II SA/Rz 516/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Paweł Zaborniak Sędziowie WSA Elżbieta Mazur - Selwa AWSA Maria Mikolik /spr./ po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 28 września 2022 r. sprawy ze skargi S. B. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie z dnia 28 marca 2022 r. nr DSE2-K0971-D5556-26D/22 w przedmiocie odmowy potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych - skargę oddala - II SA/Rz 516/22 UZASADNIENIE Zaskarżoną decyzją z dnia 28 marca 2022 r. nr DSE2-K0971-D5556-26D/22, Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. odmówił uchylenia decyzji własnej z dnia 9 maja 2018 r. nr DSE3-K0855-D5556-10/18 i decyzji poprzedzającej z dnia 13 listopada 2017 r. nr DSE2-K0998-D5556-2D/17 o odmowie potwierdzenia S.B. (dalej: Skarżący) statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. Jak wynika z akt sprawy, Skarżący wystąpił do Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z wnioskiem o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. Po przeprowadzeniu postępowania, Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia 13 listopada 2017 r. nr DSE2- K0998-D5556-2D/17 odmówił Skarżącemu potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. Skarżący złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Organ po rozpatrzeniu złożonego wniosku, decyzją z dnia 9 maja 2018 r. nr DSE3-K0855-D5556-10/18 utrzymał w mocy decyzję własną z dnia 13 listopada 2017 r. nr DSE2- K0998-D5556-2D/17. W dalszej kolejności, Skarżący wnioskiem z dnia 12 maja 2021 r. wniósł o uchylenie decyzji Organu z dnia 9 maja 2018 r. oraz decyzji z dnia 13 listopada 2017 r. w trybie art.154 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.; dalej: k.p.a.), dołączając do wniosku oświadczenia dwóch świadków. Po rozpatrzeniu złożonego wniosku, Szef Urzędu decyzją z dnia 22 czerwca 2021 r. nr DSE2-K1027-D5556-13D/21 odmówił uchylenia decyzji własnej z dnia 9 maja 2018 r. nr DSE3-K0855-D5556-10/18 oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia 13 listopada 2017 r. nr DSE2- K0998-D5556-2D/17, wskazując, że w jego ocenie Skarżący nie wykazał, aby w przedmiotowej sprawie za uchyleniem decyzji ostatecznej przemawiał interes społeczny lub słuszny interes strony. Od powyższej decyzji Skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę. Po rozpatrzeniu skargi, tut. Sąd wyrokiem z dnia 19 października 2021 r. sygn. akt II SA/Rz 1211/21 w pkt I uchylił zaskarżoną decyzję; w pkt II zasądził od Organu na rzecz Skarżącego zwrot kosztów postępowania sądowego. W uzasadnieniu wyroku Sąd stwierdził, że Organ pominął prawnie istotny fakt, że Skarżący w złożonych przez siebie pismach z dnia 12 maja 2021 r. i z dnia 15 maja 2021 r. ujawnił okoliczności prawne stanowiące podstawę wznowienia postępowania administracyjnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Zdaniem Sądu, Organ był zobowiązany do wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego decyzją ostateczną z dnia 9 maja 2018 r. Natomiast wniosek Skarżącego o wzruszenie ostatecznej decyzji z dnia 9 maja 2018 r. wobec wszczęcia postępowania na podstawie art. 154 § 1 k.p.a. przed wznowieniem z urzędu postępowania zakończonego decyzją z dnia 9 maja 2018 r. – postępowanie nadzwyczajne w sprawie zmiany lub uchylenia ostatecznej decyzji należało zawiesić na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Wobec powyższego Sąd uznał, że zaskarżona decyzja została wydana przedwcześnie, tj. przed ostatecznym zakończeniem postępowania w sprawie wznowienia postępowania. Wykonując zalecenia Sądu zawarte w ww. wyroku, Organ postanowieniem z dnia 28 grudnia 2021 r. wznowił postępowanie administracyjne, uznając, że Skarżący składając nowy wniosek o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej oraz osoby represjonowanej z powodów politycznych wypełnił przesłankę z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Decyzją z dnia 28 marca 2022 r. nr DSE2-K0971-D5556-26D/22 Szef Urzędu, działając na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 2 i art. 3 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 1255; dalej: ustawa) odmówił uchylenia decyzji własnej z dnia 9 maja 2018 r. nr DSE3-K0855-D5556-10/18 i poprzedzającej ją decyzji z dnia 13 listopada 2017 r. nr DSE2- K0998-D5556-2D/17. W uzasadnieniu decyzji Organ wskazał, że mając na uwadze nowe dowody przesłuchał wskazanych przez Skarżącego nowych świadków – P.Z. oraz W.B. Zdaniem Organu z zeznań tych wynika, że Skarżący miał być zaangażowany w działalność opozycyjną w latach 1981 - 1983, która miała polegać m.in. na kolportażu prasy podziemnej. Ponadto sam Skarżący zeznał, że działalność opozycyjną rozpoczął w maju 1987 r., prowadząc ją we współpracy z KPN. Organ wskazał, że w ramach prowadzonego postępowania wyjaśniającego, zakończonego decyzją ostateczną z dnia 9 maja 2018 r. przesłuchano świadków (W.Z. i W.W.), którzy potwierdzili okoliczności wymiany ze Skarżącym posiadanych przez siebie materiałów antykomunistycznych, nie posiadając jednak wiedzy na temat rzekomej działalności Skarżącego. Żaden ze świadków nie wskazał, aby Skarżący w okresie stanu wojennego miał zajmować się działalnością opozycyjną. Szef Urzędu wyjaśnił, że w protokołach przesłuchania świadków oraz Skarżącego ani razu nie pojawiły się nazwiska P.Z. ani W.B. Wobec powyższego Organ uznał że zeznania ww. osób są niewiarygodne. Wobec tak ustalonych okoliczności Organ uznał, że nie jest możliwe uchylenie decyzji własnej z dnia 9 maja 2018 r. i przyznanie Skarżącemu statusu, o którym mowa w art. 2 i art. 3 ustawy. Od powyższej decyzji Skarżący złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę, wnosząc o uznanie go przez Sąd za działacza antykomunistycznego. W uzasadnieniu skargi, Skarżący wskazał, że zanim zaczął ubiegać się o status działacza antykomunistycznego, złożył do Organu pismo, w którym poinformował, że z niektórymi działaczami nie ma kontaktu. W odpowiedzi Organ udzielił mu informacji, że po nowelizacji ustawy należy mieć 12 miesięcy działalności antykomunistycznej do dnia 31 lipca 1990 r. W związku z posiadanymi informacjami, Skarżący wskazał, że był przekonany, że spełnia ww. przesłanki, gdyż był członkiem KPN od 15 lipca 1989 r. do 15 lipca 1994 r., zatem miał pełne 12 miesięcy działalności w strukturach i w związku z tym złożył wniosek o przyznanie mu statusu działacza. W ocenie Skarżącego spełnia on warunki i wymogi ustawy do uznania go za działacza opozycji antykomunistycznej, natomiast Organ w sposób niedbały i niekompletny przeanalizował zebrany w sprawie materiał dowodowy. W pierwszym wniosku zaznaczył, że przynależał do działalności antykomunistycznej oraz przynależał do KPN od 15 lipca 1989 r., jednak nie podawał wszystkich nazwisk świadków ze względu na urwany kontakt oraz śmierć niektórych działaczy. Skarżący podniósł, że nie ma zaufania do Urzędu, gdyż zasada zaufania do Organu publicznego została jego zdaniem złamana. W odpowiedzi na skargę Organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: W myśl art. 1 ustawy z 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022r., poz. 329 ze zm., dalej: P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Sąd co do zasady rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.). Skarga zdaniem Sądu jako niezasadna podlega oddaleniu. Ujawnione bowiem w trakcie wznowionego postępowania nowe okoliczności i nowe dowody, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. nie dostarczyły podstaw do zmiany ostatecznej decyzji Szefa Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 9 maja 2018r. o odmowie potwierdzenia statusu Skarżącego jako działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z przyczyn politycznych. W postępowaniu, zakończonym decyzją z dnia 9 maja 2018r. organ przeprowadził dowody z zeznań dwóch świadków: W.Z. oraz W.W. Po przeanalizowaniu tych dowodów, jak również zeznań samego Skarżącego organ przyjął, że w sprawie nie potwierdzono, aby Skarżący przez łączny okres co najmniej 12 miesięcy prowadził działalność w strukturach zorganizowanych bądź we współpracy z nimi. Z zeznań świadków (W.Z. oraz W.W.) jak również samego Skarżącego wynikało, że w latach 1987-1989 Skarżący pozyskiwał materiały antykomunistyczne, jak również roznosił ulotki, wymieniał się materiałami antykomunistycznymi z ww. świadkami. Kolportaż materiałów odbywał się raz lub dwa razy na miesiąc w zależności od możliwości zdobycia materiałów. Świadkowie nie byli w stanie określić, skąd Skarżący pozyskiwał materiały, jak również co z nimi robił. Sam Skarżący opisywał, że ulotki otrzymywał od R.S. a następnie kład je na ławkach, przystankach, w pracy, w sklepach, lub też rozdawał osobom zaufanym. W toku wznowionego postępowania Organ przysłuchał dwóch dodatkowo wskazanych przez Skarżącego świadków – tj. P.Z. oraz W.B. Z zeznań tych wynikało, że działalność Skarżącego również miała polegać na kolportażu materiałów antykomunistycznych. Świadkowie spotykali się ze Skarżącym indywidualnie na dworcu, w parku, lub też w okolicy kościoła [...]. Przekazywali mu materiały antykomunistyczne z częstotliwością raz na dwa tygodnie /miesiąc (tak P.Z.); raz lub dwa razy w miesiącu (tak W.B.). Wedle W.B., Skarżący miał materiały kolportować na terenie S., gdzie pracował. W porównaniu do zeznań świadków składnych w toku postępowania zwykłego, zmienił się okres prowadzonej przez Skarżącego działalności, gdyż P.Z. wskazywał, że ze Skarżącym spotykał się w latach 1982-1984. Z kolei W.B. zeznał, że ze Skarżącym spotykał się w latach 1981—1983. Sąd uznał, że zeznania te nie mogły zmienić oceny Organu co do tego, że Skarżący nie spełnia przesłanek umożliwiających uznanie go za działacza opozycji antykomunistycznej. Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych - działaczem opozycji antykomunistycznej jest osoba, która w okresie od dnia 1 stycznia 1956 r. do dnia 4 czerwca 1989 r., łącznie przez co najmniej 12 miesięcy prowadziła, w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi, zagrożoną odpowiedzialnością karną, działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Przy czym do okresu 12 miesięcy, o którym mowa w ust. 1, nie wlicza się okresów działalności w ramach niezależnego ruchu związkowego lub niezależnego ruchu studenckiego, prowadzonej w okresie od dnia 31 sierpnia 1980 r. do dnia 12 grudnia 1981 r. (art. 2 ust. 2 www. ustawy). Należy więc podkreślić, że status "działacza opozycji antykomunistycznej" lub "osoby represjonowanej z powodów politycznych" może zostać potwierdzony przez właściwy organ wyłącznie osobom spełniającym warunki określone wprost przez ustawodawcę odpowiednio w art. 2 oraz art. 3 ustawy z 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej. Status działacza opozycji antykomunistycznej przyznany może zostać wyłącznie osobie, która w okresie wskazanym w art. 2 ww. ustawy prowadziła działalność w warunkach i celu określonym w ustawie. Jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych - żadne inne zdarzenia, okoliczności i kłopoty nie mogą być uznane za działalność antykomunistyczną lub represję w rozumieniu ustawy, choćby w subiektywnej ocenie osoby poszkodowanej, stanowiły dużą dolegliwość (por. wyrok WSA w Kielcach z dnia 19 października 2017 r., II SA/Ke 540/17, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 8 lutego 2017 r., II SA/Po 742/16, orzeczenia dostępne w bazie CBOSA: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Przepis art. 2 ust. 1 ww. ustawy wymaga, aby działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce prowadzona była w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi. Zeznania świadków, złożone w trakcie wznowionego postępowania nie potwierdziły, aby działalność Skarżącego, prowadzona była w ramach zorganizowanych struktur, tak jak tego wymaga art. 2 ww. ustawy. Skarżący został członkiem KPN-u od 15 lipca 1989 roku, podczas gdy przepis art. 2 ust. 1 ww. ustawy wymaga, aby działalność antykomunistyczna w ramach struktur zorganizowanych prowadzona była do 4 czerwca 1989r. Skarżący w toku wznowionego postępowania nie przedłożył żadnych dowodów pozwalających stwierdzić, że w okresie od 13 grudnia 1981 r. do 4 czerwca 1989r. prowadził działalność opozycyjną w rozumieniu art. 2 ust. 1 ustawy, a więc w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi. Dowody z zeznań świadków zawnioskowanych przez Skarżącego wskazują, że działalność Strony nie była prowadzona w ramach zorganizowanych struktur. Skarżący wymieniał się materiałami antykomunistycznymi z indywidualnie poznanymi osobami, które miały dostęp do różnego rodzaju ulotek czy biuletynów. Na własną rękę kolportował pozyskane materiały. Udokumentowana przez Skarżącego działalność w ramach zorganizowanych struktur miała miejsce po 4 czerwca 1989r. a zatem z uwagi na brzmienie art. 2 ust. 1 ustawy nie mogła przyczynić się do nadania Skarżącemu statusu działacza opozycji antykomunistycznej. Zdaniem Sądu Organ, w oparciu o art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. prawidłowo stwierdził brak podstaw do uchylenia dotychczasowej decyzji z dnia 9 maja 2018r. na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Z tych przyczyn Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 P.p.s.a.