II SA/Rz 509/17

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Małgorzata Futera po rozpoznaniu w dniu 17 października 2017 r. w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku M.Ż. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M.Ż. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zamiany lasu na użytek rolny postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. Sygn. II SA/Rz 509/17 U Z A S A D N I E N I E M.Ż. (dalej: Skarżąca) w skardze kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie w sprawie opisanej w sentencji niniejszego postanowienia zwróciła się o zwolnienie od opłaty od skargi kasacyjnej z uwagi na trudną sytuację materialną. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że otrzymuje kwotę w wysokości ok. 700 zł miesięcznie z tytułu dochodu z uprawy, aktualnie nie posiada żadnych oszczędności. Skarżąca podała, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z mężem i dwoma synami, dochody tego gospodarstwa to dochody męża skarżącej z pracy 1480 zł oraz syna 1480 zł. Wskazano również dochody z tytułu świadczenia wychowawczego 500 zł, łącznie 4160 zł. Jako zobowiązania i stałe wydatki zadeklarowano opłaty za energię elektryczną 250 zł, wodę 150 zł, gaz 100 zł, podatek rolny 70 zł, meliorację 100 zł, śmieci 80 zł, Internet 40 zł, telefon 50 zł, leki 250 zł, ubezpieczenie 200 zł, KRUS 130 zł, paliwo 400 zł, bilety 120 zł, przybory szkolne 100 zł, ubrania i buty 500 zł, środki chemiczne 200 zł, wyżywienie 1700 zł, środki ochrony roślin 100 zł, nawozy 200 zł. Jako majątek wskazano dom o pow. 200 m² o wartości 180.000 zł, gospodarstwo rolne o pow. 5,2424 ha, oborę, stodołę, traktor, przyczepę, kosiarkę, inwentarz zwierzęcy (kury, kaczki, króliki), samochód. Na wezwanie o dodatkowe oświadczenie o stanie majątkowym i możliwościach płatniczych, skierowane w ramach uzupełniającego postępowania wyjaśniającego, na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.)- zwanej dalej P.p.s.a., Skarżąca oświadczyła, że faktycznie pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem i dwoma synami, obaj ukończyli szkołę i poszukują pracy. Mąż z racji choroby większość swoich środków przeznacza na zakup leków, skarżąca nie posiada żadnych lokat, oszczędności, ani wartościowych rzeczy, nie dysponuje dowodami zakupu rzeczy niezbędnych do prowadzenia gospodarstwa (nawozów, środków ochrony roślin, paliwa itp.) ani na wydatki rzeczy niezbędnych do prowadzenia gospodarstwa domowego (żywność, środki chemiczne, odzież itp.). Załączyła wyciągi ze swojego i męża rachunku bankowego, kopie faktur za energię elektryczną, telefon, gaz, wodę, ścieki, za konserwację urządzeń melioracyjnych, decyzji w sprawie wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego na 2017 r., dowodów rejestracyjnych ciągnika i samochodu, orzeczenia o stopniu niepełnosprawności męża (lekki), karty leczenia szpitalnego. Rozpoznając przedmiotowy wniosek zważono, co następuje: Prawo pomocy może zostać udzielone stronie, na której ciąży obowiązek poniesienia kosztów sądowych z uwzględnieniem wysokości tych obciążeń i jej możliwości finansowych. Dlatego przepisy regulujące kwestię zwolnień – powoływana wyżej ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przewidują przyznanie prawa pomocy w zakresie jaki obejmował wniosek, tj. zwolnienia od uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej – gdy strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Mając na uwadze przedstawiony wyżej stan faktyczny w odniesieniu do stanu majątkowego skarżącej, referendarz postanowił odmówić przyznania prawa pomocy, uznając że skarżąca nie uprawdopodobniła spełnienia przesłanek przemawiających za przyznaniem takiej pomocy. Co do zasady przyznanie prawa pomocy jako instytucji o charakterze wyjątkowym nie może być nadużywane w sytuacji gdy strona posiada jakiekolwiek środki majątkowe lub dochody. Dochody te pozwalały dotychczas skarżącej na opłacanie wpisu od skargi (200 zł), ustanowienie w sprawie pełnomocnika z wyboru już na etapie postępowania pierwszoinstancyjnego, uiszczenia opłaty kancelaryjnej (100 zł). Ostatnim zobowiązaniem w tej sprawie jest opłata od skargi kasacyjnej, która zgodnie z przepisami wynosi połowę wpisu od skargi, nie mniej niż 100 zł. Rzeczywista wysokość dochodów gospodarstwa domowego i wydatków tegoż gospodarstwa wzbudziła wątpliwości co do ich wiarygodności, dlatego zobowiązano skarżącą do wypowiedzenia się w kwestiach zawartych w wezwaniu. Rozbieżności zostały wyjaśnione, zatem przyjęto nadesłane wyliczenia stałych dochodów i kosztów. Wynika z nich, że dochody gospodarstwa domowego skarżącej w okresie trzech miesięcy poprzedzających złożenie wniosku wynosiły powyżej 2000 zł do ok. 2300 zł, a stałe koszty (opłaty wraz z wydatkami rocznymi) średniomiesięcznie ok. 1000 zł. To pozwala- biorąc pod uwagę wydatki na wyżywienie rodziny- na pokrycie kosztów opłacenia skargi kasacyjnej w rozpoznawanej sprawie (100 zł). Rzeczą skarżącego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku i spełnienie ustawowych przesłanek w tym przedmiocie. Skarżąca nie powołuje się na szczególne wydatki, po poniesieniu których pozostawałaby w niedostatku. Wnosząc sprawę na drogę postępowania sądowego strona musi przewidywać konieczność pokrycia określonych kosztów z tym związanych, zaś poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania nawet przy pewnym uszczerbku utrzymania koniecznego nie uzasadnia przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. Dla tego rodzaju wydatków związanych z prowadzeniem procesu strona powinna znaleźć ich pokrycie, przez odpowiednie ograniczenie innych wydatków, nie będących niezbędnymi dla utrzymania. Jak wskazano przesłanką do udzielenia prawa pomocy w zakresie częściowym pod postacią zwolnienia od wpisu od skargi kasacyjnej, jest wykazanie, że poniesienie pełnych kosztów postępowania nastąpiłby z uszczerbkiem utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Rozpoznający sprawę referendarz uznał, że skarżąca i jej rodzina takiego uszczerbku nie poniosą. Skarżąca udokumentowała co prawda chorobę męża, ale wydatków z nią związanych już nie, pomimo że była o to wzywana. Mając na uwadze rozbieżności w deklarowanych w treści formularza PPF i w nadesłanym oświadczeniu kwotach związanych z ochroną zdrowia (formularz – 250 zł miesięcznie, oświadczenie 100 zł), trudno bez jakichkolwiek rachunków i faktur dać wiarę temu, że większość środków finansowych mąż przeznacza na drogie jak się wyrażono medykamenty (tym bardziej że przyczyną hospitalizacji, jak wynika z nadesłanej dokumentacji były zaburzenia w trakcie których pacjent nie przyjmował żadnych leków). Zatem deklarowane wyjątkowo wysokie koszty leczenia są w takiej sytuacji wątpliwe. Reasumując, w przedstawionej sytuacji nie sposób nie wymagać partycypacji skarżącej w kosztach sądowych zainicjowanego postępowania sądowego. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. . 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.