II SA/Rz 499/14

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Agata Kosowska-Dudzik po rozpoznaniu w dniu 9 maja 2014 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku T. F. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie z jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie skierowania na badanie lekarskie - postanawia - I. przyznać skarżącemu T. F. prawo pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, II. odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. T. F., w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu w kwocie 200 zł od skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie skierowania na badanie lekarskie, wniósł na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy (PPF) o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Zaznaczył w nim, że uzyskiwany dochód (renta w wysokości 878 zł) wystarcza mu tylko na "skromne życie". Podniósł również, że jest "prostym" człowiekiem i nie zna przepisów prawa. Prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe mimo, że zajmuje mieszkanie wraz z żoną i synem (27 lat). Podkreślił, że wyrokiem sądowym orzeczona została jego rozdzielność majątkowa małżeńska z żoną. Jego jedyny majątek to nieruchomość rolna o powierzchni 1,65 ha, którą wydzierżawił. Miesięcznie ponosi wydatek w kwocie 400 zł tytułem opłat za mieszkanie (w tym media). Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważono, co następuje: W postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada ponoszenia przez strony jego kosztów, którą wyraża art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.".Wyjątek od niej stanowią regulacje dotyczące instytucji prawa pomocy, które może zostać przyznane stronie bądź w całkowitym bądź w częściowym zakresie. W tym pierwszym przypadku obejmuje ono zarówno zwolnienie od kosztów sądowych, jak i ustanowienie profesjonalnego zastępcy prawnego (adwokata, radcy prawnego) – art. 245 § 2 P.p.s.a. Natomiast w drugim, zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego. Udzielenie powyższego wsparcia uzależnione zostało przez ustawodawcę od wykazania przez wnioskującego o nie, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (całkowite prawo pomocy – art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.) bądź, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (częściowe prawo pomocy – art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Powyższe unormowania wskazują, że pomoc Państwa mająca na celu umożliwić faktyczną realizację prawa jednostki do sądu przysługuje osobom o braku jakichkolwiek środków do życia bądź też środki takie posiadającym, lecz w wysokości pozwalającej jedynie na bieżącą egzystencję. Jest to związane z wyjątkowym charakterem prawa pomocy oraz jego finansowaniem z publicznych środków pochodzących od ogółu podatników, co determinuje określony sposób postępowania przy ich wydatkowania tj. uwzględniający dbałość o stan finansów Państwa. Mając to na uwadze uznano, że częściowe uwzględnienie wniosku T. F. będzie najbardziej adekwatne do jego sytuacji życiowej. Przede wszystkim bowiem należy podkreślić, że mimo, iż wnioskodawca nie jest właścicielem nieruchomości lokalowej, to jego potrzeby mieszkaniowe są zaspokojone (wynajmuje mieszkanie). Nadto, osiąga on stały dochód i nie ma żadnych osób na utrzymaniu (syn jest pełnoletni i prowadzi osobne gospodarstwo domowe). Dochód ten jest jednakże na tyle niski, że skarżący nie jest w stanie wygospodarować z niego środków zarówno na pokrycie kosztów sądowych, które w niniejszej sprawie na obecnym jej etapie wynoszą 200 zł (w przyszłości najbardziej prawdopodobne ewentualne koszty to dalsze 200 zł), jak i na wynagrodzenie pełnomocnika. Dlatego też zwolniono wnioskodawcę od kosztów sądowych w całości. Odmówiono natomiast uwzględnienia żądania wyżej wymienionego w zakresie ustanowienia profesjonalnego zastępcy prawnego. Podana wyżej sytuacja materialna skarżącego nie jest bowiem na tyle trudna, aby wymagała wsparcia Państwa w najszerszym z możliwych wymiarze. W tym miejscu należy podnieść, że skarżący wydzierżawia nieruchomość rolną, lecz nie podał uzyskiwanego z tego tytułu dochodu. Ponadto, należy mieć na względzie, że z mocy art. 6 P.p.s.a. Sąd obowiązany jest do udzielania stronie wszelkich potrzebnych jej wskazówek co do czynności procesowych (w tym o skutkach prawnych ich podjęcia i zaniechania). Z uwagi zaś na brzmienie art. 134 P.p.s.a. Sąd zobligowany jest do wzięcia pod uwagę wszelkich naruszeń prawa tj. także tych niepodniesionych w skardze. Tym samym, skarżący nie może ponieść jakiejkolwiek szkody z powodu tego, że – jak podkreślił we wniosku – nie zna przepisów prawa. Z powyższych względów przyznano wnioskodawcy prawo pomocy w częściowym zakresie tj. zwolniono go od kosztów sądowych, odmawiając jednocześnie ustanowienia adwokata, o czym orzeczono na podstawie art. 258 § 1, § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 2 i § 3 oraz art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2 P.p.s.a.