II SA/Rz 496/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Magdalena Józefczyk /spr./ Sędziowie NSA Małgorzata Wolska WSA Elżbieta Mazur - Selwa Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 listopada 2019 r. sprawy ze skargi J. E. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2019 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji własnej w sprawie przyznania zasiłku pielęgnacyjnego -skargę oddala- Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] (dalej: "SKO", "Kolegium", "organ odwoławczy" lub "organ II instancji") z dnia [...] lutego 2019 r. nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza [...] (dalej: "Burmistrz" lub "organ I instancji") z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...], wydaną w przedmiocie uchylenia decyzji własnej w sprawie przyznania zasiłku pielęgnacyjnego. W podstawie prawnej organ powołał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 z późn zm.) – dalej: "K.p.a." oraz art. 16 w zw. z art. 32 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r. poz. 2220 z późn. zm.) – dalej: "u.ś.r.". Wydanie decyzji poprzedziło postępowanie administracyjne o następującym przebiegu: Decyzją z dnia [...] sierpnia 2007 r. nr [...], Burmistrz [...] przyznał JE (dalej: "skarżącej") zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 153 zł miesięcznie, w terminie od dnia 1 lipca 2007 r. W piśmie z dnia 20 grudnia 2018 r. Burmistrz zawiadomił skarżącą o wszczęciu postępowania w sprawie uchylenia ww. decyzji. Następnie decyzją z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...], organ I instancji uchylił własną decyzję z dnia [...] sierpnia 2007 r. nr [...] o przyznaniu skarżącej zasiłku pielęgnacyjnego. Organ I instancji podniósł, że w postępowaniu zakończonym decyzją z dnia [...] sierpnia 2007 r. nr [...] skarżąca została pouczona zgodnie z art. 25 ust. 1 u.ś.r. o obowiązku niezwłocznego powiadomienia organu wypłacającego świadczenia rodzinne o wystąpieniu zmian w liczbie członków rodziny, uzyskania dochodu lub innych zmian mających wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, co potwierdziła własnoręcznym podpisem w dniu 16 lipca 2007 r. Ponadto informację o warunkach przyznania zasiłku pielęgnacyjnego, że zasiłek nie przysługuje w przypadku uzyskania uprawnienia do dodatku pielęgnacyjnego, zawierał wniosek o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego, złożony przez skarżącą w dniu 17 lipca 2007 r. Skarżąca nie powiadomiła organu o nabyciu z dniem 1 października 2009 r. prawa do dodatku pielęgnacyjnego. Okoliczność ta została ustalona w wyniku weryfikacji informacji uzyskanej od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w [...] (dalej ZUS) z dnia 13 grudnia 2018 r. Organ I instancji podniósł, że powyższe okoliczności skutkują uznaniem, iż od dnia 1 października 2009 r. skarżącej nie przysługuje prawo do zasiłku pielęgnacyjnego. W odwołaniu skarżąca podała, że choruje przewlekle od 2005 r. i ma orzeczony znaczny stopień niepełnosprawności. Poinformowała, że od czasu przyznania stopnia niepełnosprawności nie wychodzi samodzielnie z domu i nie może samodzielnie się poruszać. Skarżąca stwierdziła, że z chwilą, gdy ukończyła 75 rok życia, organ I instancji winien pouczyć ją o konsekwencjach jednoczesnego pobierania zasiłku pielęgnacyjnego i dodatku pielęgnacyjnego. Zamiast tego, Burmistrz sukcesywnie wypłacał jej przyznany zasiłek. Zakwestionowała ustalenia organu związane z osobistym podpisaniem pouczenia o prawach i obowiązkach osoby pobierającej zasiłek pielęgnacyjny, gdyż nie pamięta takiej okoliczności. Ponadto wobec przedawnienia ewentualnych roszczeń o zwrot pobranych świadczeń, wobec czego decyzję organu I instancji uznać należy za niezgodną z przepisami prawa i zasadami współżycia społecznego. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lutego 2019 r. nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławczego w [...] utrzymało w mocy decyzję Burmistrza [...] z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...]. Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji i wyjaśniło podało, że pobieranie dodatku pielęgnacyjnego stanowi w myśl art. 16 ust. 6 u.ś.r. negatywną przesłankę do przyznania lub pobierania zasiłku pielęgnacyjnego. Okoliczność ta stanowi z kolei przesłankę do uchylenia decyzji na podstawie art. 32 ust. 1 u.ś.r. W opisywanej sprawie skarżąca nabyła prawa do dodatku pielęgnacyjnego w ZUS od października 2009 r., to organ był zobowiązany do uchylenia decyzji o przyznaniu zasiłku pielęgnacyjnego. Jednocześnie organ odwoławczy wyjaśnił, że kwestia zwrotu pobranego zasiłku jest odrębną sprawą od postępowania prowadzonego w przedmiocie uchylenia decyzji o przyznaniu skarżącej zasiłku pielęgnacyjnego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, JE zwróciła się o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Zdaniem skarżącej Kolegium wydało zaskarżoną decyzję z naruszeniem art. 7, art. 8, art. 9, art. 77 i art. 80 K.p.a. oraz art. 30 ust. 1 w zw. z art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r. oraz art. 30 ust. 3 u.ś.r. Skarżąca powtórzyła argumentację zawartą w odwołaniu akcentując, że nie została należycie poinformowana, że przyznanie prawa do dodatku pielęgnacyjnego skutkuje jednoczesną utratą uprawnienia do pobierania zasiłku pielęgnacyjnego, co nie może obciążać skarżącej. Dodała, że nie korzysta z innych świadczeń z pomocy społecznej, a pobrany zasiłek był wydatkowany zgodnie z jego przeznaczeniem. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując wyrażone stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2107 z późn. zm.). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 zwana dalej "P.p.s.a."). Stosownie do tego przepisu sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 § 1 p.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. W myśl art. 151 p.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części Sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części. Poddawszy zaskarżoną decyzję ocenie legalności w granicach wyżej zakreślonych Sąd stwierdził, ze skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Z akt administracyjnych sprawy, co nie jest kwestionowane przez skarżącą wynika, że na podstawie decyzji Burmistrza [...] z [...]sierpnia 2007 r. nr [...] pobierała zasiłek pielęgnacyjny od 1 lipca 2007 r. Natomiast z informacji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...] wynika, że skarżąca od października 2009 r. pobierała równocześnie dodatek pielęgnacyjny. Zestawienie tych dat wskazuje, że w okresie od października 2009 r. skarżąca pobierała świadczenie z dwóch różnych źródeł tj. z ZUS i z MOPS, wprawdzie o różnych nazwach, ale przyznawanych z tej samej przesłanki. Taka konfiguracja jest nieuprawniona, gdyż można pobierać świadczenie z tej samej przesłanki tylko jedno, to znaczy albo dodatek pielęgnacyjny, albo świadczenie pielęgnacyjne. Kwestia ta jednoznacznie jest uregulowana w art. 16 ust. 6 u.ś.r., który stanowi, że zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje osobie uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego. Zasiłek pielęgnacyjny i dodatek pielęgnacyjny są przeznaczone na pokrywanie przez osoby otrzymujące te świadczenia wydatków wynikających z niepełnosprawności uniemożliwiającej takim osobom samodzielne funkcjonowanie. Cel i charakter oraz funkcja obu świadczeń są podobne, dlatego też w art. 16 ust. 6 u.ś.r. uregulowano kwestię zbiegu uprawnień w ten sposób, że świadczenia te wykluczają się wzajemnie. Podkreślić należy, że ustawodawca nie tylko wykluczył możliwość otrzymywania obu świadczeń jednocześnie, ale ponadto wyłączył swobodę decydowania przez osobę uprawnioną, które świadczenie chce otrzymywać - bowiem w przypadku przyznania prawa do dodatku pielęgnacyjnego przysługiwać może jedynie prawo do tego właśnie świadczenia, a nie prawo do zasiłku pielęgnacyjnego. Wobec powyższego organy prawidłowo zastosowały art. 32 ust. 1 u.ś.r., który stanowi, że organ właściwy oraz wojewoda mogą bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, członek rodziny nabył prawo do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, osoba nienależnie pobrała świadczenie rodzinne lub wystąpiły inne okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń. Ustalony przez organy fakt pobierania przez skarżącą dodatku pielęgnacyjnego był zatem podstawą weryfikacji, w oparciu o przesłanki wskazane w art. 32 ust. 1 u.ś.r., ostatecznej decyzji Burmistrza [...] z dnia [...] sierpnia 2007 r. o przyznaniu skarżącej prawa do zasiłku pielęgnacyjnego przyznanego od 1 lipca 2007 r. bezterminowo. Zatem uchylenie tej decyzji było konieczne i dlatego stanowisko organów orzekających jest zgodne z przepisami prawa. Słusznie też Kolegium w uzasadnieniu decyzji wyjaśniło, że wzruszenie ww. decyzji ma charakter konstytutywny, Ze względu na ten konstytutywny charakter może ona wywoływać skutki na przyszłość od chwili wydania tej decyzji. Innymi słowy zaskarżona decyzja uchyla prawo do pobierania świadczenia pielęgnacyjnego na przyszłość. Zawarte w uzasadnieniu decyzji organu I instancji stwierdzenie, że od ukończenia 75 roku życia tj. od 1 października 2009 r. nie przysługuje skarżącej zasiłek nie zmienia konstytutywnego charakteru kontrolowanej decyzji. Sentencja decyzji organu I instancji została prawidłowo zredagowana, co potwierdza jej konstytutywny skutek. Zarówno organy jak i Sąd nie zajmowały się problematyką oceny pobranego świadczenia pielęgnacyjnego w aspekcie możliwości jego zwrotu, gdyż stosownie do art. 134 P.p.s.a. taka ocena wykracza poza granice przedmiotowe rozpoznawanej sprawy. Zaprezentowane w skardze zarzuty i powtórzone przez pełnomocnika na rozprawie nie odnosiły się do przedmiotu zaskarżenia niniejszej sprawy, gdyż odnosiły się do ewentualnego zwrotu świadczenia pielęgnacyjnego pobieranego równolegle z dodatkiem pielęgnacyjnym, dlatego okazały się w tej sprawie niezasadne. Mając na względzie powyższe Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. skargę oddalił jako niezasadną.