II SA/Rz 529/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Jolanta Ewa Wojtyna /spr./ Sędziowie WSA Krystyna Józefczyk SO (del.) Tomasz Smoleń Protokolant Anna Zięba po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólnoadministracyjnym na rozprawie w dniu 10 grudnia 2009 r. sprawy ze skargi J.P. i E. P. w przedmiocie niewykonania wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 25 listopada 2008 r. sygn. IISA/Rz 408/08 I. zobowiązuje Wójta Gminy [...] do wykonania wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 25 listopada 2008 r. IISA/Rz 408/08; II. wymierza Wójtowi Gminy [...] grzywnę w wysokości 1000 zł /słownie: tysiąc złotych/ za bezczynność tego organu po wyroku opisanego w punkcie I. Przedmiotem skargi jest niewykonanie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 25 listopada 2008 roku sygn. akt. II SA/Rz 408/08 przez Wójta Gminy [...]. Wyrokiem tym Sąd uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2008 roku nr [...] oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Wójta Gminy [...] w sprawie zasiłku pielęgnacyjnego . Świadczenie to przyznane zostało na rzecz J. P. urodzonego w dniu 19 grudnia 1989 roku na okres od 1 stycznia 2008 roku do 31 sierpnia 2008 roku w wysokości 153 zł miesięcznie. Organy wskazały, że stosując się do przepisu art. 24 ust.3a ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych / Dz. U. Nr 139 poz. 992 z 2006 roku ze zm./ prawo do świadczeń rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności ustala się od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym upłynął termin ważności , nie wcześniej jednak niż od miesiąca, w którym osoba złożyła wniosek o kontynuacje świadczenia rodzinnego, a wniosek taki skarżąca E. P. osobiście sporządziła i złożyła w organie w dniu 18 stycznia 2008 roku. Skarżąca E. P. zakwestionowała datę początkową przyznania świadczeń i domagała się przyznania ich od dnia 1 września 2007 roku zarzucając, że jej syn , J. P., od urodzenia legitymował się orzeczeniem o niepełnosprawności. Wnioskiem z 29 grudnia 2006 roku wszczęła nowe postępowanie o ustalenie stopnia niepełnosprawności dla syna, jednak Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności orzeczeniem z dnia 30 stycznia 2007 roku nie zaliczył J. P. do żadnego stopnia niepełnosprawności . Dopiero orzeczenie [...] z dnia 31 grudnia 2007 roku Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania i Niepełnosprawności w Województwie [...] wydane w związku z wykonaniem wyroku Sądu Rejonowego w R. z 23 pażdziernika 2007 r.[...] , zaliczyło J. P. do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności na okres od 1 grudnia 2005 roku do 31 sierpnia 2008 roku. Zdaniem skarżącej zasiłek należy przyznać od dnia wniesienia wniosku w powiatowym zespole do spraw orzekania o niepełnosprawności , a nie od miesiąca złożenia w urzędzie gminy, bowiem syn przez cały czas pozostawał w leczeniu , co wiązało się z ponoszeniem kosztów. Kwestionowanie w odwołaniu początkowej daty przyznania świadczenia organ uznał za nieuzasadnione, bowiem postępowanie o stwierdzenie niepełnosprawności , które miało miejsce w sprawie jest odrębnym postępowaniem i prowadzone jest na podstawie odrębnych przepisów administracyjnego prawa materialnego. Wobec sporu co do określenia początku okresu, na jaki przyznano świadczenie, sprawa rozstrzygana była przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, który w sprawie II SA/Rz 408/08 rozpoznawał skargę E. P. Wskazanym na wstępie wyrokiem z dnia 25 listopada 2008 roku Sąd ten uchylił decyzje obu organów, dokonując w uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia szczegółowej wykładni przepisu art. 24 ustawy o świadczeniach rodzinnych . Kończąc uzasadnienie Sąd polecił organowi, by w ponownym postępowaniu wyjaśnił, czy J. P. już wcześniej uprawniony był do pobierania zasiłku pielęgnacyjnego , a w przypadku potwierdzenia tego faktu , przy ustalaniu początkowej daty prawa do pobierania tego świadczenia będzie związany wykładnią zawartą w uzasadnieniu wyroku. Sąd dodał, że stroną postępowania należy uczynić J. P., gdyż jest osobą pełnoletnią. Wskazany wyrok uprawomocnił się w dniu 13 stycznia 2009 roku i zarządzeniem z dnia 18 lutego 2009 roku akta administracyjne sprawy zostały zwrócone Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu. W dniu 2 marca 2009 roku Kolegium przesłało akta Wójtowi Gminy [...] / data wpływu do Urzędu Gminy w [...] – 5 marca 2009 roku/.. Wobec niepodjęcia żadnych czynności przez Wójta Gminy [...], E. P. zwróciła się do tego organu pismem z dnia 27 maja 2009 roku o wydanie decyzji ustalającej prawo do zasiłku rodzinnego i dodatku do niego, zgodnie z wytycznymi zawartymi w wyroku. Pismem z dnia 4 czerwca 2009 roku organ odmówił podjęcia jakichkolwiek działań wskazując na przepisy k.p.a. dotyczące wznowienia postępowania i przytoczył treść przepisu art. 147 k.p.a. zdanie drugie k.p.a. wskazując, że wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 a następuje na żądanie strony. . Organ wskazał, że wobec braku podania strony o wznowienie, nie był uprawniony do wznowienia postępowania z urzędu. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego E. P. i J. P. żądają zobowiązania organu do wykonania wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie II SA/Rz 407/08 i wymierzenie grzywny w wysokości 2.000 zł za niewykonanie wyroku. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o odrzucenie skargi E. P. z powodu braku interesu prawnego do wniesienia skargi lub oddalenie skargi E. P. i J. P. w całości jako bezzasadnej. Wniósł także o zasądzenie od skarżących na rzecz organu kosztów postępowania sądowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie, chociaż z innych względów, niż podnosi skarżący. Stosownie do przepisu art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych / Dz. U. Nr 153 poz. 1269 / sądy te sprawują w zakresie swej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153 poz. 1270 /zwanej dalej P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy , której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia. Stosownie do przepisu art. 3 § 2 pkt.8 P.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów. Przedmiotem skargi jest bezczynność organu po wyroku uchylającym. Stosownie do przepisu art. 154 § 1 P.p.s.a. w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność oraz w razie bezczynności organu po wyroku uchylającym lub stwierdzającym nieważność aktu lub czynności strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy , może wnieść skargę w tym przedmiocie żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Wyrok WSA w sprawie II SA/Rz 408/08 , Wójt Gminy [...] otrzymał w dniu 5 marca 2009 roku . Do dnia 27 maja 2009 roku , kiedy otrzymał, zgodnie z dyspozycją przepisu art. 154 § 1 P.p.s.a. wezwanie E. P. i J. P. do wykonania wyroku , nie podjął żadnych czynności. . Przez niewykonanie wyroku należy rozumieć pozostawanie w bezczynności w podjęciu lub kontynuacji postępowania administracyjnego mającego na celu zakończenie sprawy decyzją administracyjną lub w innej formie przewidzianej prawem. W sprawie miały zastosowanie terminy ustawowe do załatwienia sprawy / bez zbędnej zwłoki, nie póżniej niż w ciągu miesiąca , a w sprawach szczególnie skomplikowanych – w ciągu dwóch miesięcy/. Terminy te zostały przekroczone przez Wójta Gminy [...], bowiem pozostawał w bezczynności od 5 marca 2009 do 27 maja 2009 roku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w wyroku z dnia 25 listopada 2008 roku wskazał organowi szczegółowe wytyczne odnośnie postępowania przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, dlatego nieuprawnione jest polemizowanie przez organ z tym wyrokiem i oczekiwanie na złożenie przez stronę podania o wznowienie postępowania. W sytuacji, gdy decyzje obu instancji zostają wyeliminowane z obrotu prawnego , postępowanie toczy się w dalszym ciągu przy uwzględnieniu stanowiska Sądu wyrażonego w uzasadnieniu wyroku uchylającego. Przepis art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi , ustawodawca użył sformułowania "ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia". Przepis art. 153 P.p.s.a ma charakter bezwzględnie obowiązujący , co oznacza, że organ podporządkowany jest wyrażonemu w wyroku poglądowi i orzekając ponownie w tej samej sprawie nie może nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych w wyroku sądu uchylającym poprzednie rozstrzygnięcie. Wyłączenie związania oceną prawną i jej konsekwencjami w postaci wskazań, co do dalszego postępowania, wyrażoną w orzeczeniu sądowym, może nastąpić tylko w razie istotnej zmiany stanu faktycznego lub zmiany przepisów prawa, która to okoliczność nie miała miejsca w rozpoznawanej sprawie. Wskazując na powyższe , Sąd podzielił zarzut skargi złożonej w trybie przepisu art. 154 § 1 P.p.s.a i przyznał, że organ pozostawał bezczynny nie podejmując działań do których był zobowiązany. Orzeczenie o grzywnie Sąd oparł na przepisie art. 154 § 6 P.p.s.a. stojąc na stanowisku, że jej wysokość jest adekwatna do stopnia zawinienia przez organ i zmobilizuje go do podjęcia niezwłocznych działań zmierzających do załatwienia sprawy, zwłaszcza, że sprawa dotyczy pomocy materialnej dla osoby niepełnosprawnej.