II SA/Rz 523/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Józefczyk po rozpoznaniu w dniu 18 stycznia 2017 r. w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu M.B. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 19 października 2016 r. sygn. akt II SA/Rz 523/16 w przedmiocie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M.B. na decyzję Prezesa Sądu Apelacyjnego w [...] z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] znak: [...] w przedmiocie odmowy udzielenia informacji publicznej - p o s t a n a w i a - utrzymać zaskarżone postanowienie w mocy W następstwie wezwania do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na opisaną w sentencji decyzję w kwocie 200 zł wnioskiem z dnia 6 lipca 2016 r. złożonym na urzędowym formularzu PPF M.B. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wyjaśnił, że został oszukany przez żonę, która w listopadzie 2013 r. pozbawiła go "dachu nad głową" i wszelkich rzeczy osobistych. Podniósł, że utrzymuje się z prowadzonej działalności gospodarczej, jak też z pełnienia funkcji sędziego sportowego, co pozwala mu jednak tylko na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych i bytowych. Nieregularność uzyskiwanych dochodów sprawia, że zmuszony jest zaciągać pożyczki u członków rodziny, by pokryć wszystkie należności publicznoprawne. Obecnie jest to kwota 10 000 zł, której nie spłaca z uwagi na brak środków. Wnioskodawca wskazał, że nie jest w stanie poczynić oszczędności wystarczających na pokrycie kosztów wpisu od skargi. Jako swój majątek skarżący podał tylko akcje w ilości 2110 sztuk o wartości 0 zł. Podał, że z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej uzyskuje dochód w kwocie 383 zł miesięcznie, natomiast dochód z tytułu bycia sędzią sportowym to kwota 599 zł miesięcznie. Zwrócił uwagę na brak możliwości finansowych związanych z potrzebą zakupu lekarstw. Celem uzyskania dodatkowych danych, potrzebnych do rozstrzygnięcia w przedmiocie wniosku strony, wezwano ją do podania uzupełniających informacji i nadesłania określonych dokumentów. Wezwanie dotyczyło mianowicie wskazania średnich miesięcznych wydatków na wyżywienie, środki higieniczne, środki czystości, leczenie, z tytułu opłat za zajmowane mieszkanie (dom), związanych z korzystaniem z telefonu i Internetu, z utrzymaniem posiadanych pojazdów mechanicznych. Skarżącego wezwano ponadto do podania rodzaju prowadzonej działalności gospodarczej i wskazania ilości zatrudnianych ewentualnie pracowników oraz wyjaśnienia, czy korzysta ze wsparcia pomocy społecznej. M.B. wezwany został ponadto do przedłożenia wyciągów z posiadanych rachunków bankowych za okres od dnia 1 lipca 2016 r. do dnia wykonania wezwania, kserokopii dokumentów potwierdzających wysokość ponoszonych opłat za prąd, gaz, czynsz za jeden okres rozliczeniowy, kserokopii deklaracji na podatek od towarów i usług za ostatnie trzy okresy rozliczeniowe w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą, kserokopii zeznania podatkowego za 2015 r. oraz za rok 2016 i dokumentów potwierdzających fakt aktualnego korzystania z pomocy społecznej (kserokopie stosownych decyzji), jeśli pomoc taka ma miejsce. W odpowiedzi M.B. skierował do tut. Sądu pismo zatytułowane "Wezwanie", w którym wniósł o wyjaśnienie mu kwestii przedstawionych w 29 punktach tego pisma. Zaznaczył, że skierowanie do niego niejasnego wezwania nie może być podstawą odmówienia przyznania prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 19 października 2016 r. sygn. akt II SA/Rz 523/16 referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie argumentując, że nie wykazał on braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Nie wykazał bowiem tak we wniosku, jak i w nadesłanej odpowiedzi na wezwanie referendarza okoliczności warunkujących udzielenie żądanego wsparcia nie podejmując niezbędnej do uwzględnienia wniosku współpracy z Sądem. W sprzeciwie od powyższego orzeczenia M.B. ponowił żądanie zwolnienia go do kosztów sądowych. W jego ocenie referendarz sądowy znał jego trudną sytuację materialną, a ponadto był do niego od początku negatywnie nastawiony i nie brał pod uwagę możliwości uwzględnienia wniosku. Kierowane do niego wezwanie było ogólnikowe i bardzo nieprecyzyjne i tak faktycznie nie miało na celu oceny sytuacji skarżącego. Było ponadto niezrozumiałe i niewykonalne, wobec czego zwrócił się o jego sprecyzowanie. Wniósł również o zobowiązanie swojej małżonki do przedłożenia oświadczenia o stanie majątkowym, gdyż pozostaje z nią w konflikcie i sam takiego oświadczenia nie jest w stanie uzyskać. W jego ocenie wezwanie wystosowane przez referendarza sądowego nie miało na celu ustalenia jego sytuacji, a uchylając się od odpowiedzi na zadane mu pytania referendarz potwierdził brak swojej bezstronności w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 260 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej "P.p.s.a."), w brzmieniu znajdującym zastosowanie do spraw, w których skargi wniesiono po dniu 14 sierpnia 2015 r., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach takich wniesienie sprzeciwu wstrzymuje wykonalność zarządzenia lub postanowienia, a wojewódzki sąd administracyjny orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Skarżący ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych (art. 245 § 3 P.p.s.a.). W myśl zatem art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., jego obowiązkiem było wykazanie, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zdaniem Sądu zaskarżonym postanowieniem referendarz zasadnie odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy. Wnioskodawca zarówno wypełniając formularz PPF, jak i udzielając odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego, nie podjął współpracy z Sądem w zakresie dopełnienia ciążącego na nim obowiązku podania niezbędnych informacji na temat swojej sytuacji materialnej tak, aby przekonać Sąd, że znajduje się w warunkach usprawiedliwiających przyznanie prawa pomocy. Enigmatyczne uzasadnienie wniosku zawarte w formularzu PPF, brak informacji na temat stałych wydatków związanych z wyżywieniem, leczeniem, utrzymaniem lokalu, który zamieszkuje przy jedoczesnym nieprzedłożeniu wyciągów z rachunków bankowych oraz deklaracji dot. podatku od towarów i usług w zw. z prowadzoną działalnością gospodarczą oraz kserokopii zeznań podatkowych, a następnie polemika z Sądem prowadzona w nawiązaniu do wezwania referendarza sądowego do złożenia dodatkowych oświadczeń i przedłożenia dokumentów obrazujących sytuację materialną skarżącego, świadczą dobitnie o celowym uchylaniu się skarżącego od podania informacji niezbędnych do dokonania oceny zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wbrew stanowisku skarżącego wezwanie wystosowane do niego przez referendarza było jasne i klarowne, a zastosowanie się do jego treści umożliwiało skarżącemu należyte uargumentowanie i udokumentowanie zgłoszonego żądania o przyznanie prawa pomocy. Mimo wyraźnego wskazania w uzasadnieniu postanowienia referendarza sądowego, że brak współpracy z Sądem legł u podstaw odmownego załatwienia wniosku skarżącego nie skorzystał on z możliwości uzupełnienia żądanych informacji w sprzeciwie tak aby umożliwić Sądowi dokonanie oceny jego sytuacji materialnej na etapie rozpoznawania sprzeciwu. Nie wykazał on zatem, że uiszczenie wpisu od skargi w wysokości 200 zł i ewentualnych dalszych opłat w postaci opłaty kancelaryjnej za odpis orzeczenia z uzasadnieniem oraz wpisu od skargi kasacyjnej, może spowodować uszczerbek koniecznego utrzymania dla jego osoby. Skoro zasadą jest ponoszenie przez strony kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie podmiot domagający się, aby koszty te zostały przerzucone w ramach prawa pomocy na Skarb Państwo, którego budżet wypracowany jest przez ogół obywateli musi liczyć z koniecznością podania wyczerpujących informacji o swojej sytuacji majątkowej. Zaniechanie w tym zakresie nie może być interpretowane na jego korzyść i uzasadniać przyznania wnioskowanego prawa pomocy tym bardziej, że mając na względzie uzasadnienie postanowienia referendarza sądowego i wskazane tam przyczyny nieuwzględnienia jego wniosku miał możliwość uzupełnienia brakujących danych w sprzeciwie, czego jednak nie uczynił. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 260 § 1 i § 2 P.p.s.a., orzeczono o utrzymaniu zaskarżonego postanowienia w mocy.