II SA/Rz 501/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Zarębska-Kobak Sędziowie NSA Jerzy Solarski WSA Zbigniew Czarnik /spr./ Protokolant: sek.sąd. Teresa Tochowicz po rozpoznaniu w dniu 22 lipca 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi W. Z. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] maja 2004 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby celnej oddala skargę II SA/Rz 501/04 U Z A S A D N I E N I E Decyzją z dnia [...] maja 2004 r., nr [...] Dyrektor Izby Celnej utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] kwietnia 2004 r. nr [...] zwalniającą W. Z. ze służby celnej w Izbie Celnej. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że treść art. 25 ust. 1 pkt 8a ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej /Dz. U. nr 72, poz. 802 ze zm./ nakłada na dyrektora organu celnego obowiązek zwolnienia ze służby funkcjonariusza celnego jeżeli przeciwko funkcjonariuszowi wniesiony zostanie akt oskarżenia o przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego. Ponieważ w rozpoznawanej sprawie z wniosku W. Z. wypełnione zostały warunki określone w art. 25 ust. 1 pkt 8a ustawy o Służbie Celnej, to zwolnienie wnioskującego na tej podstawie nie narusza obowiązującego prawa. Z decyzją Dyrektora Izby Celnej nie zgodził się W. Z. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skarżący zarzucił decyzji Dyrektora Izby Celnej naruszenie przepisów prawa poprzez oparcie rozstrzygnięcia na sprzecznym z art. 42 ust. 3 Konstytucji RP przepisie art. 25 ust. 1 pkt 8a ustawy o Służbie Celnej, który dopuszcza zwolnienie ze służby celnej mimo braku prawomocnego skazania za popełnione przestępstwo, w sytuacji, gdy Konstytucja RP przyznaje każdemu ochronę aż do momentu prawomocnego skazania potwierdzając zasadę domniemania niewinności. Z tych powodów skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji Dyrektora Izby Celnej oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Dodatkowo skarżący wnioskował o wystąpienie do Trybunału Konstytucyjnego o zbadanie zgodności z Konstytucją RP przepisu art. 25 ust. 1 pkt 8a ustawy o Służbie Celnej uzasadniając taki wniosek koniecznością wystąpienia przez Sąd z pytaniem do Trybunału Konstytucyjnego na podstawie art. 178 Konstytucji RP. Odpowiadając na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie i przywołał argumentację jak w uzasadnieniu własnej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm./ dalej: prawo o p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę legalności działania administracji stosując prawem przewidziane środki. Treść powołanego przepisu wskazuje, że kryterium badania działań administracji jest legalność. W konsekwencji sądy administracyjne zgodnie z treścią art. 134 § 1 prawa o p.s.a. nie są związane zarzutami skargi, jej wnioskami i wskazaną w skardze podstawą prawną. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji Sąd stwierdza, że decyzja ta nie narusza prawa, zatem skarga nie może zostać uwzględniona. Podstawowym zarzutem skargi jest wskazanie na niekonstytucyjność art. 25 ust. 1 pkt 8a ustawy o Służbie Celnej i wnioskowanie by Sąd w trybie art. 178 Konstytucji RP wystąpił do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem. Należy domniemywać także, że w związku z art. 124 § 1 pkt 5 prawa o p.s.a. na skutek takiego pytania postępowanie sądowe powinno zostać zawieszone. Odnosząc się do tego wniosku Sąd stwierdza, że nie art. 178, ale art. 193 Konstytucji RP daje sądowi prawo do wystąpienia do Trybunału Konstytucyjnego z wnioskiem o zbadanie konstytucyjności przepisu jednak wniosek taki może być przedstawiony Trybunałowi Konstytucyjnemu jeżeli od odpowiedzi na pytanie zależy rozstrzygnięcie toczącej się przed sądem sprawy. W sprawie rozpoznawanej przez Sąd takiego związku nie ma, gdyż Sąd nie ma wątpliwości co do zgodności z Konstytucją RP art. 25 ust. 1 pkt 8a ustawy o Służbie Celnej. Sąd przyznaje, że powołany przepis wprowadza wyjątek od reguł obowiązujących w porządku prawny i daje podstawę do zwolnienia funkcjonariusza celnego już w chwili wniesienia aktu oskarżenia przeciw niemu, a nie dopiero z chwilą prawomocnego skazania. Jednak wprowadzenie takiej reguły dla funkcjonariuszy celnych nie narusza zasad konstytucyjnych związanych z domniemaniem niewinności. Domniemanie to, na które wskazuje skarżący, ma odnosić się do każdej osoby fizycznej, a nie funkcjonariusza, zwłaszcza, gdy ma on być podmiotem wyposażonym w szczególne cechy i przymioty. Cechą taką jest bez wątpienia nienaganna postawa i brak kolizji z obowiązującym porządkiem prawnym. Funkcjonariusz państwowy zdaniem Sądu nie może naruszać jakiegokolwiek prawa. Jeśli to czyni to automatycznie pozbawia się przymiotu i zdolności bycia funkcjonariuszem i traci możliwość działania w imieniu państwa. Zatem nie może pełnić określonej służby. W tym więc sensie wprowadzenie w art. 25 ust. 1 pkt 8a ustawy o Służbie Celnej znacznego obostrzenia co do wymagań uprawniających do bycia funkcjonariuszem celnym, a tym samym umożliwienie zwolnienia takiego funkcjonariusza w sytuacji skierowania przeciwko niemu aktu oskarżenia za przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego nie łamie żadnej konstytucyjnej zasady. Sąd prezentuje takie stanowisko także dlatego, że przeciwwagą dla ocenianej regulacji ustawa o Służbie Celnej w art. 61 ust. 2 pkt 1 i 2 przewiduje mechanizm łagodzący restryktywny charakter regulacji z art. 25 ust. 1 pkt 8a ustawy. Istnienie takiego uregulowania nie daje podstaw do przyjętego w skardze twierdzenia, że art. 25 ust. 1 pkt 8a jest szczególnym przypadkiem kary jaka spotyka funkcjonariusza celnego. Owszem przepis art. 25 ust. 1 pkt 8a ustawy potwierdza tylko oczywistą i powszechną zasadę, że w służbie nie powinny pozostawać osoby, przeciwko którym prowadzone jest postępowanie karne i jest ono już na etapie złożenia aktu oskarżenia co może wskazywać na duże prawdopodobieństwo naruszenia porządku prawnego, choć oczywiście nie oznacza pewności takiego naruszenia. Dlatego wszelkim przypadkom braku potwierdzenia sformułowanych w akcie oskarżenia zarzutów przeciwdziała art. 61 ust. 2 ustawy. Zdaniem Sądu jest to rozwiązanie poprawne. Taka ocena wskazanych regulacji nie pozwala uznać rażącego naruszenia prawa przez zaskarżoną decyzję, a to w konsekwencji skutkować musiało oddaleniem skargi na podstawie art. 151 prawa o p.s.a.