II SA/Rz 537/07

Dnia 13 marca 2008 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: AWSA Magdalena Józefczyk po rozpoznaniu w dniu 13 marca 2008 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku S. G. o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi S. G. na decyzję Wojewody z dnia [...] maja 2007r., Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie o ustalenie i wypłatę odszkodowania za nieruchomość - postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Decyzją z dnia [...] maja 2007r., znak [...] Wojewoda utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] lutego 2007r. Nr [...] umarzającą jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania na rzecz S. G. za nieruchomość oznaczoną jako była działka ewidencyjna nr 11/5 o pow. 99 m² obr. 123 R. – Z., obecnie odpowiadającej części działki ewid. Nr 1206/1 o pow. 2 ha 44 a 96 m² obr. 209 R. – Z., przejętej pod drogę publiczną ul. Ł. w R. Na powyższą decyzję S. G. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie. Łącznie ze skargą skarżąca zwróciła się o zwolnienie od wszelkich ewentualnych opłat, wskazując, iż jest 75-letnią kobietą żyjącą ze skromnej emerytury. Z uwagi na fakt, iż skarga zawierała wniosek o przyznanie prawa pomocy, skarżąca pismem z dnia 10.07.2007r. wezwana została w trybie art. 252 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2002 r. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej jako P.p.s.a. do jego złożenia na urzędowym formularzu PPF. Ponadto wobec niepodpisania własnoręcznie skargi, S. G. pismem z dnia 13.09.2007r. została wezwana do usunięcia jej braków formalnych, poprzez podpisanie bądź nadesłanie jej oryginału, w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie nie zostało wykonane. W wyznaczonym terminie S. G. nie nadesłała także wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu PPF. Z tego względu, tut. Sąd w osobie referendarza sądowego zarządzeniem z dnia 19 października 2007r., sygn. akt II SA/Rz 537/07, pozostawił wniosek o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania, pouczając wnioskodawczynię o możliwości wniesienia sprzeciwu od powyższego zarządzenia. W otwartym do wniesienia środka zaskarżenia terminie, S. G. złożyła pismo z dnia 30.10.2007r. Z uwagi na jego treść, tut. Sąd wezwał skarżącą do sprecyzowania czy pismo to jest sprzeciwem na zarządzenie z dnia 19.10.2007r., czy też w istocie pismem procesowym w sprawie stanowiącym polemikę z otrzymaną odpowiedzią na skargę. W dniu 03.12.2007r. S. G. złożyła pismo, w którym zwróciła się o wyjaśnienie wątpliwości co do "przebiegu rozpatrzenia jej skargi". Tut. Sąd pismem z dnia 20.12.2007r. udzielił skarżącej odpowiedzi na powyższe oraz ponownie zwrócił się o wyjaśnienie czy pismo z dnia 30.12.2007r, jest sprzeciwem czy pismem procesowym w sprawie. W odpowiedzi S. G. wyjaśniła, iż pismo z dnia 30.10.2007r. stanowi zarówno polemikę z otrzymanym odpisem odpowiedzi na skargę jak i jest sprzeciwem na zarządzenie z dnia 19.10.2007r. Z uwagi na treść powyższego wyjaśnienia, ponownie przesłano S. G. formularz PPF z pouczeniem, iż jego niezłożenie, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, skutkować będzie pozostawieniem wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. W ustawowym terminie, skarżąca złożyła na wymaganym formularzu PPF, wniosek o przyznanie prawa pomocy. Zarządzeniem z dnia 04 lutego 2008r. tut. Sąd wezwał S. G. o uzupełnienie wniosku poprzez wskazanie w rubryce nr 4 formularza PPF tych instytucji składających się na prawo pomocy o które strona się ubiega. W ustawowym terminie wnioskodawczyni zastosowała się do skierowanego wezwania i wskazała, iż wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 260 P.p.s.a. w przypadku skutecznego wniesienia sprzeciwu postanowienie referendarza w przedmiocie udzielenia pomocy prawnej traci moc. Sąd rozpoznaje wniosek na nowo. Na wstępie należy zaznaczyć, iż przedmiotowy wniosek dotyczy zwolnienia od kosztów sądowych. Zgodnie z treścią art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie zastępcy prawnego i może być przyznane osobie fizycznej, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce w sytuacjach, gdy zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. W doktrynie wyrażono pogląd, iż zwolnienie od ponoszenia opłat sądowych jest odstępstwem od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równomiernego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji i dlatego może być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli – (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek –"Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi" – Komentarz, wyd. Zakamycze 2005, str. 594). Odnosząc powyższe do niniejszej sprawy, a w szczególności do sytuacji materialnej i życiowej skarżącej, Sąd odmówił uwzględnienia wniosku. Podstawę do przyznania prawa pomocy stanowi oświadczenie zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy, składanym na urzędowym formularzu PPF. Na podstawie przedstawionego przez wnioskodawczynię oświadczenia Sąd ustalił, iż S. G. zamieszkuje wraz z synem J. G. ([...] lat) w domu jednorodzinnym o powierzchni 120 m2. Jest właścicielką nieruchomości rolnej o powierzchni 64 arów położonej w B. Posiadają samochód osobowy, na który zaciągnięty jest kredyt. Źródłem utrzymania (dochodów) jest pobierana przez S. G. emerytura w wysokości 1097 zł oraz wynagrodzenie za pracę J. G. w wysokości 2710 zł. Wnioskodawczyni podała, iż J. G. posiada na utrzymaniu studiującą córkę, a wydatki z tym związane wynoszą 800 zł miesięcznie. Nadto na leczenie nadciśnienia i serca skarżąca wydaje ok. 150 zł miesięcznie. We wniosku wskazała, iż posiada do spłaty zaciągnięty w 2007r. kredyt w wysokości 2400 zł, a jej syn J. G. spłaca kredyt za samochód oraz pożyczkę w pracy w wysokości 6000 zł. Debet na jego koncie wynosi 1800 zł. Dokonując oceny sytuacji materialnej i życiowej skarżącej, tut. Sąd doszedł do przekonania, iż nie zostały spełnione przesłanki uzasadniające przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Skarżąca nie wykazała w sposób przekonywujący, że spełnia wymogi pozwalające na skorzystanie ze zwolnienia od kosztów sądowych. Rozpatrując wniosek o przyznanie prawa pomocy brana jest pod uwagę sytuacja majątkowa i dochody wszystkich osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym. Dokonując analizy oświadczenia, Sąd uznał, iż argumenty przedstawione w uzasadnieniu wniosku nie uprawniają do stwierdzenia złej sytuacji finansowej wnioskodawczyni i osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym. Możliwość poniesienia kosztów sądowych bez powodowania uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny wiąże się z zaspokojeniem podstawowych potrzeb życiowych (żywność, lekarstwa, niezbędne opłaty) i nie może być odnoszona do wszystkich wydatków. Wnosząc skargę do Sądu, skarżąca winna liczyć się z koniecznością poniesienia stosownych opłat i poczynić stosowne w tym kierunku oszczędności. Tym bardziej, iż zarówno ona jak i syn posiadają stałe źródło dochodów oraz mają zaspokojone potrzeby mieszkaniowe. Należy wskazać, iż także ewentualne przejściowe trudności finansowe, których skarżąca nie sygnalizowała, nie uzasadniają braku możliwości poniesienia pełnych kosztów sądowych bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania. Zaznaczenia wymaga fakt, iż wysokość związanych z wniesioną skargą kosztów sądowych, które oprócz wpisu od skargi w wysokości 200 zł mogą lecz nie muszą wystąpić w sprawie. Dokonana ocena sytuacji finansowej S. G. prowadzi do stwierdzenia, iż nie wykazała ona w sposób dostateczny i przekonywujący spełnienia przesłanki warunkującej przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Na obecnym etapie postępowania, ponoszone ewentualnie opłaty sądowe nie będą przekraczać możliwości finansowych wnioskodawczyni i osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym, zagrażające uszczerbkiem w koniecznym utrzymaniu. Biorąc powyższe pod uwagę, należy stwierdzić, iż S. G. jest w stanie wygospodarować środki na opłacenie kosztów sądowych. Na podstawie art. 245 § 2, art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 260 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.