II SA/Rz 506/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: SNSA Małgorzata Wolska po rozpoznaniu w dniu 7 listopada 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu A. S. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 5 października 2018 r. odmawiającego zmiany postanowienia referendarza sądowego z dnia 18 czerwca 2018 r., sygn. akt II SA/Rz 506/18 w pkt II w sprawie z jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek od świadczeń z funduszu alimentacyjnego - postanawia - utrzymać w mocy postanowienie referendarza sądowego z dnia 5 października 2018 r. Postanowieniem z dnia 18 czerwca 2018 r., sygn. akt II SA/Rz 506/18 referendarz WSA w Rzeszowie zwolnił A. S. od kosztów sądowych w całości (pkt I) i odmówił ustanowienia pełnomocnika z urzędu (pkt II). Postanowienie to utrzymał w mocy WSA w Rzeszowie na mocy postanowienia z dnia 24 lipca 2018 r. W złożonym dnia 14 września 2018 r. wniosku skarżący ponownie zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w pełnym zakresie. Podał, że nie jest w stanie pokryć wynagrodzenia pełnomocnika z wyboru z powodu trudności materialnych. Nie ma stałego zatrudnienia, stan jego zdrowia nie pozwala na wykonywanie prac dorywczych, nie ma majątku, który mógłby spieniężyć i spłacić zadłużenie ani żadnych oszczędności. Jego trudna sytuacja materialna i życiowa nie uległy zmianie. Nadal pozostaje osobą bezrobotną, w stałym leczeniu, utrzymuje się z zasiłku przyznanego przez opiekę społeczną w kwocie 620 zł. Na podstawie orzeczenia lekarskiego jest niezdolny do pracy (do [...].11.2018 r.). Z powodu choroby dojazd do Sądu jest ryzykowny oraz przekracza jego możliwości finansowe. Z tego powodu pełnomocnik jest niezbędny. Skarżący podał, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Jako stałe wydatki wskazał opłaty za prąd, gaz, wodę – łącznie 400 zł, wyżywienie 300 zł, leki 200 zł, środki czystości 50 zł. Jako majątek wskazał udział 1/6 w zabudowanej nieruchomości mieszkalnej. Postanowieniem z dnia 5 października 2018 r. sygn. II SA/Rz 506/18 referendarz sądowy odmówił zmiany własnego postanowienia z dnia 18 czerwca 2018 r. w zakresie pkt II. W uzasadnieniu podał, że wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika należało potraktować jako wniosek o zmianę postanowienia, a zatem z wykorzystaniem instytucji zawartej w art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 – zwana dalej: "P.p.s.a."). Przepis ten stanowi, że postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Zdaniem referendarza sądowego analiza danych przedstawionych przez skarżącego we wniosku, oraz tych podanych uprzednio, prowadzi do uznania, że wnioskodawca nie wskazał na okoliczności, które uzasadniałyby wzruszenie prawomocnego postanowienia z dnia 18 czerwca 2018 r. Z porównania wniosków wynika, że zarówno stan majątkowy, jak też sytuacja finansowa nie uległy zmianie, poza zadeklarowanymi nieco wyższymi wydatkami, których źródła pokrycia skarżący nie wyjaśnił podobnie jak wcześniej (poprzednio 740 zł, obecnie 950 zł). Argumenty wniosku także nie uległy zmianie. Nadto podkreślono, że obecny etap postępowania nie wymaga także udziału zawodowego pełnomocnika. W sprzeciwie skarżący zawnioskował o zmianę postanowienia i ustanowienie pełnomocnika – rady prawnego. Wskazał na trudną sytuację materialną, a także, że aktualnie nie jest w stanie pokryć wynagrodzenia pełnomocnika. Nie posiada stałego zatrudnienia, utrzymuje się z prac dorywczych oraz z zasiłku socjalnego w kwocie 620 zł. W związku z urazem czaszkowo-mózgowym przebywał w szpitalu. Z uwagi na stan zdrowia (możliwy atak padaczki) nie jest w stanie odbyć podróży do Sądu. Podał, że orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z [...] września 2018 r. został uznany za niezdolnego do pracy na okres 1 roku. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W niniejszej sprawie skarżący wystąpił z ponownym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w pełnym zakresie, tj. zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Z uwagi na fakt, że na mocy postanowienia z 18 czerwca 2018 r. skarżący korzysta już ze zwolnienia od kosztów sądowych w całości, prawidłowo referendarz uznał, że skarżący domaga się zmiany postanowienia w zakresie ustanowienia pełnomocnika. W tej sytuacji jego wniosek podlega rozpoznaniu w trybie art. 165 P.p.s.a. Zauważyć należy, że przesłanką modyfikacji orzeczenia na podstawie powyższego przepisu jest zmiana okoliczności sprawy, przez które przy rozpoznaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy należy rozumieć dane dotyczące sytuacji rodzinnej, stanu majątkowego i dochodów wnioskującego o takie wsparcie. Są one bowiem decydujące w kontekście przyznania prawa pomocy. Zmiana okoliczności sprawy musi być przy tym na tyle istotna, aby uzasadniała modyfikację tego orzeczenia. Skarżący domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie radcy prawnego. W myśl zatem art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. jego obowiązkiem było wykazanie, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W ocenie Sądu analiza wniosku skarżącego nie pozwala na przyjęcie, że wykazał on istotną okoliczność pozwalającą na zmianę dotychczasowego stanowiska, a zatem zaskarżonym postanowieniem referendarz sądowy w pełni zasadnie odmówił zmiany postanowienia we wnioskowanym zakresie. Jak słusznie wskazano w kwestionowanym postanowieniu z porównania poprzednio złożonego wniosku jak i obecnie wynika, że zarówno stan majątkowy, jak i sytuacja finansowa nie uległy zmianie. Jedynie zadeklarowano wyższe wydatki z 740 zł na 950 zł, przy czym nie wyjaśniono źródeł ich pokrycia Przedstawiona przez wnioskodawcę sytuacja materialna (choć trudna) pozwalała na dokonanie oceny, że nie uległa ona (sytuacja dochodowa) pogorszeniu. Niezbędne potrzeby życiowe skarżącego są zaspokojone, a sama wnioskodawca nie przedstawił żadnych nowych okoliczności, które uzasadniałby konieczność zmiany postanowienia referendarza. Nadto co należy podkreślić skarżący na mocy orzeczenia lekarza ZUS z [...] września 2018 r. uznany został jedynie za częściowo niezdolnego do pracy do [...] września 2019 r. Zatem nie jest on trwale i całkowicie niezdolny do pracy. Dopiero takie orzeczenie wykluczałoby całkowicie możliwość podjęcia zatrudnienia. Jeżeli zatem nie wystąpiła przesłanka, o której mowa w art. 165 P.p.s.a., to nie było też podstaw do zmiany prawomocnego postanowienia z dnia 18 czerwca 2018 r. Prawidłowo zauważył także referendarz, że obecny etap postępowania nie wymaga udziału zawodowego pełnomocnika. Odmowa ustanowienia radcy prawnego w żaden sposób nie zamyka drogi dochodzenia swoich praw przed sądem. Otóż zgodnie z art. 175 § 1 P.p.s.a. oraz art. 194 § 4 P.p.s.a. - wymóg posiadania profesjonalnego pełnomocnika staje się niezbędny dopiero w przypadku sporządzenia skargi kasacyjnej od orzeczenia sądu kończącego postępowanie lub zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej. Ponadto w myśl art. 6 P.p.s.a. Sąd powinien udzielać stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego niezbędnych pouczeń co do czynności procesowych i skutków ich zaniedbań. Z akt sprawy wynika, że na obecnym etapie postępowania udział zawodowego pełnomocnika nie jest konieczny. W tych okolicznościach sprawy Sąd nie znalazł podstaw do zmiany uprzednio wydanego postanowienia referendarza sądowego i przerzucania ciężaru ponoszenia kosztów związanych z prowadzeniem spraw sądowych na ogół podatników. Mając na względzie powyższe, działając na podstawie art. 260 § 1 i § 2, art. 245 § 1 i § 3 oraz art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 165 P.p.s.a., Sąd utrzymał zaskarżone postanowienie referendarza sądowego.