II SA/Rz 526/13

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Agata Kosowska-Dudzik po rozpoznaniu w dniu 5 września 2013 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku E. K. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi E. K. i S. K. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia opłaty legalizacyjnej - postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy. Referendarz sądowy Agata Kosowska-Dudzik Składając zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Rzeszowie o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia opłaty legalizacyjnej, E. K. wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Żądanie tej samej treści złożył także współskarżący S. K; będzie ono stanowiło przedmiot odrębnego rozpoznania. Wnioskodawczyni wskazała, że znajduje się w trudnej sytuacji rodzinnej i materialnej, z uwagi na co nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku dla utrzymania siebie i rodziny, w skład której wchodzą także mąż S. K. i czwórka dzieci (w wieku 14, 11, 9 lat i 10 miesięcy). Rodzina mieszka w domu o powierzchni 130 m.kw., utrzymując się z wynagrodzenia za pracę S. K. w wysokości 1 383,76 zł oraz uzyskiwanych przez skarżącą zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami do nich w kwocie 955 zł. Środki te w całości przeznaczane są na bieżące potrzeby rodziny, w tym żywność. Rodzina posiada nieruchomość rolną on powierzchni 1,11 ha fizycznych. Wnioskodawczyni uzasadniła potrzebę ustanowienia w jej sprawie adwokata skomplikowanym charakterem tej sprawy. Do wniosku dołączone zostały dokumenty potwierdzające wydatki na utrzymanie domu (np. dowód uiszczenia opłaty za wywóz śmieci – 187,58 zł i 40 zł, butla gazu – 55 zł), edukację dzieci (ok. 1000 zł w lipcu 2013 r.), związane z budową domu (ok. 4000 zł w latach 2011 - 2012). Celem dokładnego wyjaśnienia stanu majątkowego wnioskodawczyni, została ona wezwana – pismo z dnia 8 sierpnia 2013 r. – do wskazania średniej wysokości miesięcznych wydatków na zakup żywności, utrzymanie domu, źródeł pokrycia wydatków związanych z pracami budowlanymi, sposobu wykorzystywania nieruchomości rolnej z wyjaśnieniem, czy pobierane są płatności z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, wykazanie wszystkich pojazdów, w tym związanych z prowadzeniem gospodarstwa rolnego i wydatków na ich eksploatację. Wnioskodawczynię zobowiązano także do przedłożenia wyciągów z rachunków bankowych swoich oraz męża. Na wykonanie wezwania wskazano termin 7 dni od daty jego doręczenia, zaznaczając jednocześnie, że brak odpowiedzi skutkował będzie rozpoznaniem złożonego wniosku wyłącznie w oparciu o informacje zawarte dotychczas w aktach sprawy. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru powyższego wezwania wynika, że jego doręczenie nastąpiło w dniu 12 sierpnia 2013 r. i nie zostało wykonane (termin upłynął z dniem 19 sierpnia 2013r. ) Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważono, co następuje: Strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej, na co wskazuje art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej następnie "P.p.s.a.". Treść powołanego przepisu wskazuje na to, że instytucja prawa pomocy - która sprowadza się do pokrycia kosztów postępowania ze środków Skarbu Państwa - ma wyjątkowy charakter. Umożliwia ona dostęp do sądu i ochronę swych praw podmiotom znajdującym się w trudnej sytuacji życiowej, skutkującej niemożnością zgromadzenia środków finansowych na pokrycie kosztów swojego udziału w postępowaniu sądowym. Z uwagi na to, że przyznanie prawa pomocy stanowi wyłom od wskazanej wyżej zasady z art. 199 P.p.s.a. oraz wobec brzmienia art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2 P.p.s.a., to na wnioskującym o tego rodzaju pomoc spoczywa ciężar wykazania, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (w przypadku prawa pomocy w całkowitym zakresie) bądź też, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (w przypadku prawa pomocy w częściowym zakresie). To zatem sprawą wnioskodawcy jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Przy czym w sytuacji, gdy oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Powyższe przewiduje art. 255 P.p.s.a. Uznając, że wniosek E. K. budzi wątpliwości, o których mowa wyżej, wezwano ją do ich rzetelnego wyjaśnienia, jednak wezwanie to pozostało bez odpowiedzi. W tym miejscu należy podkreślić, że w orzecznictwie sądowym ugruntowany jest pogląd, że niedopełnienie, nawet w części, obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (tak np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28.03.2012 r. I OZ 182/12, publ.:www.nsa.gov.pl). Mając powyższe na uwadze stwierdzono, że E. K. nie wykazała, by znajdowała się w sytuacji uzasadniającej przyznanie jej prawa pomocy, choćby w częściowym zakresie. Wątpliwości budzi przede wszystkim fakt, iż sześcioosobowa rodzina osiągająca dochód miesięczny w łącznej kwocie ok. 2300 zł była w stanie wygospodarować środki finansowe na pokrycie wydatków wynikających z załączonych do wniosku dokumentów - w wysokości ok. 5 000 z (w tym dotyczących budowy domu). Wyjaśnieniu powyższego miało służyć wezwanie wystosowane do skarżącej na podstawie art. 255 P.p.s.a., które pozostało jednakże bez odpowiedzi. W zaistniałej sytuacji, podstawy przyznania wnioskodawczyni prawa pomocy nie mogą stanowić zapewnienia o trudnej sytuacji materialnej rodziny, gdy istnieją wątpliwości co do ich zgodności z faktycznym stanem rzeczy. Skarżąca nie przedstawiła dokumentów istotnych z punktu widzenia przesłanek przyznania prawa pomocy tj. wyciągów z posiadanych przez siebie i męża rachunków bankowych. Podkreślenia wymaga także, iż skarżąca wraz z mężem (współskarżącym) uiścili wpis w niniejszej sprawie, co świadczy o możliwości wygospodarowania przez nich pewnych środków na sfinansowanie swojego udziału w tej sprawie. Odnosząc się natomiast do argumentu składającej wniosek, uzasadniającego potrzebę ustanowienia adwokata skomplikowanym charakterem sprawy, należy podkreślić, że jedynym kryterium stanowiącym podstawę oceny żądania w przedmiocie prawa pomocy, w tym również przyznania adwokata, stanowi kryterium majątkowe. Tylko zatem sytuacja materialna strony w powiązaniu z jej stanem rodzinnym może być uwzględniana przy rozpoznawaniu złożonego wniosku. Z uwagi zatem na bierną postawę skarżącej wobec wezwania mającego służyć dokładnej analizie jej sytuacji pod kątem spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy, odmówiono uwzględnienia jej wniosku. Przez brak wskazania żądanych informacji oraz brak przesłania żądanych dokumentów, składająca wniosek uniemożliwiła bowiem pełne poznanie jej stanu majątkowego. Podstawę rozstrzygnięcia stanowi art. 257 § 1, § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 2, § 3 i art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2 P.p.s.a.