II SA/Rz 535/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Maria Zarębska-Kobak Sędziowie NSA Stanisław Śliwa /spr./ AWSA Jolanta Ewa Wojtyna Protokolant sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólno-Administracyjnym na rozprawie w dniu 8 grudnia 2006 r. sprawy ze skargi R. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2006 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku rodzinnego uchyla zaskarżoną decyzję. do wyroku z dnia 8 grudnia 2006 r. Decyzją z dnia [...] marca 2006 r., Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze na podstawie art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) po rozpatrzeniu skargi R. S. skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...].12.2005 r., Nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Wójta Gminy z dnia [...].11.2005 r., Nr [...] w sprawie odmowy przyznania prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego dla dzieci: J. S., K. S. oraz A. S. uwzględniło skargę w całości, uchylając zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...].12.2005 r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy KPA w całości oraz decyzję Wójta Gminy z dnia [...].11.2005 r. w sprawie odmowy przyznania prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego i umorzyło postępowanie w sprawie. W uzasadnieniu decyzji podano, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...].12.2005 r. utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy z dnia [...].11.2005 r. w sprawie odmowy przyznania prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego dla wyżej wymienionych osób. Na powyższą decyzję R. S. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie podnosząc w niej nieuwzględnienie przez organ I instancji okoliczności utraty dochodu członka rodziny (żony), mimo iż skarżący ustnie informował o tym fakcie. W ostateczności spowodowało to przekroczenie dochodu rodziny w przeliczeniu na jednego członka i stracił możliwość ubiegania się o przyznanie prawa do zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku. Aktualnie - jak podaje skarżący - jego żona nie zamieszkuje z rodziną, między małżonkami toczy się postępowanie o rozwód, żona w żaden sposób nie przyczynia się do utrzymywania wspólnych dzieci a posiadane przez niego środki finansowe nie wystarczają do zapewnienia właściwej opieki nad trójką dzieci. SKO postanowiło uwzględnić wniesioną skargę i umorzyć postępowanie, jako bezprzedmiotowe. W aktach sprawy znajduje się wezwanie organu I instancji z dnia [...].08.2005 r. wystosowane w trybie art. 64 § 2 KPA. W jego treści organ I instancji zobowiązał R. S. do uzupełnienia złożonego wniosku o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do tego zasiłku o wymagane w sprawie dokumenty pod rygorem pozostawienie podania bez rozpoznania. Wezwanie to R. S. odebrał w dniu [...].08.2005r. Pismem z dnia [...].10.2005 r. po upływie ponad 30 dni od dnia doręczenia wezwania, organ I instancji poinformował R. S. o pozostawieniu jego wniosku o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do tego zasiłku bez rozpoznania z uwagi na niedostarczenie dokumentów określonych w wezwaniu. Zgodnie z art. 64 § 2 KPA oraz § 12 ust. 2 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej dnia 2.06.2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz.U.05.105.881 ze zm.), pozostawienie wniosku bez rozpoznania nie rozstrzyga wprawdzie sprawy co do istoty, lecz jednak kończy postępowanie w danej instancji. Do tej regulacji prawnej nie dostosował się organ I instancji, bowiem jak wynika z analizy akt sprawy kontynuował postępowanie. To działanie organu pozostaje w sprzeczności z pismem z dnia [...].10.2005 r. o pozostawieniu wniosku skarżącego bez rozpoznania. Postępowanie w celu ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych oraz ich wypłata następuje odpowiednio na wniosek małżonków, jednego z małżonków, rodziców, jednego z rodziców, opiekuna faktycznego dziecka, opiekuna prawnego dziecka, osoby uczącej się, pełnoletniej osoby niepełnosprawnej lub innej osoby upoważnionej do reprezentowania dziecka lub pełnoletniej osoby niepełnosprawnej (art. 23 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych). Z brzmienia tego przepisu wynika, iż żądanie wszczęcia postępowania powinno pochodzić od strony. W aktach sprawy brak wniosku uprawnionych podmiotów, inicjującego ponownie postępowanie o przyznanie i wypłacenie świadczeń rodzinnych. Procedurze administracyjnej w postępowaniu o przyznanie i wypłacenie świadczeń rodzinnych nie jest znana możliwość wystąpienia z urzędu o świadczenia rodzinne. Zaistniała sytuacja oznacza bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego. Przesłanka bezprzedmiotowości występuje, gdy brak jest podstaw prawnych do merytorycznego rozstrzygnięcia danej sprawy w ogóle bądź nie było podstaw do jej rozpoznania w drodze postępowania administracyjnego. Wszczęcie postępowania bez wniosku legitymowanej osoby jest podstawą do wydania decyzji o umorzeniu postępowania. W związku z powyższym organ na podstawie art. 54 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji decyzji. Powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie zaskarżył R. S. domagając się jej uchylenia. W uzasadnieniu podał, że pisma z dnia [...].08.2005 r. i [...].10.2005 r. otrzymał w tym samym dniu co i decyzję Wójta z dnia [...].11.2005 r. Dopisał na wniosku o przyznanie świadczenia, że jest żonaty - bo tak sugerował mu kierownik - nie mając świadomości jakie będzie miało to skutki prawne. Skarżący informował Kierownika o swoich problemach finansowych i rodzinnych. Jego żona po 1,5. rocznym procesie o przymusowe leczenie obecnie przebywa w szpitalu. Sprawa rozwodowa nie jest zakończona. Postawa SKO zaprzecza polityce prorodzinnej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze skrzywdziło go. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie z przyczyn, które legły u podstaw wydania zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Kontrola zaskarżonego aktu przez sąd administracyjny sprowadza się do badania go pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz.U. Nr 153, poz. 1269) przy czym sąd - z mocy art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) - nie jest związany zarzutami ani wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonując kontroli aktu administracyjnego we wskazanych wyżej granicach Sąd uznał, że zaskarżona decyzja w obrocie prawnym ostać się nie może. Stan faktyczny sprawy w zakresie niezbędnym do jej rozstrzygnięcia przedstawia się następująco. Skarżący R. S. domagał się przyznania mu zasiłków rodzinnych i dodatków do zasiłków dla dzieci J. S., K. S. oraz A. S. Wójt Gminy decyzją z dnia [...].12.2005 r. odmówił uwzględnienie wniosku wskazując, że rodzina R. S. nie spełnia przewidzianego w art. 5 ustawy z dnia 28.11.2003 r. o świadczeniach rodzinnych kryterium dochodowego. Decyzję organu I instancji odwołaniem zaskarżył R. S. Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpoznając ten środek zaskarżenia decyzją z dnia [...].12.2005 r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Decyzja organu II instancji była przedmiotem skargi R. S. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie. Po wpłynięciu skargi do Samorządowego Kolegium Odwoławczego organ ten decyzją z dnia [...].03.2006 r. na podstawie art. 54 § 3 ppsa uwzględnił skargę w całości, uchylając zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...].12.2005 r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy KPA w całości oraz decyzję Wójta Gminy z dnia [...].11.2005 r. w sprawie odmowy przyznania prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego i umorzył postępowanie w sprawie. Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest właśnie decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...].03.2006 r. wydana w trybie art. 54 § 3 ppsa. Dokonując kontroli zaskarżonego aktu należałoby w pierwszej kolejności odwołać się do brzmienia powołanego przepisu. Przepis ten daje uprawnienie organowi, którego działanie lub bezczynność zaskarżono do tego, by w zakresie swojej właściwości uwzględnił skargę w całości do dnia rozpoczęcia sprawy. Treść art. 54 § 3 ppsa wskazuje, że warunkiem skorzystania z uprawnienia do samokontroli jest uwzględnienie skargi w całości, a więc uznanie za uzasadnione zarówno zarzutów oraz wniosków skargi, jak i wskazanej w niej podstawy prawnej. Organ podejmujący rozstrzygnięcie w trybie powołanego przepisu jest związany treścią żądania skarżącego i nie ma możliwości wybiórczego uwzględnienia skargi. Do zbadania legalności zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego niezbędnym więc będzie zbadanie, czy akt ten nie narusza przepisu art. 54 § 3 ppsa. W skardze na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...].12.2005 r. nie wskazał w sposób jednoznaczny kierunku weryfikacji zaskarżonego aktu, jednak poddając analizie treść złożonego środka zaskarżenia stwierdzić należy, iż domagał się on uchylenia zaskarżonej decyzji i dania mu "szansy na otrzymanie pomocy". Oczywistym jest, że sąd administracyjny dokonując kontroli legalności decyzji ma jedynie możliwość kasacyjnej jej weryfikacji, nie może przyznać wnioskowanego świadczenia, jednak w wytycznych zawartych w uzasadnieniu wyroku może wskazać organowi określony kierunek jego rozstrzygnięcia. Z całą pewnością można jednak stwierdzić, że R. S. wnosząc skargę nie domagał się wydania orzeczenia na swoją niekorzyść. Przecież organ II instancji nie tylko nie przyznał mu zasiłku rodzinnego (jak tego oczekiwał) ale jeszcze uchylił decyzje organów obu instancji i nie rozpatrując merytorycznych zarzutów skargi dotyczących wysokości dochodów rodziny skarżącego, umorzył postępowanie administracyjne z przyczyn proceduralnych, Nie wdając się w kontrolę zasadności takiego rozstrzygnięcia stwierdzić należy, iż organ mógł tak postąpić ale nie działając w trybie art. 54 § 3 ppsa, lecz wcześniej, wtedy, kiedy rozpatrywał odwołanie od decyzji Wójta Gminy z dnia [...].11.2005 r., Nr [...]. Reasumując stwierdzić należy, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydając decyzję z dnia [...] marca 2006 r., Nr [...] dopuściło się naruszenia przepisu art. 54 § 3 ppsa z uwagi na nieuwzględnienie skargi R. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...].12.2005 r., Nr [...] w całości. Po uprawomocnieniu się niniejszego wyroku Samorządowe Kolegium Odwoławcze nada bieg skardze R. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...].12.2005 r., Nr [...], chyba, że w trybie art. 54 § 3 ppsa wyda decyzję uwzględniającą skargę R. S. w całości. Mając na uwadze powyższe okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzekł, jak w sentencji wyroku.