II SA/Rz 534/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Krystyna Józefczyk Sędziowie NSA Jerzy Solarski /spr./ AWSA Magdalena Józefczyk Protokolant sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólno-Administracyjnym na rozprawie w dniu 6 lutego 2007 r. sprawy ze skargi S. J. i D. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2006 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie rozgraniczenia nieruchomości -skargę oddala- IISA/Rz 534/06 U Z A S A D N I E N I E Decyzją z dnia [...] lutego 2006r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, na podstawie art.138 § 1 pkt 1 Kpa, po rozpatrzeniu odwołania D. i S. J. od decyzji Burmistrza [...] z dnia [...] listopada 2005r. nr [...] umarzającej postępowanie administracyjne w sprawie rozgraniczenia nieruchomości położonych w Z. oznaczonych w operacie ewidencji gruntów nr 1018/1 i 1018/2 - utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu stwierdzone zostało, że D. i S. J. wnioskiem z dnia 8 czerwca 2004r. wystąpili d o dokonanie rozgraniczenia ich działki nr 1018/2 położonej w obrębie Z. (Kw [...]) z działką nr 1018/1 położoną w tym samym obrębie (Kw [...]) będącą własnością J. i M. F. Wnioskodawcy domagali się również wyznaczenia geodety do dokonania pomiaru i ustanowienie kuratora w postępowaniu administracyjnym dla czasowo przebywających za granicą J. i M. F. W postępowaniu administracyjnym D. i S. J. ustanowili pełnomocnika – J. K. Decyzją z dnia [...] października 2004r. znak [...] Burmistrz [...] umorzył postępowanie w sprawie jako bezprzedmiotowe, ponieważ granica pomiędzy działkami została prawnie ustalona w wyniku podziału nieruchomości pierwotnej, zatwierdzonej decyzją Naczelnika Miasta i Gminy [...] z dnia [...].07.1988r. Dane do wznowienia znaków granicznych są zawarte w operacie geodezyjnym przyjętym do zasobu Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w K. pod nr ewidencyjnym [...] w dniu 27.07.1988r. Odwołanie od tej decyzji wniósł pełnomocnik J. K. i zarzucił naruszenie przez organ prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 30 i 39 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, a także naruszenie prawa procesowego poprzez błędną wykładnię art. 61 kpa. Decyzją z dnia [...].11.2004r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło w całości zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Kolegium wskazało że organ I instancji posiadając wiadomość o tym, że strony postępowania J. i M. F. nie przebywają pod adresem zameldowania, pominął tą okoliczność, nie ustalił adresu stron i nie podjął żadnych starań w celu wyznaczenia przedstawiciela dla osób nieobecnych. Po przeprowadzeniu ponownego postępowania Burmistrz [...] wystąpił do Sądu Rejonowego w K. o wyznaczenie przedstawiciela dla nieobecnych J. i M. F. Postanowieniem z dnia [...].09.2005r. sygn. akt [...] Sąd wyznaczył przedstawiciela w osobie C. F. celem reprezentowania nieobecnych w postępowaniu administracyjnym o rozgraniczenie działek nr 1018/1 i 1018/2 położonych w Z. Następnie poinformował strony w trybie art.10 § 1 Kpa, po czym decyzją z dnia [...] listopada 2005r. na podstawie art. 105 § 1 kpa w związku z art. 39 ustawy z dnia 17 maja 1989 Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. Nr 100 z 2000r. poz. 1086) umorzył postępowanie administracyjne w sprawie rozgraniczenia nieruchomości położonych w Z. o nr 1018/1 i 1018/2. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że z załączonego do akt sprawy aktu notarialnego z dnia 27.09.1988r. Rep. [...] sporządzonego na okoliczność umowy darowizny wynika, że przeniesiona została własność działki nr 1018/1 na rzecz J. i M. F. i dokonano wpisu do KW Nr [...] według prawnie obowiązujących granic ustalonych w wyniku podziału nieruchomości zatwierdzonego decyzją z dnia [...].07.1988r. Nadto wskazał na art. 39 cyt. ustawy, która wyklucza prowadzenie postępowania rozgraniczeniowego w stosunku do granic już prawnie ustalonych. Od tej decyzji odwołanie wnieśli D. i S. J. reprezentowani przez pełnomocnika. Wskazali na naruszenie przez Burmistrza przepisów prawa materialnego – art. 33 ust. 1, art. 34 ust. 1 oraz niewłaściwe zastosowanie art. 39 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne. Wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i ustalenie przebiegu spornej granicy przez upoważnionego geodetę. Podali, że w przypadku sporu co do przebiegu granic geodeta powinien nakłonić strony do zawarcia ugody a przy braku takiego porozumienia powinien utrwalić tymczasowo punkty graniczne wg ostatniego spokojnego posiadania i sporządzić dokumentację dla organu, który mógłby wydać decyzję orzekającą o rozgraniczeniu lub o umorzeniu postępowania i przekazaniu sprawy z urzędu do rozpatrzenia sądowi w trybie postępowania nieprocesowego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu sprawy w trybie odwoławczym utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że działka nr 1018 położona w obrębie Z. została podzielona na działki nr 1018/1 i 1018/2 operatem pomiarowym przyjętym do państwowego zasobu geodezyjnego w Ośrodku Dokumentacji w K. pod nr ewidencyjnym [...] w dniu 27.07.2988r. Podział ten został zatwierdzony decyzją z dnia [...].07.1988 i granica pomiędzy działkami stała się granicą prawną. Działka nr 1018/1 na mocy aktu notarialnego Rep. [...] stała się własnością J. i M. F. Natomiast działka nr 1018/2 uwidoczniona w KW [...] jest własnością S. i D. J. Z pism pełnomocnika wynika, że znaki graniczne ustalone przy podziale nieruchomości zostały przesunięte na niekorzyść właścicieli dgr 1018/2 i w tym przypadku istniał obowiązek rozgraniczenia działek, przy czym organ z urzędu powinien wyznaczyć geodetę do wykonania pomiaru i pokryć koszty za wykonane czynności. Odnosząc się do tej kwestii Kolegium przytoczyło art. 30 ust. 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, zgodnie z którym wójtowie (burmistrzowie, prezydenci miast) przeprowadzają rozgraniczenie nieruchomości z urzędu lub na wniosek stron. Z kolei w myśl ust. 2 - rozgraniczenie nieruchomości przeprowadza się z urzędu przy scaleniu gruntów, a także jeżeli potrzeby gospodarki narodowej lub interes społeczny uzasadniają przeprowadzenie rozgraniczenia. Natomiast we wszystkich innych przypadkach postępowanie rozgraniczeniowe prowadzi się na wniosek strony, która ponosi koszty za czynności pomiarowo-techniczne wykonywane przez upoważnionego geodetę. Zaznaczono, że nie wszczyna się postępowania o rozgraniczenie nieruchomości w przypadkach granic ustalonych uprzednio w sposób prawny pomimo przesunięcia, uszkodzenia lub zniszczenia znaków granicznych. Art. 39 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne stanowi, że znaki te mogą być wznowione, jeżeli istnieją dokumenty pozwalające na określenie ich pierwotnego położenia. W rozpoznawanej sprawie dokumenty takie istnieją i znajdują się one w PODGiK w K., wobec tego postępowanie o wznowienie znaków granicznych dokonywane jest na zlecenie zainteresowanych przez podmioty mające stosowne uprawnienia do wykonywania tego typu prac. Na tą decyzję tą skargę wnieśli D. i S. J. formułując wniosek o jej uchylenie. Podali, że podczas ich pobytu za granicą nikt nie troszczył się o przebieg granicy pomiędzy ich działką (nr 1018/2 kw [...]) a działką M. i J. F. ( nr 1018/1 kw [...]). Doszło do zachowania i utrwalenia niewłaściwego przebiegu linii granicznej do tego stopnia, że dzisiejszy przebieg granicy budzi uzasadnione wątpliwości. Wskazali, że w oparciu o znaki i ślady graniczne mapy i punkty osnowy geodezyjnej nie są w stanie odtworzyć granicy. Okoliczność ta stała się przyczyną narastających konfliktów. Zdaniem skarżących, zgodnie z art. 30 pkt 1 na wniosek stron Burmistrz powinien przeprowadzić rozgraniczenie, ponieważ powstał spór co do przebiegu linii granicznej, między właścicielami sąsiednich nieruchomości, nastąpiło zatarcie granic powodujące wątpliwości co do jej przebiegu, a także istnieje rozbieżność pomiędzy stanem prawnym i faktycznym sprawy. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie ewentualnie o jej oddalenie. Odnośnie do odrzucenia Kolegium podało, że skarga została wniesiona po upływie terminu. Odnosząc się natomiast do zarzutów skargi organ przytoczył argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Postanowieniem z dnia 14.11.2006r. sygn. II SA/Rz 534/06 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie na wniosek skarżących orzekł o przywróceniu terminu do wniesienia skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: skarga jest nieuzasadniona. Stan faktyczny jest następujący: wnioskiem z dnia 8.06.2004r. (data wpływu do organu) D. i S. J. wystąpili do Burmistrza Miasta [...] o rozgraniczenie nieruchomości oznaczonych jako działki nr 1018/2 oraz 1018/1 położonych w Z. podając, że podczas pobytu za granicą sąsiedzi – J. i M. F. przesunęli granice. Jednocześnie wnioskodawcy ustanowili pełnomocnika – J. K., do reprezentowania ich w postępowaniu rozgraniczeniowym. Na podstawie załączonych do wniosku dokumentów, a to aktu notarialnego z dnia 27.09.1988r. Rep. [...] sporządzonego w PBN w K. – umowy darowizny dgr 1018/1 na rzecz J. i M. F., a także aktu notarialnego z dnia 15.07.1998r. Rep.[...] – umowy darowizny m.in. udziału w dgr 1018/2 na rzecz S. i D. J. organ ustalił i pismem z dnia 17.06.2004r. poinformował pełnomocnika, że podział działki nr 1018 na działki nr 1018/1 oraz 1018/2 dokonany został i zatwierdzony decyzją Naczelnika Miasta i Gminy z dnia [...].07.1988r. nr [...]. Wobec tego stosownie do przepisu art.39 ust.1 ustawy z dnia 17.05.1989r. Prawo geodezyjne i kartograficzne znaki graniczne mogą być wznowione bez prowadzenia postępowania rozgraniczeniowego. Stanowisko to – w związku z kolejnym pismem pełnomocnika – Zastępca Burmistrza podtrzymał w piśmie z dnia 19.08.2004r. Wobec żądania przeprowadzenia postępowania, organ zawiadomił strony w dniu 23.09.2004r. o wszczęciu postępowania rozgraniczeniowego i 6.10.2004r. przeprowadził rozprawę; do protokołu wnioskodawcy D. i S. J. podali, że w czasie nieobecności wnioskodawców "J. i M. F. prawdopodobnie dokonali przesunięcia granicy ; w związku z tym powstał spór co do przebiegu granicy." Przy takim stanowisku wnioskodawców Burmistrz [...] decyzją z dnia [...].10.2004r. umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie rozgraniczeniowe, bowiem granica pomiędzy nieruchomościami została określona przy podziale działki nr 1018 na działki nr 1018/1 oraz 1018/2, co miało miejsce w 1988r. Dokumenty dotyczące podziału są w dyspozycji organu i mogą stanowić podstawę wznowienia znaków granicznych. Na skutek odwołania pełnomocnika wnioskodawców Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...].11.2004r. uchyliło zaskarżone rozstrzygnięcie, jako że w postępowaniu nie brali udziału M. i J. F. przebywający za granicą, dla których organ I instancji nie ustanowił kuratora. Po nieudanej próbie zawiadomienia tych stron za granicą, organ I instancji wystąpił do Sądu Rejonowego w K. o wyznaczenie przedstawiciela dla osób nieobecnych i postanowieniem z dnia [...].09.2005r. sygn. [...] Sąd wyznaczył takiego przedstawiciela w osobie C. F. Rozpoznając ponownie sprawę już z udziałem ustalonego przedstawiciela organ I instancji decyzją z dnia [...].11.2005r. ponownie z tych samych przyczyn umorzył postępowanie rozgraniczeniowe, jako bezprzedmiotowe. Decyzja ta, po rozpatrzeniu odwołania pełnomocnika wnioskodawców, utrzymana została w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozstrzygnięciem stanowiącym przedmiot skargi. Do protokołu rozprawy z dnia 6.02.2007r. skarżąca D. J. podała, że w 1988 roku wraz z matką darowała działkę nr 1018/1 J. F. i jego żonie i nie kwestionuje granicy, jak została wykazana w dokumentach dotyczących podziału działki nr 1018 dokonanego przed umową darowizny. Podała również, że w 1988 roku wyznaczono na gruncie punkty graniczne, które obecnie nie istnieją; intencją wniosku i skargi jest natomiast to, aby w starych miejscach ponownie zastabilizowano znaki graniczne. Z kolei S. J. podał, że domaga się zlokalizowania w terenie znaków granicznych w oparciu o dokumentację z podziału działki nr 1018. Instytucja rozgraniczenia nieruchomości unormowana jest w ustawie z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jednolity: Dz. U. 2005 r. Nr 240 poz. 2027, ze zm.). Stosownie do art. 29 ust.1, rozgraniczenie nieruchomości ma na celu ustalenie przebiegu ich granic przez określenie położenia punktów i linii granicznych, utrwalenie tych punktów znakami granicznymi na gruncie oraz sporządzenie odpowiednich dokumentów. Rozgraniczenia dokonują wójtowie (burmistrzowie, prezydenci miast) oraz, w wypadkach określonych w ustawie, sądy (ust.3). Z przepisu tego wynika, że rozgraniczenia, czyli ustalenie przebiegu ich granic następuje wtedy, gdy nie zostały one ustalone, chociażby były niesporne, albo gdy były już ustalone, ale stały się sporne. Z kolei w myśl art. 39 ust.1 Prawa geodezyjnego i kartograficznego, przesunięte, uszkodzone lub zniszczone znaki graniczne, ustalone uprzednio, mogą być wznowione bez przeprowadzenia postępowania rozgraniczeniowego, jeżeli istnieją dokumenty pozwalające na określenie ich pierwotnego położenia. Jeżeli jednak wyniknie spór co do położenia znaków, strony mogą wystąpić do sądu o rozstrzygnięcie sprawy. W takim przypadku – zgodnie z ustępem 2 - wznowienia znaków granicznych dokonują, na zlecenie zainteresowanych, podmioty prowadzące działalność gospodarczą i inne jednostki, o których mowa w art. 11. Zatem w razie przesunięcia, uszkodzenia lub zniszczenia znaków granicznych uprzednio ustalonych może nastąpić ich wznowienie bez przeprowadzania postępowania rozgraniczeniowego, jeżeli tylko istnieją dokumenty pozwalające na określenie ich pierwotnego położenia. Następuje to na zlecenie zainteresowanych właścicieli przez podmioty prowadzące działalność gospodarczą i inne jednostki określone w art. 11 ustawy. Natomiast jeżeli brak jest dokumentów pozwalających na określenie pierwotnego położenia znaków granicznych, ustalenie granicy może nastąpić tylko w postępowaniu rozgraniczeniowym (art.29). Zasadą w postępowaniu o rozgraniczenie jest postępowanie prowadzone na wniosek strony. Z urzędu postępowanie takie przeprowadza się jedynie przy scaleniu gruntów, a także jeżeli jest brak wniosku strony, a potrzeby gospodarki narodowej lub interes społeczny uzasadniają przeprowadzenie rozgraniczenia (art.30 ustawy). Przy wznowieniu znaków granicznych prowadzenie postępowania możliwe jest jedynie na zlecenie (wniosek) zainteresowanych stron (art.39 ust.2 prawa geodezyjnego i kartograficznego). Z przytoczonych przepisów oraz przedstawionego powyżej stanu faktycznego i stanowiska skarżących zaprezentowanego na rozprawie jednoznacznie wynika, że w sprawie nie występuje spór graniczny, o jakim mowa w art.29 ustawy, natomiast problem dotyczy ponownego zastabilizowania znaków według sporządzonej na potrzeby podziału działki nr 1018 dokumentacji geodezyjnej, która zatwierdzona została decyzją Naczelnika Miasta i Gminy [...] z dnia [...].07.1988r., gdzie dane do wznowienia znaków granicznych są zawarte w operacie geodezyjnym przyjętym do zasobu Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w K. pod nr ewidencyjnym [...] w dniu 27.07.1988r. Wobec powyższego stwierdzić należy, że objęta skargą decyzja o umorzeniu postępowania rozgraniczeniowego, ze wskazaniem na postępowanie w przedmiocie wznowienia znaków granicznych nie narusza prawa materialnego, skoro w istocie tego oczekują skarżący. Dodać też należy, że w sprawie – niezależnie od tego, czy wniosek dotyczyłby rozgraniczenia, czy też wznowienia znaków granicznych – postępowanie może się toczyć wyłącznie na wniosek strony. Nie jest bowiem prowadzone scalenie, a potrzeby gospodarki narodowej lub interes społeczny nie uzasadniają przeprowadzenia rozgraniczenia z urzędu. Wyjaśnienia w tym miejscu wymaga zakres kontroli sądowoadministracyjnej. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz.1270, ze zm., zwaną dalej - P.p.s.a.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, natomiast kryterium kontroli jest zgodność zaskarżonego aktu - w tym przypadku decyzji - z prawem. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla ją w całości lub w części, jeśli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, względnie inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji stwierdzić należy, że prawo nie zostało naruszone. Z tych przyczyn skarga podlega oddaleniu, w oparciu o art.151 P.p.s.a.