II SA/Rz 498/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Joanna Zdrzałka Sędziowie WSA Magdalena Józefczyk /spr./ WSA Elżbieta Mazur-Selwa Protokolant Sylwia Pacześniak po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 28 października 2014 r. sprawy ze skargi W. B. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2014 r., nr [...] w przedmiocie odszkodowania za działkę przejętą pod drogę I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; III. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącego W. B. kwotę 200 zł /słownie: dwieście złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem skargi W. B. jest decyzja Wojewody [...] z dnia [...] marca 2014 r. nr [...], w przedmiocie odszkodowania za działkę przejętą pod budowę drogi, którą wydano w następującym stanie sprawy: Na mocy decyzji Starosty Powiatu [...] nr [...] z dnia [...] kwietnia 2011 r. o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej nieruchomość oznaczona nr ewid. 2463/1 o pow. 0,0532 ha przeszła z mocy prawa na własność Powiatu [...]. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...]. W związku z powyższym w odrębnym postępowaniu ustalono odszkodowanie za powyższą nieruchomość. Decyzją z dnia [...] września 2012 r. nr [...], Starosta Powiatu [...] ustalił na rzecz W. B. odszkodowanie w wysokości 33.406 zł, jednak wskutek uwzględnienia odwołania ww. strony decyzją z dnia 20 listopada 2012 r. Wojewoda [...] uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Po uzupełnieniu postępowania wyjaśniającego decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...], Starosta Powiatu [...] ustali na rzecz W. B. odszkodowanie w wysokości 33.406 zł zobowiązując do jego wypłaty Zarząd Powiatu [...]. W uzasadnieniu decyzji podano, że przedmiotowa działka przeszła na własność Powiatu [...] na mocy art. 12 ust. 4 pkt 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r. poz. 687). Wobec tego, stosownie do art. 22 ust. 1 cyt. ustawy, obowiązany jest on do zapłaty na rzecz dotychczasowego właściciela odszkodowania. Zlecono więc rzeczoznawcy majątkowemu T. S. opracowanie operatu szacunkowego, który wycenił wartość przejętej działki na kwotę 33.406 zł. Działka ta nie była objęta postanowieniami planu miejscowego, natomiast w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania terenu Gminy [...] przeznaczona była pod południową obwodnicę miasta. W otoczeniu dominuje zabudowa zagrodowa; występują także grunty orne i projektowane pod zabudowę mieszkaniową, które uwzględniono przy wycenie (grunty niezabudowane, ale przeznaczone pod ten cel). Sporządzony na potrzeby postępowania operat odpowiada wymaganiom ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. Nr 207, poz. 2109 z późn. zm.), w tym § 36 ust. 4, oraz art. 18 ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych. Oszacowana kwota obejmuje wartość gruntów oraz nasadzeń, jakie występowały na nieruchomości, a także składniki budowlane, stosownie do dyspozycji art. 135 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Natomiast W. B., kwestionujący prawidłowość dokonanej wyceny, nie przedstawił dowodów na poparcie swoich twierdzeń. Organ wyjaśnił podano, że wartości odszkodowania nie podwyższono o 5 %, o której mowa w art. 18 ust. 1e ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych, ponieważ strona nie złożyła Powiatowemu Zarządowi Dróg oświadczenia o dobrowolnym wydaniu nieruchomości, co sama potwierdziła. W odwołaniu od powyższej decyzji W. B. zażądał podwyższenia wartości 1 m2 wywłaszczonej nieruchomości, powiększenia ustalonego odszkodowania o wartość 5 % za dobrowolne wydanie działki i wypłatę zaliczki na poczet odszkodowania. W jego ocenie przyjęta wartość została zaniżona, m.in. wskutek pominięcia w wycenie sieci uzbrojenia działki nr 2463 przez podziałem geodezyjnym. Ponadto, pomimo wywłaszczenia, nie zgłaszał przeciwko temu sprzeciwu, a jedynie podejmował działania związane z kwestionowaniem wysokości przyznanego odszkodowania; działkę wydal dobrowolnie. Decyzją z dnia [...] czerwca 2103 r. nr [...], Wojewoda [...] utrzymał zaskarżoną decyzję z dnia [...] kwietnia 2013 r. w mocy uznając, że jest ona zgodna z prawem. W ocenie Wojewody wartość odszkodowania ustalono prawidłowo, na podstawie operatu szacunkowego, i nie było możliwości przyjęcia innej wartości, jak tego domagał się odwołujący się. Brak było także podstawy do podwyższenia wartości odszkodowania o wartość 5 %, ponieważ strona nie złożyła w tym przedmiocie żadnego oświadczenia. Nie było także podstawy do wypłaty zaliczki na podstawie art. 12 ust. 5a ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych, ponieważ zmiana stanu prawnego w tym zakresie nastąpiła na mocy ustawy z dnia 4 stycznia 2013 r. o zmianie ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych, która weszła w życie 25 lutego 2013 r. Wskutek uwzględnienia skargi W. B. wyrokiem z dnia 30 października 2013 r. sygn. II SA/Rz 703/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uchylił zaskarżoną decyzję uznając, że doszło do naruszenia przez organ art. 18 ust. 1e ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych, tj. regulacji traktującej o zwiększeniu wartości ustalonego odszkodowania o 5 %. Sąd podkreślił, że instrument ten ma na celu zachęcenie byłego właściciela do jak najszybszego wydania nieruchomości wykonawcy inwestycji drogowej. Wydanie, o którym mowa, następuje zaś nie tylko w drodze pisemnego oświadczenia, ale też wtedy, gdy były właściciel nieruchomości nie czyni przeszkód do faktycznego objęcia nieruchomości w posiadanie przez zarządcę drogi i może to nastąpić jeszcze przez zawiadomieniem tego podmiotu o wydaniu decyzji rodzącej obowiązek wydania nieruchomości. Z dokumentów złożonych do akt (pismo z 21 grudnia 2010 r. ) wynikało, że W. B. nie czynił przeszkód w realizacji inwestycji, wręcz uznawał ją za konieczną i potrzebną. Natomiast Sąd uznał, że operat szacunkowy stanowiący podstawę decyzji nie naruszał prawa. Brak było również podstawy prawej do wypłaty skarżącemu zaliczki na poczet odszkodowania, ponieważ zmiana stanu prawnego w tym zakresie nastąpiła już po wydaniu decyzji. Po ponownym rozpoznaniu odwołania opisaną na wstępie decyzją Wojewoda [...] uchylił zaskarżoną decyzję w punkcie 1 i w tym zakresie orzekł o ustaleniu odszkodowania w łącznej kwocie 35.076,30 zł, a w pozostałym zakresie utrzymał tę decyzję w mocy. Stosując się do wskazań zawartych w ww. wyroku Wojewoda powiększył wartość ustalonego w operacie odszkodowania o 5 % uznając, że spełnione zostały przesłanki określone w art. 18 ust. 1e ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych. Uznał przy tym, że w pozostałym zakresie poprzednio wydana decyzja była zgodna z prawem. Z decyzją Wojewody nie zgodził się W. B., wnosząc do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę, w której w dalszym ciągu kwestionuje wartość ustalonego odszkodowania. W jego ocenie rzeczoznawca majątkowy zaniżył wartość 1 m2 nieruchomości, jak też wartość składników budowlanych, które powinny zostać uwzględnione bez wskaźnika amortyzacji, ponieważ chcąc ogrodzić pozostałą część działki będzie musiał zakupić nowy materiał na ten cel, którego wartość będzie zbliżona do kwoty 9313 zł, tj. wartości przyjętej przez biegłego bez pomniejszenia o wskaźnik amortyzacji. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269, ze zm.). Zakres kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.), dalej p.p.s.a., z którego wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 § 1 p.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. W myśl art. 151 P.p.s.a Sąd oddala skargę w razie jej nieuwzględnienia. Skarga jest zasadna, ale z przyczyn, które Sąd uwzględnił z urzędu. Stosownie do art. 156 ust. 3 ustawy operat szacunkowy może być wykorzystywany do celu, dla którego został sporządzony, przez okres 12 miesięcy od daty jego sporządzenia, chyba że wystąpiły zmiany uwarunkowań prawnych lub istotne zmiany czynników, o których mowa w art. 154 (przeznaczenie nieruchomości w planie miejscowym lub decyzji o warunkach zabudowy). Operat szacunkowy może być wykorzystany po upływie okresu o jakim mowa w ust. 3, po potwierdzeniu jego aktualności przez rzeczoznawcę majątkowego. Potwierdzenie aktualności operatu następuje przez umieszczenie stosownej klauzuli w operacie szacunkowym przez rzeczoznawcę, który go sporządził (ust. 4). W aktach administracyjnych sprawy znajduje się operat szacunkowy sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowego T. S. na dzień 9 grudnia 2011 r. Po sporządzeniu operatu rzeczoznawca majątkowy o operacie wypowiadał się jeszcze w pismach z dnia 21 lutego 2012 r. i 12 kwietnia 2012 r., czyli ważność operatu wygasła z dniem 11 kwietnia 2013 r. Sąd stwierdza, że na egzemplarzu operatu szacunkowego znajdującego się w aktach administracyjnych brak jest dowodu z jego uaktualnienie w sposób przewidziany w art. 135 ust. 4 ustawy oraz w § 58 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. nr 207, poz. 2109 ze zm.). Z powołanego przepisu rozporządzenia wynika, że rzeczoznawca majątkowy aktualizując operat dołącza klauzulę z oświadczeniem o aktualności operatu opatrzoną podpisem i pieczęcią. Takiej aktualizacji nie został poddany operat szacunkowy będący podstawą wydania zaskarżonej decyzji, co nastąpiło w dniu 4 marca 2014 r. , czyli z przekroczeniem 12 miesięcznego terminu, o którym mowa w art. 156 ust. 3 ustawy. Wyrokiem z dnia 30 października 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie sygn. akt II SA/Rz 703/13 po uwzględnieniu skargi W. B. uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odszkodowania za działkę przejętą pod przebudowę drogi i akta administracyjne zostały zwrócone do organu w dniu 26 lutego 2014 r. zatem przed wydaniem zaskarżonej decyzji istniała możliwość uzupełnienia braku operatu w zakresie jego aktualności. Stosownie do art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłego prowadzenia było przedmiotem zaskarżenia. Obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego, ciążący na organie ponownie rozpoznającym sprawę, może być wyłączony tylko w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego. Z treści zaskarżonej decyzji wynika, ze organ II isnatcnji wykonał zalecenia wyroku WSA w Rzeszowie z dnia 30 października 2013 r. i zwiększył wypłacone odszkodowanie o 5% z powodu dobrowolnego przekazania nieruchomości dla przebudowy drogi publicznej. Jednocześnie w wyroku tym Sąd wskazał, że podstawą wyliczenia odszkodowania za zajęty grunt pod realizację inwestycji drogowej jest operat szacunkowy i inne racjonalne względy, na które powołuje się skarżący nie mogą zostać uwzględnione. Skutkiem ww. wyroku jest i to, że aktualnie orzekający Sąd nie może w tym zakresie formułować nowych ocen. Wadą aktualnie zaskarżonej decyzji jest to, że przed wydaniem aktualnie zaskarżonej decyzji nie przeprowadziły postępowania wyjaśniającego w zakresie ustalenia stanu faktycznego i prawnego aktualnego na dzień wydania zaskarżonej decyzji, co doprowadziłoby do stwierdzenia, że operat szacunkowy nie został poddany aktualizacji. Opisane naruszenia należy uznać jako naruszenie przepisów prawa materialnego jak i procesowego, co na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c) p.p.s.a. obligowało Sąd do uwzględnienia skargi. Sąd uchylił tylko decyzje organu II isnatcnji wychodząc z założenia, że działanie organu mieści się w ramach zakreślonych art. 136 k.p.a. Orzeczenie o kosztach znajduje uzasadnienie w art. 200 p.p.s.a. Na podstawie art. 152 p.p.s.a. Sąd wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku. Stąd w ponownie prowadzonym organ w trybie wyżej opisanym przedłoży rzeczoznawcy majątkowemu operat szacunkowy do aktualizacji, a następnie w zależności od wyniku operacji aktualizacji wyda stosowną decyzję administracyjną.