II SA/Rz 504/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Paweł Zaborniak Sędziowie NSA Małgorzata Wolska /spr./ WSA Joanna Zdrzałka Protokolant Sylwia Pacześniak po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 6 sierpnia 2014 r. sprawy ze skargi P.S. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2014 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; III. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego P. S. kwotę 180 zł /słownie: sto osiemdziesiąt złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. II SA/Rz 504/14 U Z A S A D N I E N I E Przedmiotem skargi P. S. jest postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2014 r., Nr [...] odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] sierpnia 2013 r., znak: [...], którą nakazano rozbiórkę części mieszkalnej o wymiarach 6,30m x 7,00m, pozostałej po budynku mieszkalno-gospodarczym zlokalizowanym na działce nr ewid. 173 w miejscowości C. oraz uporządkowanie terenu i określono termin przystąpienia do robót rozbiórkowych na dzień 20 września 2013 r. i ich zakończenia do dnia 30 listopada 2013 r. W podstawie prawnej tego postanowienia organ wskazał art. 58 § 1 i art. 59 § 2 ustawy z dnia 14.06.1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego /Dz.U. z 2013 r., poz. 267 ze zm. - zwana dalej "k.p.a."/. Z jego uzasadnienia i akt administracyjnych sprawy wynika, że decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r., znak: [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] nakazał rozbiórkę powyżej opisanej części obiektu, uporządkowanie terenu określając jednocześnie termin przystąpienia do robót rozbiórkowych i ich zakończenia. Decyzja ta została przesłana między innymi P. S. doręczona w dniu 8 sierpnia 2013 r. W dniu 3 lutego 2014 r. P. S. złożył "osobiście" w siedzibie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Wnioskodawca wskazując na swój stan zdrowia podał, że z powodu "leczonych zaostrzeń i objawów" w Poradni Zdrowia Psychicznego oraz w Poradni Laryngologicznej nie był zdolny do prawidłowego funkcjonowania i orientacji w sprawach życiowych i nie był zdolny do podejmowania działań. Dlatego też uchybił terminowi do złożenia odwołania. Zawnioskował o przywrócenie terminu z uwagi na fakt, że "jako osoba niepełnosprawna od 13 lat z wydanym orzeczeniem o niepełnosprawności z powodu choroby zaniedbał termin". Wymienionym na wstępie postanowieniem z dnia [...] marca 2014 r., nr [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego odmówił przywrócenia terminu do złożenia odwołania. W jego motywach WINB przytoczył treść art. 58 § 1 k.p.a., dotyczącego instytucji przywrócenia terminu i wskazał, że w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Organ uznał, że przedłożone przez P. S. kserokopie dokumentów nie świadczą o tym, że nie miał on możliwości wniesienia odwołania w terminie. Mimo wskazywania na trwającą od 2010 r. lat chorobę, uczestniczył on w pełni w prowadzonym postępowaniu, brał udział w prowadzonej przez organ kontroli (w dniu [...].05.2013 r.) oraz w rozprawie administracyjnej (w dniu [...].07.2013r.). Decyzję otrzymał w dniu 8 sierpnia 2013 r., co pokwitował własnoręcznym podpisem. W tych okolicznościach zdaniem organu nie można uznać, że niedochowanie terminu do wniesienia odwołania stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie dającej się przezwyciężyć. Organ wyjaśnił także, że odwołanie nie jest pismem procesowym o skomplikowanej strukturze wystarczy, że wynika z niego, że strona jest niezadowolona z wydanej decyzji. Nadto P. S. mógł skorzystać z pomocy innych osób, np. ustanowić pełnomocnika. W skardze na to postanowienie złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie P. S. zawnioskował o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji PINB w [...] z dnia [...].08.2013 r. i jednocześnie uchylenie tej decyzji i umożliwienie wykonania prac remontowych, zgodnie z projektem. Odnosząc się do uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wskazał na niezasadność stanowiska organu, albowiem choroba nie jest sytuacją zależną od jego woli. Nie zgodził się ze stwierdzeniem, że jego choroba jest równoznaczna z winą nieumyślną czy niedbalstwem. Istnienie schorzeń o podłożu psychicznym, nie jest zależne w żadnej mierze od woli czy staranności osoby, którą ta choroba dotyka. Podkreślił, że uchybienie terminowi nastąpiło wskutek przeszkody, której nie mógł usunąć ani przezwyciężyć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Jego stan zdrowia jest zmienny. Raz jest w stanie funkcjonować i uczestniczyć w każdym stadium postepowania, w sposób czynny korzystać ze swoich uprawnień w toczącym się postępowaniu, a w innych okresach czasu jego stan zdrowia ulega pogorszeniu i nie daje takich możliwości. Przy czym nie ma wpływu na przebieg dotykającej go choroby. Zatem nie można mu przypisać winy nieumyślnej, niedbalstwa czy też braku staranności w działaniu. Na poparcie argumentacji skarżący przedłożył zaświadczenie o stanie zdrowia. W dalszej części skargi P. S. podniósł zarzuty dotyczące decyzji PINB w [...] z dnia [...].08.2013 r. W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie, z przyczyn podanych w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. W piśmie z dnia 2 czerwca 2014 r., stanowiącym odpowiedź na wezwanie tut. Sądu, Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, poinformował, że P. S. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu nie złożył odwołania od decyzji PINB w [...] z dnia [...].08.2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżony akt pod względem zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, a więc prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje tylko wówczas, gdy Sąd stwierdzi naruszenie przepisów prawa materialnego lub istotnych, mających wpływ na wynik sprawy, wad w postępowaniu administracyjnym (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). Dokonując oceny zaskarżonego postanowienia w powyższym zakresie Sąd doszedł do przekonania, że nie może ono pozostać w obrocie prawnym, bowiem zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania uzasadniającym wzruszenie tegoż postanowienia. W sprawie niniejszej przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie orzekające o odmowie przywrócenia terminu do wniesienie odwołania. Sąd nie badał natomiast zgodności z prawem decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] sierpnia 2013 r. ([...]), nakazującej P. S. rozbiórkę części mieszkalnej o wymiarach 6,30 x 7,00 m, pozostałej po budynku mieszkalno-gospodarczym na działce nr 173 w C. oraz uporządkowanie terenu, z jednoczesnym określeniem terminów rozpoczęcia i zakończenia robót rozbiórkowych. Doręczenie wspomnianej decyzji skarżącemu nie budzi wątpliwości, nie jest również kwestionowane przez skarżącego (decyzję odebrał w dniu 8.08.2013 r.). Stosownie do treści art. 129 § 2 Kpa maksymalny termin do wniesienia odwołania wynosi 14 dni od dnia doręczenia rozstrzygnięcia stronie, a gdy jest ono ogłoszone ustnie – od dnia jego ogłoszenia. Termin ten jest terminem zawitym co oznacza, że jego przekroczenie, niezależnie od przyczyn, które to spowodowały, skutkuje – zgodnie z art. 134 Kpa – koniecznością stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Czynność taka jest wówczas bezskuteczna. W razie uchybienia powyższego terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od ustania przyczyny prośbę o przywrócenie terminu i jednocześnie dokonać czynności, dla której był on zakreślony (art. 58 § 2 Kpa). Instytucja przywrócenia przez organ terminu dla dokonania czynności procesowych została uregulowana w art. 58 Kpa. W myśl tego przepisu organ administracji publicznej jest obowiązany przywrócić termin, gdy zostaną spełnione łącznie następujące przesłanki: 1) uchybienie terminu nastąpiło bez winy zainteresowanego i brak winy zostanie uprawdopodobniony, 2) zainteresowany złożył wniosek o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu, 3) zainteresowany dopełnił czynności, dla których określony był termin jednocześnie ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu. Przywrócenie terminu do dokonania określonej czynności procesowej nie jest zatem dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa (zob. Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz B. Adamiak , J. Borkowski 7 wydanie, Wydawnictwo C.H.Beck z 2005 r., s. 334). W konsekwencji to na stronie ciąży obowiązek uwiarygodnienia, poprzez przedstawienie stosownej argumentacji, że dochowała ona należytej staranności, jednakże dopełnienie czynności w terminie stało się niemożliwe z powodu trudnej do przezwyciężenia przeszkody, niezależnej od osoby zainteresowanego i istniejącej przez cały czas, aż do wniesienia wniosku (prośby o przywrócenie terminu). Przywrócenie terminu do wniesienia odwołania nie jest więc dopuszczalne, jeżeli strona nie uprawdopodobni, że uchybienie terminu nie zostało przez nią zawinione. Uprawdopodobnienie (wg E. Iserzon (w.) Komentarz IV, 1970 r., s.135) jest to czynność procesowa stwarzająca w świadomości organu orzekającego mniejszy lub większy stopień przekonania o prawdopodobieństwie jakiegoś faktu. Przepis art. 58 § 1 Kpa, powołany w podstawie prawnej skarżonego postanowienia, wymaga co prawda jedynie uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu (stanowiąc środek zastępczy dowodu), jednakże nie zwalnia to organu z obowiązku poszukiwania prawdy i jej oceny pod względem spełnienia przesłanek przywrócenia terminu. W ocenie Sądu, pogląd organu, iż skarżący nie uprawdopodobnił braku winny w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania była przedwczesna i tym samym nie zasługuje na akceptację. Do pisma z dnia [...] stycznia 2014 r. zawierającego prośbę o przywrócenie terminu skarżący dołączył zaświadczenie lekarskie z dnia [...] października 2013 r. z Poradni Zdrowia Psychicznego w K. z informacją, że w tej Poradni leczony jest od 2010 r. , jest "w trakcie farmakoterapii" oraz orzeczenie z dnia [...] października 2011 r. o stopniu niepełnosprawności Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w K. (zaliczony do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, istniejącej przed 16-tym rokiem życia) i w tymże piśmie podał m.in., że "z powodu leczonych zaostrzeń objawów i zaburzeń w Poradni Zdrowia Psychicznego oraz w Poradni Laryngologicznej w K. ... do dzisiaj nie byłem zdolny do prawidłowego funkcjonowania i orientacji w sprawach życiowych oraz niezdolny byłem do podejmowania działań dlatego nieświadomy zaniedbałem termin na odwołanie się od decyzji o rozbiórce...". Jeśli zatem twierdzenia zawarte we wniosku o przywrócenie terminu i dołączone do niego dokumenty w ocenie organu nie uprawdopodobnia braku winy skarżącego, to jednak należało wezwać skarżącego do wykazania tych okoliczności dostępnymi środkami (oczekiwanymi przez organ). Brak takiego wezwania stanowi niewątpliwie o zaniedbaniu przez organ obowiązków określonych w przepisach art. 7, 8 i 9 Kpa. Fakt, że skarżący uczestniczył "w pełni" w postępowaniu administracyjnym (przeprowadzonej przez organ I instancji kontroli w dniu [...].05.2013 r. i rozprawie w dniu [...].07.2013 r.) nie może stanowić okoliczności świadczącej o jego niedbalstwie w prowadzeniu swoich spraw, czyli na niekorzyść skarżącego, a w szczególności dyskredytować okoliczność, która pojawiła się przed upływem terminu (zaostrzenie się problemów zdrowotnych), o czym skarżący wspomniał w przedmiotowym wniosku, zaś powyższe dodatkowo potwierdza dołączone do skargi zaświadczenie lekarskie z Poradni Zdrowia Psychicznego w K., wystawione na podstawie dokumentacji przez lekarza psychiatrę, z którego m.in. wynika, że okres "dysfunkcji społecznej" skarżącego pokrywa się z okresem od [...]-[...] sierpnia 2013 r. Stąd też wystąpienie okoliczności, o których wspomina skarżący we wniosku o przywrócenie terminu, nie budzi wątpliwości Sądu. Trzeba też podkreślić, że jeżeli strona, składając wniosek o przywrócenie terminu, nie dokonała równocześnie czynności procesowej, której w terminie nie dokonała, to obowiązkiem organu administracji jest wezwanie jej w trybie art. 64 § 2 Kpa do dokonania tej czynności. Jeżeli strona nie dokona tej czynności, to organ powinien pozostawić bez rozeznania wniosek o przywrócenie terminu (zob. wyrok NSA OZ w Białymstoku z dnia 2.08.2000 r. SA/Bk 142/2000, Lexis Nexis nr 354 887). W sprawie niniejszej nie jest kwestionowane, że skarżący wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania nie wniósł odwołania, jak i to, że nie został wezwany przez organ (w trybie wspomnianego wyżej art. 64 § 2 Kpa) do dokonania tej czynności. Brak takiego wezwania przez organ został przez skarżącego potwierdzony na rozprawie przed Sądem, a co musi być poczytane za zaniedbanie organu (przed wezwaniem strony do dokonania czynności procesowej, której w terminie nie dokonała, nie można rozpoznać wniosku o przywrócenie terminu). Gdyby więc skarżący nie zareagował na takie wezwanie, to wówczas – zgodnie z art. 64 § 2 Kpa – wniosek należałoby pozostawić bez rozpoznania, a nie – jak to uczyniono w sprawie niniejszej – wydać postanowienie o odmowie przywrócenia terminu. Ponownie rozpoznając sprawę, organ uwzględni wyrażoną powyżej ocenę popełnionych naruszeń przepisów postępowania . Z tych względów i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 200 Ppsa Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie orzekł jak w sentencji.