II SA/Rz 542/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Robert Sawuła Sędziowie WSA Joanna Zdrzałka WSA Paweł Zaborniak /spr./ Protokolant st. sekr. sąd. Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 8 sierpnia 2013 r. sprawy ze skargi J. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego -skargę oddala- Przedmiotem skargi J. B. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego (dalej też SKO, Kolegium) z dnia [...] kwietnia 2013 r., nr [...] w przedmiocie przyznania zasiłku okresowego. Zaskarżone do Sądu rozstrzygnięcie zostało wydane w oparciu o następujące okoliczności faktyczne i prawne: wnioskiem z dnia 1 lutego 2013 r. J. B. zwrócił się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej (zwany dalej MOPS) o przyznanie zasiłku okresowego. Podał, że jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, a także potrzebuje zakupić wodę i baterię, gdyż nie posiada przyłącza wody i prądu. Po rozpoznaniu tego wniosku Prezydent Miasta decyzją z dnia [...] lutego 2013 r., nr [...], przyznał J. B. zasiłek okresowy od dnia 1 lutego 2013 r. do dnia 31 maja 2013 r. w kwocie 260 zł miesięcznie. Z uwagi na ważny interes strony, decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności. W uzasadnieniu Prezydent wskazał, że udzielił pomocy w w/w zakresie na podstawie udokumentowanej w wywiadzie środowiskowym sytuacji materialno-bytowej J. B. J. B. wniósł odwołanie od tej decyzji w części dotyczącej wysokości zasiłku i zażądał podniesienia kwoty tego zasiłku. Podał, że jako osobie samotnie gospodarującej i nie posiadającej żadnych dochodów przysługuje zasiłek okresowy w kwocie od 270 zł do 540 zł, a otrzymał zasiłek w kwocie 260 zł. Po rozpoznaniu sprawy w trybie odwoławczym, SKO utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji z dnia [...] kwietnia 2013 r. Kolegium wyjaśniło, że zgodnie z art. 38 ust. 3 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej kwota zasiłku okresowego ustalona zgodnie z ust. 2 tego artykułu nie może być niższa niż 50 % różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej, a dochodem tej osoby. W szczególności SKO podało, że z uwagi na posiadanie przez J. B. gospodarstwa rolnego o łącznej powierzchni 0,1213 hektarów przeliczeniowych - łączna wysokość jego dochodu wyniosła kwotę 30, 32 zł. Zaś kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej wyniosło kwotę 542 zł. Kolegium naprowadziło, że w przypadku osoby samotnie gospodarującej - zasiłek okresowy ustala się do wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej, a dochodem tej osoby. Dlatego od kwoty 542 zł należało odjąć kwotę 30, 32 zł, by otrzymać kwotę w/w różnicy w wysokości 511, 68 zł. Przy czym kwotę tejże różnicy należało podzielić na 2 (by ustalić 50 % w/w różnicy), co z kolei dało kwotę 255, 84 zł. W kontekście poczynionych uwag Kolegium stwierdziło, że kwota przyznanego miesięcznie J. B. zasiłku okresowego, ustalona została zgodnie z art. 38 ust. 3 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie (zwany dalej WSA) J. B. zarzucił, że zaskarżona decyzja opiera się na niewłaściwych danych. Podniósł, że zasiłek okresowy został mu niesłusznie pomniejszony gdyż nie posiada żadnego dochodu. Skarżący zwrócił uwagę, że przedmiotem sporu jest uznanie przez MOPS, że uzyskuje dochód w wysokości 30,32 zł miesięcznie z tytułu posiadania pola ornego o powierzchni 0,1213 ha przeliczeniowych. W/w pole orne jest podwórkiem na którym mieszka (9ar) oraz drogą dojazdową (1 ar). W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, z przyczyn, które stanowiły podstawę wydania zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył co następuje: Skarga J. B. nie jest uzasadniona. Istota sądowej kontroli administracji publicznej sprowadza się do ustalenia czy w określonym przypadku, jej organy dopuściły się kwalifikowanych naruszeń prawa. Sąd administracyjny sprawuje swą kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.). Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; zwana dalej p.p.s.a.). Należy dodać, że Sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Podstawy przyznania zasiłku okresowego a także jego wysokość minimalną i maksymalną wyznacza treść art. 38 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2013 r. poz. 182 ze zm.; zwana dalej ustawą o pomocy społecznej). Przepis powyższy nie został naruszony przez organ pierwszej i drugiej instancji. Wymaga podkreślenia, iż w przypadku osoby samotnie gospodarującej zasiłek okresowy ustala się do wysokości różnicy pomiędzy kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 418 zł miesięcznie. Jednocześnie kwota zasiłku nie może być niższa niż 50 % różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby. W każdym przypadku zasiłek nie może wynosić mniej niż 20 zł. Zasady ustalania wysokości dochodu wnioskujących o świadczenia z pomocy społecznej zostały określone w art. 8 ustawy o pomocy społecznej. W myśl art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o : 1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; 2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; 3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Organ pomocy społecznej przy ustalaniu dochodu wnioskującego o świadczenie z pomocy społecznej będącego posiadaczem gospodarstwa rolnego jest obowiązany kierować się treścią art. 8 ust. 9 ustawy o pomocy społecznej. Powołany przepis zobowiązuje do uznania, że wnioskodawca z tytułu posiadania nieruchomości rolnej osiąga dochód w określonej wysokości, bez badania rzeczywistej kwoty tych dochodów. W orzecznictwie sądowym dotyczącym tej regulacji przyjmuje się, iż ustawodawca stosując odpowiednie metody statystki gospodarczej określił dochód z nieruchomości w sposób ryczałtowy, według z góry przyjętej metody szacunków dochodowości (zob. wyrok WSA w Lublinie z dnia 7 kwietnia 2011 r., o sygn. akt III SA/Lu 102/11). Zdaniem Sądu dla obowiązku kierowania się tą regulacją przez organ pomocy społecznej nie ma znaczenia czy nieruchomość rolna przynosi dochód i w jakiej wysokości. Z uwagi na tą konstrukcję art. 8 ust. 9 ustawy o pomocy społecznej zarzuty skargi nie mogą spowodować uchylenia decyzji o przyznaniu skarżącemu zasiłku okresowego, dlatego, że organ związany tą regulacją nie miał żadnej możliwości odstąpienia od ustalonego w tym przepisie ryczałtu. Jednocześnie w chwili rozpoznawania wniosku skarżącego nie obowiązywały unormowania wykluczające domniemanie uzyskiwania z prowadzonego gospodarstwa dochodu. Ponieważ dochód z gospodarstwa rolnego podlegał wliczeniu do kwoty dochodów posiadacza tego gospodarstwa, to należy uznać, że organy pomocy społecznej zasadnie przyjęły, iż dochód z posiadanego przez wnioskodawcę gruntu o pow. 0,1213 ha przeliczeniowego wynosi 30,32 zł. Fakt posiadania nieruchomości o podanej wyżej powierzchni nie jest przez stronę kwestionowany, zaś w aktach znajduje się potwierdzające tą okoliczność oświadczenie skarżącego. Aktualnie obowiązujące przepisy w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej nakazują organom przyjęcie, że dochód z 1 ha przeliczeniowego wynosi 250 zł. Wymaga też podkreślenia, że w stanie prawnym, który obowiązywał w czasie wydawania kontrolowanych przez WSA decyzji, dochód z gospodarstwa rolnego o powierzchni mniejszej niż 1 ha podlegał wliczeniu do dochodu. Organy rozpoznając wniosek skarżącego nie mogły kierować się art. 8 ust. 4 pkt 6 ustawy o pomocy społecznej, albowiem przepis ten został dodany do w/w ustawy w dniu 11 maja 2013 r. Dopiero z tą chwilą organy pomocy społecznej ustalając dochód posiadacza gospodarstwa rolnego nie przekraczającego powierzchni 1 ha przeliczeniowego użytków rolnych, nie mogą uwzględniać kwoty ryczałtu dochodów z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego. W konsekwencji zmiany stanu prawnego ustawy o pomocy społecznej jeżeli skarżący złoży na jej podstawie wniosek o świadczenie, to fakt posiadania przez niego użytków rolnych nie powinien spowodować zwiększania kwoty dochodu. Sąd rozpoznając skargę nie dopatrzył się innych niż podniesione w jej treści naruszeń przepisów prawa. Z tych przyczyn orzeczono jak w sentencji wyroku działając w oparciu o art. 151 p.p.s.a.