II SA/Rz 519/18

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Agata Kosowska-Dudzik po rozpoznaniu w dniu 25 maja 2018 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku G. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi G. P. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego - postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy. G. P. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w przedmiocie wymierzenia kary z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego. Jednocześnie skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych "w części wydatków". Zaznaczył, że jego działania związane z kwestionowaniem inwestycji, której dotyczy niniejsza sprawa, z uwagi na jej uciążliwość, podejmowane są nie tylko w interesie jego i jego rodziny, ale także w interesie społecznym, w szczególności osób sąsiadujących z tą inwestycją. Wnioskodawca podniósł, że wspólne gospodarstwo domowe prowadzi wraz z żoną i trójką małoletnich dzieci (5, 11, 13 lat). Jako majątek rodziny wskazał dom jednorodzinny o pow. 180 m.kw. (800 000 zł), garaż o pow. 50 m.kw. (60 000 zł), działkę o pow. 0,25 ha (75 000 zł) przy czym zaznaczył, że są one obecnie bezwartościowe z uwagi na bezpośrednie sąsiedztwo ze składem węgla i kruszyw, którego dotyczy niniejsza sprawa. Nadto, skarżący jest współwłaścicielem nieruchomości rolnej o pow. 0,6 ha (6 000 zł), zaś jego żona jest właścicielką mieszkania (pow. 54 m.kw., 210 000 zł). Rodzina utrzymuje się z następujących dochodów: stypendium córki – 150 zł, wynagrodzenie za pracę skarżącego – 3500 zł, wynagrodzenie za pracę żony skarżącego – 3400 zł, wynajem mieszkania – 1300 zł. Wnioskodawca zwrócił uwagę, że zaciągnął kredyt hipoteczny na budowę domu (70 000 zł), którego comiesięczna rata wynosi 1000 zł. Podniósł również, że ma możliwość korzystania z kredytu odnawialnego (10 000 zł). Strona przedstawiła następujące wydatki rodziny: czynsz za mieszkanie – 614 zł, prąd – 150 zł, gaz – 400 zł, woda i ścieki – 120 zł, odpady – 25 zł, "opieka medyczna dzieci" – 100 zł, ubezpieczenie nieruchomości – 100 zł, ubezpieczenie samochodów – 125 zł, ubezpieczenie na życie żony wnioskodawcy– 113 zł, zajęcia dodatkowe dla dzieci, przedszkole – 250 zł. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje: W pierwszej kolejności należy wskazać, że uznano, iż wniosek G. P. dotyczy zwolnienia od kosztów sądowych. Wprawdzie wymieniony wskazał, że ubiega się o zwolnienie od kosztów sądowych "w części wydatków", jednak z uwagi na brzmienie art. 213 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", przyjęto jak wyżej wskazano. Przepis ten bowiem zalicza do składających się na koszty sądowe wydatków: należności tłumaczy i kuratorów ustanowionych w sprawie (pkt 1) oraz koszty ogłoszeń, diety i koszty podróży należne sędziom i pracownikom sądowym z powodu wykonania czynności sądowych poza budynkiem sądowym (pkt 2). W dalszej kolejności zwrócenia uwagi wymaga, że wnosząc o przyznanie prawa pomocy skarżący zaznaczył, iż jest ono w jego wypadku zasadne, a to z uwagi na złożenie skargi nie tylko w interesie własnym, ale też w interesie społecznym. Tymczasem, w świetle regulacji P.p.s.a. dotyczących przedmiotowej instytucji (art. 243 i nast.), o jej zastosowaniu przesądzają okoliczności o ekonomicznym charakterze. To więc sytuacja materialna strony i innych osób tworzących wspólne z nią gospodarstwo domowe decyduje o tym, czy wsparcie danej osoby ze środków Skarbu Państwa jest uzasadnione czy też nie. W przypadku zwolnienia od kosztów sądowych tzn. częściowego prawa pomocy (art. 245 § 3 P.p.s.a.) przesłanką powyższego jest niemożność poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Przepis ten nakazuje przy tym, by to wnioskodawca wykazał, że spełnia powyższy warunek przyznania prawa pomocy. Dlatego też art. 252 § 1 P.p.s.a. nakłada na niego obowiązek złożenia oświadczenia, zawierającego dokładne dane odnośnie do swojej sytuacji rodzinnej, stanu majątkowego i dochodów. Powyższe świadczy o tym, iż prawo pomocy to wyjątkowa instytucja, której celem jest wsparcie osób ubogich, nie mogących z obiektywnych przyczyn ponieść ciężaru pokrycia kosztów postępowania sądowego. Chodzi więc o osoby, których dochody są na tyle niskie, że uniemożliwiają samodzielne sfinansowanie kosztów udziału w danym postępowaniu sądowym. Analiza danych przedstawionych przez G. P. - bez jakichkolwiek wątpliwości - nie pozwala na przyjęcie, że znajduje się on w tej grupie. Informacje te bowiem jednoznacznie wskazują, że skarżący jest w bardzo dobrej sytuacji finansowej. Jego rodzina jest wprawdzie stosunkowo liczna (liczy pięć osób), jednak uzyskiwane przez jej członków dochody pozwalają nie tylko na zaspokojenie podstawowych jej potrzeb, ale także tych potrzeb, którym taki charakter trudno przypisać (chodzi tutaj o ubezpieczenie dwóch samochodów oraz ubezpieczenie na życie). Poza tym, nawet po pokryciu wszystkich zadeklarowanych przez wnioskodawcę wydatków (które z tych podstawowych nie obejmują wyżywienia) pozostaje stronie kwota ok. 5300 zł, z która z pewnością jest wystarczająca tak na żywność dla skarżącego i jego domowników, jak też na opłacenie skargi w niniejszej sprawie (wpis od niej wynosi 750 zł). Uwzględniono przy tym, że wnioskodawca zainicjował przed tut. Sądem jeszcze jedno postępowanie, w którym wpis od skargi to 100 zł. Uiszczenie łącznie kwoty 850 zł nie może jednakże "odbić się" na sytuacji finansowej rodziny w wymiarze, który mógłby doprowadzić do powstania uszczerbku w koniecznym utrzymaniu jej członków. Jak więc już wyżej zaznaczono, jedyną przesłanką przyznania prawa pomocy jest brak możliwości płatniczych strony i tylko ta przyczyna może zdecydować o odstąpieniu od obowiązującej w postępowaniu sądowym zasady, że to strony postępowania sądowego uiszczają związane z nim koszty (art. 199 P.p.s.a.). Dla uwzględnienia żądania wnioskodawcy nie ma więc znaczenia podana we wniosku okoliczność w postaci działania w interesie społecznym. Nie przewidział tego bowiem ustawodawca konstruując przesłanki prawa pomocy. Skoro zaś G. P. nie znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, a przeciwnie - jego kondycja finansowa jest dobra, to brak jest podstaw do przychylenia się do jego prośby. Z tych przyczyn orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.