nieważności w chwili wydania decyzji, to nie powstaną one również po jej wydaniu. Rozważania uzasadnień rozstrzygnięć dotyczące zakresu przyznanej pomocy nie wykraczają poza granice sprawy, tworząc stan powagi rzeczy osądzonej . Tym samym postępowanie administracyjne o stwierdzenie nieważności nie może być skutecznie przeprowadzone. Skargę na tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożył F. C. domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji i jej zmiany w przedmiocie kwoty wypłaconego zasiłku, poprzez jej zwiększenie o kwotę 4000 zł oraz wyrównanie "innej pomocy powodziowej należnej z tytułu wyższego zasiłku". W jej uzasadnieniu podtrzymał zarzuty wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy a przed wszystkim zarzut wydania decyzji przez Kierownika Osrdoka Pomocy Społecznej, który nie dysponował wymaganym przepisami prawa upoważnieniem , zastosowania przepisów ustawy o pomocy społecznej dotyczących zasiłku celowego do pomocy, która pochodziła ze środków rządowych a które "według posła S. nie miały w sprawie zastosowania, zamiany wywiadu środowiskowego, który pochodził z 3 sierpnia 2001r. wywiadem z 14 sierpnia 2001r. o innej treści. Zawarł w skardze wniosek, by "organ odwoławczy" zawiadomił prokuratora o popełnieniu przestępstwa z art. 270§1 kk, bowiem może to stanowić podstawę wznowienia postępowania. Zaznaczył, iż teza jakoby brak było dostatecznych środków na pomoc jest nieprawdziwa, bowiem gmina zwróciła Wojewodzie niewykorzystane środki w kwocie 13.6550 zł i na rachunek Prezesa Rady Ministrów kwotę36.000zł. Wniósł też o zawiadomienie Trybunału Konstytucyjnego o naruszeniu art.77 Konstytucji RP i uprzedził, o zamiarze skorzystania z prawa skargi do Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu. W piśmie uzupełniającym skargę ponowił te zarzuty i dołączył plik kserokopii dokumentów, które zalegają w aktach sprawy, jak również wspomnianego w skardze pisma posła W. S. i protokołu kontroli przeprowadzonej przez Biuro ds. Usuwania Skutków Powodzi Kancelarii Prezesa Rady Ministrów i uchwały Nr [...] Zarządu Gminy w sprawie ustalenia kryteriów przyznawania jednorazowego zasiłku. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie z przyczyn, które legły u podstaw zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Po myśli art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej ( §1). Kontrola ta sprawowana jest co do zasady pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej ( §2 ). Zakres kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ), zwanej dalej w skrócie P.p.s.a. stanowiący, że Sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną ( §1). Sąd uwzględnia skargę na decyzje administracyjną, jeśli w wyniku kontroli stwierdzi, iż jest ona dotknięta naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, przepisów postępowania, jeśli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy a także naruszeniami prawa dającymi podstawę do wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności z przyczyn określonych w art. 156 kpa lub innych przepisach . Uwzględnienie skargi w takim przypadku polega na uchyleniu tej decyzji, stwierdzeniu jej nieważności lub niezgodności z prawem. (art. 145 § 1-3 ). Z mocy art. 99 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz. 1271) ocena prawna wyrażona w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego, wydanym w sprawie przed dniem 1 stycznia 2004r. wiąże w sprawie wojewódzki sąd administracyjny oraz organ, którego działanie lub bezczynność były przedmiotem zaskarżenia. Zasada ta nie dotyczy jedynie uchwał NSA ( art. 100). Poddawszy zaskarżoną decyzję kontroli opartej na wymienionych przepisach, Sąd doszedł do wniosku, że skarga jest nieuzasadniona. Decyzja ta utrzymuje w mocy decyzję o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...] lutego 2002r. [...] odmawiającej uchylenia ostatecznej decyzji tegoż Kierownika z dnia [...] sierpnia 2001r. Nr [...] przyznającej skarżącemu zasiłek celowy z pomocy społecznej na pokrycie wydatków powstałych wyniku klęski żywiołowej ( powodzi) w wysokości 2000.00 zł (dwa tysiące złotych). Za przeszkodę eliminującą możliwość wszczęcia takiego postępowania rozstrzygające w sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało prawomocność decyzji, której weryfikacji w tym właśnie trybie ( stwierdzenia nieważności) domagał się skarżący . Walor prawomocności decyzja ta uzyskała po oddaleniu wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie Ośrodek Zamiejscowy w Rzeszowie z dnia 25 października 2002r. sygn. akt SA/Rz1051/02 skargi jego i jego syna S. C. na decyzję tegoż Kolegium z dnia [...] marca 2002r. Nr [...] utrzymującą ją w mocy. Istota takiego wyroku ( oddalającego skargę ), na co słusznie wskazuje organ odwoławczy, polega na ustaleniu przez Sąd, iż decyzja ta nie była wadliwa z punktu widzenia ustanowionych przez art. 22 ust. 2 -3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym ( Dz.U. Nr 74, poz. 368 ze zm.), obowiązującej w dacie wyrokowania - kryteriów zgodności decyzji z prawem. Przepis art. 22 ust. 1 tej ustawy obligował bowiem Sąd do uchylenia decyzji, stwierdzenia jej nieważności lub niezgodności z prawem, jeżeli ustalił on, że poddana kontroli decyzja była dotknięta naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy , lub naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności decyzji w przypadkach wymienionych w art. 156 kpa lub innych przepisach. Naruszenia te Sąd obowiązany był brać pod uwagę z urzędu, ze względu na zasadę niezwiązania go granicami skargi, ustanowioną art. 51 ustawy o NSA Prawomocność decyzji, jaką uzyskiwała ona po oddaleniu skargi przez NSA, to jej szczególny walor polegający na stwierdzeniu przez Sąd, że jest ona zgodna z prawem w takim zakresie, w jakim ustawa przewidywała kontrolę tego Sądu. Wynikający z wyroku NSA oddalającego skargę przymiot prawomocności decyzji determinuje skutek w zakresie możliwości pozbawiania jej mocy wiążącej w czasie. Skutek ów polega na zamknięciu organom administracji i podmiotom posiadającym legitymację do uruchomienia nadzwyczajnego postępowania wewnątrzadministracyjnego możliwości skorzystania z uprawnień do pozbawienia mocy wiążącej w czasie wadliwej decyzji, w takim zakresie, w jakim przyczyny tej wadliwości objęte były przedstawionym wyżej zakresem rozpoznania i orzekania przez NSA. Wobec faktu, że Sąd zobligowany był w trakcie rozpoznawania skargi na opisaną decyzję SKO z dnia [...] marca 2002r. do oceny tej decyzji i utrzymanej nią w mocy decyzji Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...] lutego 2002r. między innymi w aspekcie podstaw stwierdzenia jej nieważności, jego wyrok oddalający skargę wyklucza możliwość uruchomienia postępowania administracyjnego w przedmiocie stwierdzenia nieważności tej samej decyzji. Żadna bowiem z przyczyn nieważności nie może – co słusznie podkreśla decyzja zaskarżona - powstać po wydaniu decyzji a wszystkie mogą zostać ujawnione w postępowaniu przed NSA. Na przeszkodzie możliwość wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności stała również ustanowiona w art. 30 ustawy o NSA zasada związania organu ocena prawną zawartą w wyroku, w odniesieniu do przedmiotu rozstrzygnięcia sądowego , która to ocena w wyroku oddalającym skargę sprowadzała się do stwierdzenia niewadliwości decyzji, z punku widzenia kryteriów oceny ustanowionych art. 22 ust .2 i 3 ustawy o NSA. Próby stwierdzenia nieważności takiej decyzji w postępowaniu administracyjnym byłyby niedopuszczalną ingerencją w prawomocne orzeczenie Sadu. Możliwe jest natomiast uchylenie i zmiana decyzji prawomocnych w trybach przewidzianych dla decyzji niewadliwych ( 154 ,155,162 i 163), oczywiście o ile przesłanki warunkujące uchylenie lub zmianę decyzji ustanowione tymi przepisami są spełnione.. Nadto w doktrynie i judykaturze prezentowany jest także pogląd, który Sąd podziela, choć nie jest to pogląd jednolity, że możliwa jest weryfikacja decyzji prawomocnej w trybie wznowienia postępowania, w przypadku przesłanek, które ujawniły się lub powstały już po wydaniu wyroku przez NSA (art. 145 § 1 pkt 1, 2, 5) lub powstały już po wydaniu wyroku przez NSA ( pkt 7, 8 i art 145 a kpa). Prawomocność bowiem stanowi – co Sąd wcześniej podkreślił - cechę zgodności z prawem nadaną decyzji ostatecznej wyrokiem NSA, w takim zakresie, w jakim Sąd ten może skontrolować zgodność z prawem zaskarżonej decyzji. ( patrz: T. Woś – Postępowanie sądowadministracyjne, Wydawnictwo Prawnicze - PWN Warszawa 1999 r. str. 271-278, J.P. Tarno - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Prawnicze Lexis Nexis 2004, str. 171, wyrok NSA z dnia z dnia 12 września 1997r. III SA 495/96 Zbiór orzecznictwa komputerowego LEX Nr 31741, z 12. 02. 2003 r. V SA 753/02 Mon. Prawniczy 2003/5/194, wyrok NSA z 23.04.2001r. II S.A. 517/00 LEX 51228.) Zauważyć przy tym wypadnie, że wyroki NSA wydane przed 1 stycznia 2004r., choć prawomocne mogły być jednak kwestionowane w trybie rewizji nadzwyczajnej ( art. 57 ust. 2 ustawy o NSA). W postępowaniu sądowym funkcjonowała tez instytucja wznowienia postępowania ( art. 58 w zw. z 59 ustawy o NSA). Skoro wyrok Sądu oddalający skargę na decyzję, której stwierdzenia nieważności w postępowaniu administracyjnym (po wydaniu tego wyroku) domagał się skarżący, nie został zweryfikowany w żadnym z tych trybów a z wniosku skarżącego uzupełnionego na wezwanie Kolegium pismem z dnia 5 marca 2004r. wynika, iż jego wolą było uruchomienie postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności, decyzja organu odmawiająca jego uruchomienia w oparciu o przepis art. 157 § 3 kpa i zaskarżona decyzja utrzymująca ją w mocy są zgodne z prawem. Bez wpływu na tę ocenę Sądu pozostaje fakt, że zarówno decyzja zaskarżona jak i poprzedzająca ją decyzja Kolegium odmawiająca wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności wielokrotnie przywołanej decyzji Kierownika GOPS zostały wydane po utracie mocy obowiązującej ustawy o NSA, jako, że treść art. 99 wspomnianej na wstępie ustawy Przepisy wprowadzające..... przesądza o związaniu opisywanym wyrokiem. Na uwadze mieć przy tym należy, że reforma sądownictwa administracyjnego dokonana z dniem 1 stycznia 2004r nie wprowadziła w przedmiocie związania wyrokiem sądu rozwiązań odmiennych, bowiem zgodnie z art. 170 P.p.s.a orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd , który je wydał ale także inne sądy i inne organy państwowe a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Podług art. 172 wyrok prawomocny ma powagę rzeczy osądzonej tylko do tego, co w związku ze skargą stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia. Twierdzenia skargi, co do odmienności przedmiotu rozstrzygnięcia między wielokrotnie powoływanym wyrokiem sądowym a decyzją zaskarżoną, są bezpodstawne, bowiem przedmiot ten, co słusznie podnosi organ, był tożsamy . O tożsamości bowiem spraw można mówić, gdy występują w nich te same podmioty , dotyczy ona tego samego przedmiotu i stanu prawnego. Sprawa rozstrzygnięta zaskarżoną decyzją dotyczy decyzji o odmowie uchylenia we wznowionym postępowaniu decyzji ostatecznej o przyznaniu skarżącemu zasiłku celowego z tytułu powodzi, o legalności której wypowiadał się Sąd w wyroku wydanym dnia 25 października sygn. akt S.A./Rz 679/02. Decyzja, stwierdzenia nieważności której domaga się skarżący odmawia uchylenia decyzji o przyznaniu mu zasiłku, przy czym powołanie w jej podstawie prawnej art. 151 §1 pkt 1 kpa wskazuje, że przyczyną odmowy był brak podstawy wznowienia postępowania wskazanej we wniosku skarżącego ( nowe fakty i dowody istniejące w dacie wydania decyzji , nieznane organowi, który wydał decyzje a istotne dla sprawy - art. 145 §1 pkt 5kpa.). Oddalając skargę na tę decyzję Sąd przesądził, iż była to decyzja nie naruszająca prawa w zakresie przewidzianym art. 22 ust. 2 i 3 ustawy o NSA, w tym także nie obarczona wadami uzasadniającymi stwierdzenie jej nieważności ( art. 156 kpa). To zaś w świetle wcześniejszych wywodów Sądu wyklucza możliwość wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności, czyniąc zaskarżoną decyzję odpowiadającą prawu. Nie będąc związany granicami skargi Sąd stwierdza natomiast, że w zaskarżonej decyzji w części wstępnej, a w decyzji nią utrzymanej także w rozstrzygnięciu, określając decyzję OPS z dnia [...] lutego 2002r. Kolegium na skutek najprawdopodobniej omyłki, miast jej rzeczywistego Nr [...] wpisało Nr [...]. Wobec faktu, iż pozostałe elementy określenia tej decyzji, jak jej data i rozstrzygnięcie pozwalają na jej identyfikację, Sąd nie uznał wadliwego wskazania Nr, za naruszenie prawa, które mogło mieć jakikolwiek wpływ na wynik sprawy. Uznając wyrażony w zaskarżonej decyzji pogląd o braku podstaw prawnych do wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika GOPS z dnia [...] lutego 2002r.. za zgodny z prawem, Sąd musiał pominąć wszelkie zarzuty skargi i pism ją uzupełniających dotyczące tej decyzji. Z przytoczonych wyżej względów, Sąd w oparciu o art. 151 P.p.s.a oddalił skargę, jako nieuzasadnioną.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło