II SA/Rz 541/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Ewa Wojtyna po rozpoznaniu w dniu 23 października 2008 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku Stowarzyszenia "S." o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2008r. znak: [...] w przedmiocie zezwolenia na usunięcie drzew z nieruchomości - postanawia - odmówić zwolnienia od kosztów sądowych Stowarzyszenie "S." wniosło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2008r. znak: [...] utrzymującą w mocy swoją decyzję z dnia [...] kwietnia 2008r. znak: [...], która odmawiała stwierdzenia nieważności decyzji Starosty z dnia [...] grudnia 2007r. znak: [...] zezwalającej na usunięcie z działek nr ewid. [...] i [...] położonych w J. określonych w niej 36 drzew. W skardze zawarty został wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, w którym stwierdzono, iż jest on uzasadniony z uwagi na charakter działalności Stowarzyszenia, jego statutowe zadania oraz fakt nieprowadzenia działalności gospodarczej, z dochodu której można byłoby finansować koszty celowego dochodzenia i ochrony praw. Stowarzyszenie podkreśliło, iż wszelkie posiadane środki finansowe gromadzi i przeznacza na statutową działalność w zakresie szeroko rozumianej ochrony przyrody, zaś zgromadzone na rachunku bankowym środki w wysokości 26 722,77 zł mają na celu sfinansowanie zorganizowanej przez Stowarzyszenie konferencji pod nazwą: "[...]". Po rozpoznaniu powyższego wniosku, postanowieniem z dnia 25 sierpnia 2008r. Referendarz sądowy w tut. Sądzie odmówił przyznania prawa pomocy. Postanowienie to zakwestionowało Stowarzyszenie w drodze wniesionego w ustawowym terminie sprzeciwu, w którym podkreślono, iż zgromadzone na rachunku bankowym środki finansowe stanowiły nierozliczone środki uzyskane w związku z zorganizowaniem przez skarżącego konferencji pod nazwą: "[...]". Podniesiono, iż środki te uzyskane zostały z dotacji i darowizn dokonanych na ściśle przeznaczony cel, z obowiązkiem rozliczenia się. Wnioskodawca zwrócił uwagę, że niniejsze postępowanie dotyczy sprawy o dużym znaczeniu dla społeczności lokalnej, w związku z czym odmowa przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych pozbawi możliwości poddania ocenie Sądu tej sprawy, a przez to naruszona zostanie konstytucyjna zasada prawa do sądu. Podniesiono, iż środki uzyskiwane ze składek wykorzystywane są dla celów działalności statutowej i nie wystarczają na pokrycie kosztów sądowych z uwagi na charakter prowadzonej działalności. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skuteczne wniesienie sprzeciwu od postanowienia w przedmiocie prawa pomocy powoduje utratę mocy takiego rozstrzygnięcia, natomiast sprawa stanowiąca przedmiot sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym - art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), określanej dalej jako P.p.s.a. Należy podkreślić, iż udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu Państwa, w związku z czym powinno następować jedynie w przypadkach, w których zdobycie przez stronę środków na pokrycie kosztów udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Prawo pomocy może zostać przyznane bądź w całości bądź tylko w części. W niniejszej sprawie strona skarżąca ubiega się o przyznanie jej częściowego prawa pomocy tj. zwolnienia od kosztów sądowych. Z treści art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. wynika, iż przesłanką uwzględnienia wniosku strony w tym zakresie jest sytuacja braku dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Przy czym ciężar udowodnienia powyższej okoliczności spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy, w związku z tym, stosownie do art. 252 § 1 P.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony, obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Skoro zatem na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, musi on przedstawić Sądowi argumentację, która potwierdzałaby jego niezdolność do wygospodarowania środków na pokrycie tych kosztów. Po przeanalizowaniu treści wniosku skarżącego Stowarzyszenia o przyznanie prawa pomocy Sąd stwierdza, iż nie zachodzą przesłanki uzasadniające zwolnienie od kosztów sądowych. Wnioskujący nie dopełnił bowiem ciążącego na nim obowiązku wykazania okoliczności, które uzasadniałyby przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie. Według przepisów ustawy z dnia 7 kwietnia 1989r. Prawo o stowarzyszeniach (Dz. U. z 2001r. Nr 79, poz. 855) stowarzyszenie jest zrzeszeniem o celach niezarobkowych tworzonym po to, by realizować określone cele, jego członkowie płacą składki tworzące majątek stowarzyszenia, z którego finansowana jest realizacja tych celów. Ponadto majątek stowarzyszenia powstaje z darowizn, spadków, zapisów, dochodów z majątku stowarzyszenia oraz z ofiarności publicznej ( art. 2, art. 33). Nie można zatem zgodzić się z argumentem strony skarżącej, iż fakt nieprowadzenia działalności gospodarczej (znajdujący odzwierciedlenie w potwierdzonym za zgodność z oryginałem odpisie z Krajowego Rejestru Sądowego) jest wystarczającym argumentem dla uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Stowarzyszenie, aby zapewnić realizację wytyczonych celów musi bowiem zgromadzić majątek, który będzie to umożliwiał. Skarżący przyznał wprawdzie, iż uzyskuje składki od członków, jednak nie wskazał wysokości tych składek i jaką ilością środków z nich pochodzących aktualnie dysponuje. Składający wniosek powołuje się na to, iż zgromadzone na rachunku bankowym środki to kwota przeznaczona na sfinansowanie zorganizowanej przez niego konferencji. Jednocześnie jednak nie dołącza tak do wniosku, jak i do sprzeciwu jakiejkolwiek dokumentacji, z której wynikałby zarówno sam fakt zorganizowania konferencji jak i kwestia rodzaju i wielkości poniesionych z tego tytułu kosztów. Ponadto strona skarżąca podnosi, iż środki, które uzyskuje ze składek członkowskich przeznacza na realizację działalności statutowej i nie wystarczają one na pokrycie kosztów sądowych. Należy w tym miejscu zaznaczyć, iż prowadzenie postępowań przed sądami w sprawach, które łączą się z celami danego stowarzyszenia jest również formą realizacji tych celów. Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie, w której przedmiotem jest zezwolenie na usunięcie drzew z nieruchomości, a kwestia ta mieści się – jak wynika z odpisu KRS - w zakresie przedmiotu działalności organizacji (ochrona środowiska naturalnego, zapobieganie dewastacji i wprowadzaniu niekorzystnych zmian w krajobraz kulturowy). Również argument dotyczący naruszenia konstytucyjnej zasady prawa do sądu poprzez odmowę uwzględnienia wniosku Stowarzyszenia jest chybiony. Należy mieć bowiem na uwadze – co już wyżej podkreślono - iż instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od przewidzianej w art. 199 P.p.s.a. zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania związanych z jej udziałem w sprawie. Wyjątkowy charakter pomocy ze strony Państwa potwierdza to, iż to na wnioskującym o taką pomoc spoczywa obowiązek rzetelnego przedstawienia swojej sytuacji finansowej łącznie z dołączeniem potwierdzających tę sytuację dokumentów. Tymczasem w niniejszej sprawie skarżące Stowarzyszenie – w ocenie Sądu - z obowiązku tego się nie wywiązało, co uzasadnia odmowę zwolnienia go od kosztów sądowych. Należy mieć również na uwadze fakt, iż wysokość wpisu obowiązującego w niniejszej sprawie jest stosunkowo niewielka, wynosi bowiem 200 zł Niniejsze rozstrzygnięcie oparte jest na art. 260 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a.