II SA/Rz 497/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Anna Lechowska Sędziowie WSA Robert Sawuła /spr./ AWSA Joanna Zdrzałka Protokolant sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólno-Administracyjnym na rozprawie w dniu 19 października 2006 r. sprawy ze skargi A. R. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] marca 2006 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję. II SA/Rz 497/06 Uzasadnienie Przedmiotem skargi A. R. jest decyzja Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego (PWIS) z [...].03.2006r. Nr [...] w przedmiocie braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej w postaci uszkodzenia słuchu wywołanego hałasem. W sprawie tej wydany został prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (WSA) w Rzeszowie z 9.12.2004r. SA/Rz 77/03, mocą którego uchylono decyzję PWIS z [...].12.2002r. Nr [...], którą z kolei organ utrzymywał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego (PPIS) w S. z [...].09.2002r. Nr [...] w przedmiocie braku podstaw do stwierdzenia u A. R. choroby zawodowej w postaci uszkodzenia słuchu wywołanego hałasem. Uchylając decyzję organu odwoławczego WSA w Rzeszowie jako podstawę uwzględnienia skargi wskazał przepis art.145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm., zwana dalej Ppsa). Dokonując wykładni przepis prawa materialnego, które w sprawie miało zastosowanie, a ściślej przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z 18.11.1983r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. Nr 65, poz.294 ze zm. Zwane dalej rozporządzeniem w sprawie chorób zawodowych), Sąd uwypuklił, iż stwierdzenie choroby zawodowej przez inspektora sanitarnego wymaga rozpoznania uszkodzenia słuchu, jako wywołanego hałasem przez jednostkę medyczną wymienioną w § 7 ust.1 - 3 cyt. uprzednio rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych i ustalenia w postępowaniu administracyjnym, że pracownik przy wykonywaniu pracy był narażony na hałas, jako czynnik szkodliwy dla zdrowia. Sąd dokonał oceny wydanych w sprawie orzeczeń lekarskich sporządzonych przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy (WOMP) oraz Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego (IMPiZŚ) w S., uznając iż w orzeczeniach tych przyjęto nie przewidziane prawem dodatkowe kwalifikatory choroby zawodowej słuchu w postaci stopnia jego uszkodzenia i okresu pojawienia się objawów, wykraczając w ten sposób poza prawne określenie tego schorzenia. Sąd wskazał, iż tego rodzaju kwalifikatory zostały wprowadzone do przepisów dopiero w 2002r., ale w sprawie, z racji daty wszczęcia postępowania, nie miały zastosowania. Sąd doszedł do przekonania, iż wydane w sprawie orzeczenia lekarskie, na których podstawie zapadła zaskarżona decyzja, nie spełniały wymogów stawianych dowodom, mającym mieć walor opinii biegłego. Sąd zalecił, aby w ponownie prowadzonym postępowaniu organ wezwał skarżącego do wskazania dowodów na okoliczność, iż hałas na który był narażony w zakładzie przekraczał normatywy w większym zakresie niż to ustalono oraz po ich przeprowadzeniu uzyskał uzupełnienie opinii lekarskich, tak by odpowiadały wskazaniom Sądu. PWIS w Rz., powołując się na wytyczne zawarte w wyroku SA/Rz 77/03 wezwał stronę do wskazania dowodów na okoliczność, iż hałas w zakładzie pracy przekraczał normatywy w większym, niż to ustalono zakresie. Wobec braku udzielenia odpowiedzi wezwanie organ ponowił. Organ odwoławczy zwrócił się także do WOMP w Rz. o uzupełnienie orzeczenia lekarskiego odnośnie uszkodzenia słuchu u A. R., cytując fragmenty uzasadnienia wyroku WSA w Rzeszowie. WOMP w Rzeszowie w dn.9.12.2005r. wydał uzupełnienie orzeczenia lekarskiego Nr [...] (k.26 akt administracyjnych). W dokumencie tym wskazano, że ponownie przeanalizowano dokumentację sprawy. Wynika z niej, iż A. R. pracował w S. F. A. od 1964r. do 2000r., na różnych stanowiskach. Pracując jako ślusarz w Wydziale Narzędziowni był narażony na ponadnormatywny hałas przez okres 8 lat, w pozostałym zakresie zatrudnienia był narażony na hałas o poziomie 83-87 dB, a więc na granicy normy, przez okres 4 godziny na zmianę. Pierwszy raz niedosłuch stwierdzono w 1996r.. W formułowaniu orzeczenia uzupełniającego oprzeć miano się na treści orzeczenia wydanego przez Instytut Medycyny Pracy w S. jako "dysponujący większym zakresem badań audiometrycznych narządu słuchu". Wykazana asymetria słuchu (ucho prawe 35 dB, ucho lewe 23 dB) wykluczać ma jako przyczynę powstałego niedosłuchu narażenie na ponadnormatywny hałas. Jedną z kardynalnych zasad rozpoznania przewlekłego urazu akustycznego ma być jego symetryczność oraz odbiorczy charakter. Zdaniem lekarzy sporządzających uzupełnienie orzeczenia stwierdzony niedosłuch nie został wywołany działaniem ponadnormatywnym hałasu, chociaż narażenie nań zostało udokumentowane. Rozpoznane uszkodzenie słuchu spowodować miały czynniki pozazawodowe. PPIS w S. zapoznał stronę oraz zakład pracy – A. S.A. w S. z całością materiału dowodowego, A. R. oświadczył, iż wniósł odwołanie od uzupełnienia orzeczenia lekarskiego z 9.12.2005r.. WOMP w Rz. w piśmie z 20.01.2006r. ustosunkowywał się do pisma strony z 22.12.2005r. wyjaśniając motywy swojego stanowiska odnośnie pozazawodowych przyczyn stwierdzenia uszkodzenia słuchu u A. R.. W aktach sprawy zalega pismo strony z 22.12.2005r. określone jako odwołanie od uzupełnienia orzeczenia Nr [...], w którym m.in. zawarte jest żądanie ponownego przebadania oraz pismo z 31.101.2006r. dotyczące przyczyn wykazywania asymetryczności uszkodzenia słuchu. Akta zawierają ponadto pismo Dyrektora WOMP w Rz. z 16.02.2006r. skierowane do A. R., w którym jednostka ta informuje, iż jej zdaniem strona wyczerpała w sprawie procedurę diagnostyczno-orzeczniczą. Ponownie stronę postępowania oraz pełnomocnika A. S.A. zapoznano z dokumentacją sprawy. Opisaną na wstępie decyzją PWIS w Rz. utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w S. z [...].09.2002r. Nr [...] o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej w postaci uszkodzenia słuchu, wymienionej w poz. 15 wykazu chorób zawodowych. W podstawie prawnej powołano się na art.138 § 1 pkt 1 kodeksu postępowania administracyjnego oraz § 10 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych. Organ zrekapitulował stan faktyczny sprawy, szczegółowo wskazując okres narażenia A. R. na hałas w związku z zajmowanymi stanowiskami pracy, treść wydanych orzeczeń lekarskich oraz zapadłe decyzje administracyjne. Przypomniano zasadnicze wątki z uzasadnienia wyroku SA/Rz 77/03, podnosząc iż A. R. mimo dwukrotnego wezwania nie przedstawił dowodów na okoliczność przekraczania poziomu hałasu w środowisku pracy ponad wartości ustalone w postępowaniu. Przytoczono także ustalenia zawarte w uzupełnieniu orzeczenia lekarskiego wydane przez WOMP w Rz. z [...].12.2005r.. Organ stwierdził, iż warunkiem do rozpoznania choroby zawodowej jest spełnienie kilku przesłanek: wykonywania przez pracownika pracy w narażeniu na czynnik szkodliwy, który mógłby być czynnikiem sprawczym choroby, występowanie u pracownika schorzenia zgodnego z wykazem chorób zawodowych, wreszcie pozytywne orzeczenie lekarskie uprawnionej jednostki medycznej o rozpoznaniu choroby zawodowej. Organ odwoławczy uznał, iż uprawnione jednostki medyczne nie rozpoznały choroby zawodowej u strony, nadto z uzupełnienia orzeczenia WOMP w Rz. nie wynika związek przyczynowo-skutkowy między narażeniem zawodowym na hałas, a rozpoznanym niedosłuchem u odwołującego się. Zdaniem organu uwzględnił on sugestie zawarte w wyroku WSA w Rzeszowie, a uzupełniające orzeczenie lekarskie wyjaśnia w sposób wyczerpujący i przekonywujący treść negatywnego rozstrzygnięcia. Podkreślono, że w przedmiotowej sprawie istotny jest charakter niedosłuchu, określony jako niecharakterystyczny dla skutków działania hałasu. Nie kwestionując narażenia na hałas ponadnormatywny w środowisku pracy wskazano na wiążący charakter orzeczenia lekarskiego, które ma być już pobawione błędów i braków, na które uprzednio zwracał Sąd. Skargę na powyższą decyzję wniósł A. R., nie precyzując kierunku jej weryfikacji. Skarżący w obszernych motywach wskazuje, iż kwestionuje uzupełnienie orzeczenia lekarskiego, że w tej sprawie dwukrotnie występował do WOMP w Rz.. Prezentując własne wyliczenia A. R. wywodzi, iż błędnie przypisuje się mu asymetrię niedosłuchu, dopatrując się schorzenia np. w miażdżycy lub ciśnieniu krwi. Skarżący powołując się na pouczenie w sprawie możliwości zakwestionowania uzupełnienia orzeczenia możliwości tej został w praktyce pozbawiony. Skarżący wywodzi, iż w ostatnim okresie zatrudnienia z uwagi na prowadzone prace w fabryce hałas na poszczególnych stanowiskach pracy przekraczał dopuszczalne normatywy, inni pracownicy też mieli kłopoty ze słuchem, a z obawy o utratę zatrudnienia nie podnoszono kwestii nadmiernego hałasu. Skarżący miał pracować w 2000r. na wydziale W-2, choć tam też hałas przekraczał 85 dB. A. R. wskazuje, iż obecnie trudno jest mu udowodnić narażenia na ponadnormatywny hałas, kwestionuje ponadto powoływanie się w orzeczeniach lekarskich na poziom ubytku słuchu i brak uwzględniania pracy przy pomocy szlifierki, która na wysokich obrotach była szczególnie dokuczliwa. W konkluzji wniósł o wydanie orzeczenia na swoją korzyść. W odpowiedzi na skargę PWIS w Rz. wniósł o oddalenie skargi, składając wniosek o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Skarżący na powyższy tryb rozpatrzenia sprawy nie wyraził zgody. Odpowiadając na skargę przytoczono w istocie wątki uzasadnienia zaskarżonej decyzji, nadto przywołano wydanie dwóch niekorzystnych dla skarżącego orzeczeń WOMP w Rz. i IMPiZŚ w S.. Organ uznał, iż nie zostały spełnione wszystkie przesłanki konieczne do stwierdzenia choroby zawodowej - a to brak pozytywnego rozpoznania lekarskiego schorzenia zgodnego z wykazem chorób zawodowych oraz brak ciągłego narażenia na czynnik sprawczy - ponadnormatywny hałas, co uzasadniać ma wniosek o oddalenie skargi. Wojewódzki sąd administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlega rozpatrzeniu w trybie przepisów ustawy z dn.30.08.2002r. -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm., zwana dalej Ppsa), a kryterium kontroli zaskarżonej decyzji jest jej legalność, czyli zgodność z obowiązującym prawem (por. art.1 § 2 ustawy z dn.25.07.2002r. -Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz.U. Nr 153, poz.1269). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art.134 § 1 Ppsa), stosując środki przewidziane ustawą w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art.135 Ppsa). Sąd uwzględniając skargę uchyla decyzję w całości lub w części, jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie przepisów o postępowaniu, dające podstawę do wznowienia postępowania, wreszcie inne, niż dające podstawę do wznowienia postępowania naruszenie przepisów o postępowaniu, o ile mogły one mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art.145 § 1 pkt 1 Ppsa). W ocenie Sądu skarga jest uzasadniona, albowiem doszło do naruszenia przepisów o postępowaniu, innych niż dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, które to naruszenia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art.145 § 1 pkt 1 lit. c Ppsa). Podkreślić należy, że z mocy art.153 Ppsa ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. W sprawie zapadł prawomocny wyrok WSA w Rzeszowie z 9.12.2004r. sygn. SA/Rz 77/03, w którym zawarto wskazania odnośnie dalszego trybu postępowania PWIS w Rz. oraz ocenę dotychczas wydanych orzeczeń, w tym także orzeczeń lekarskich, zebranych w toku postępowania przed organami inspekcji sanitarnej. W wyroku tym WSA w Rzeszowie zakwestionował oba orzeczenia lekarskie, zarówno wydane przez WOMP w Rz., jak i IMPiZŚ w S., uznając iż są one wewnętrznie sprzeczne, zalecając uzupełnienie orzeczeń lekarskich, które oprócz konkluzji winny zawierać "uzasadnienie zajętego stanowiska, że wskazaniem przeprowadzonych badań i wyjaśnieniem wszelkich wątpliwości w sposób przekonywujący i zrozumiały dla stron, organu i sądu nie posiadających wiadomości specjalnych zastrzeżonych dla biegłych". PWIS w Rz. zwrócił się, będąc związanym wskazaniem Sądu do WOMP w Rz., który z kolei w dn.9.12.2005r. wydał uzupełnienie orzeczenia lekarskiego. Rzecz jednak w tym, że powyższe orzeczenie lekarskie wyraźnie odwołuje się do orzeczenia IMPiZŚ w S., które WSA w Rzeszowie w cyt. uprzednio wyroku kwestionował, jako nie odpowiadające wymogom przepisów prawa. Skoro prawomocnym wyrokiem, którym jest związany zarówno organ, jak i Sąd orzekający w obecnej sprawie wykluczono, aby orzeczenie lekarskie IMPiZŚ w S. z 16.08.2002r. spełniało wymogi zawarte w rozporządzeniu w sprawie chorób zawodowych, to odwoływanie się do ustaleń zawartych w tym orzeczeniu bez jego uzupełnienia, jak to uczynił WOMP w Rz. w uzupełniającym orzeczeniu lekarskim, a na nim przecież oparto zaskarżoną decyzję, oraz w odpowiedzi na skargę, stanowi naruszenie przepisów o postępowaniu - art.155 Ppsa. Nietrafnym jest zarzut sformułowany w skardze o pozbawieniu skarżącego możliwości zakwestionowania orzeczenia lekarskiego WOMP w Rz. z 9.12.2005r.. Mające zastosowanie w sprawie rozporządzenie w sprawie chorób zawodowych przewiduje w § 9 ust.1 m.in., że pracownik który nie zgadza się z treścią orzeczenia lekarskiego o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, może wystąpić z wnioskiem o przeprowadzenie ponownego badania przez właściwy instytut naukowo-badawczy resortu zdrowia i opieki społecznej. Wniosek o ponowne badanie składa się za pośrednictwem jednostki organizacyjnej, która dokonywała ustaleń w sprawie rozpoznania choroby zawodowej. W aktach sprawy zalega pismo skarżącego datowane na 22.12.2005r. określone jako "odwołanie od uzupełnienia orzeczenia lekarskiego". Innymi słowy prawodawca w cyt. rozporządzeniu w sprawie chorób zawodowych dał prawo stronie do dwukrotnego badania stanu zdrowia przez różne jednostki organizacyjne służby zdrowia, upoważnione do rozpoznawania chorób zawodowych. W przedmiotowej sprawie A. R. był już badany dwukrotnie, tak przez WOMP w Rz. jak i IMPiZŚ w S.. WSA w Rzeszowie zalecił jednak uzupełnienie "opinii lekarskich", zatem uzupełnienie to winno dotyczyć tak orzeczenia wydanego przez WOMP w Rz., jak i jednostkę orzeczniczą II stopnia. Sąd nie otwierał skarżącemu drogi weryfikacji orzeczenia lekarskiego, bo z tego trybu skarżący już skorzystał, ale nakazał uzupełnić wydane opinie w taki sposób, aby mogły być przesłanką do wydania decyzji administracyjnej. Pouczanie skarżącego o możliwości zakwestionowania uzupełnienia orzeczenia było oczywiście nietrafne w świetle prawomocnego wyroku SA/Rz 77/03. Prowadząc ponownie postępowanie PWIS w Rz. wystąpi do IMPiZŚ w S. z prośbą o sporządzenie uzupełnienie orzeczenia lekarskiego, a po jego uzyskaniu, wyda stosowną decyzję. Z tych względów orzeczono jak na wstępie, działając na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit. c Ppsa. Sąd nie opatrywał wyroku klauzulą ochrony tymczasowej z art.152 Ppsa, albowiem z uwagi na treść decyzji nie ma takiej potrzeby.