II SA/Rz 543/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Stanisław Śliwa /spr./ Sędziowie WSA Magdalena Józefczyk WSA Joanna Zdrzałka Protokolant st. sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólnoadministracyjnym na rozprawie w dniu 16 listopada 2010 r. sprawy ze skargi D. K. na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie przeniesienia na inne stanowisko służbowe -skargę oddala- Decyzją z dnia [...] kwietnia 2010r. Nr [...] znak: [...] Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej działając na podstawie art. 138 § 1 ust. 1 (winno być art. 138 § 1 pkt 1) ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz art. 31 ust. 4 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996r. o Służbie Więziennej (Dz. U. z 2002r. Nr 207, poz. 1761 z późn. zm.) po rozpoznaniu odwołania D. K. od decyzji Dyrektora Zakładu Karnego [...] z dnia [...] lutego 2010r. Nr [...] znak: [...] w przedmiocie przeniesienia na stanowisko służbowe utrzymał w mocy kwestionowane rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu podniesiono, że decyzją z dnia [...] lutego 2010r. organ pierwszej instancji przeniósł D. K. z dniem 1 marca 2010r. na stanowisko starszego psychologa działu terapeutycznego Zakładu Karnego [...] z zachowaniem prawa do uposażenia pobieranego na aktualnie zajmowanym stanowisku służbowym kierownika działu do czasu uzyskania uposażenia zasadniczego równego dotychczas pobieranemu lub wyższego. Na podstawie art. 108 § 1 KPA decyzji tej nadany został rygor natychmiastowej wykonalności. Jako przyczynę powyższego przeniesienia organ pierwszej instancji podał fakt wprowadzonej w życie z dniem 1 listopada 2009r. reorganizacji systemu działalności terapeutycznej w Zakładzie Karnym [...] i wynikającymi z niej ruchami kadrowymi. W wyniku tej reorganizacji doszło do połączenia funkcjonujących uprzednio dwóch działów terapeutycznych w jeden skupiający całość działań terapeutycznych. Skutkiem powyższego była likwidacja obydwu stanowisk kierowniczych, w miejsce których utworzono tylko jedno. Dotychczasowym kierownikiem jednego z istniejących działów była D. K., drugim działem kierowała zaś osoba, która miała powierzone pełnienie obowiązków na tym stanowisku. Ta ostania osoba została także kierownikiem nowoutworzonego działu, bowiem zakres terapii prowadzonej wobec skazanych z niepsychotycznymi zaburzeniami psychicznym był znacznie większy niż wobec osadzonych podlegających dotychczas terapii w ramach działu znajdującego się pod kierownictwem D. K. Organ zwrócił też uwagę na negatywne stanowisko, jakie wyrażała D. K. w kwestii połączenia dwóch działów terapeutycznych. Odwołanie od decyzji Dyrektora Zakładu Karnego z dnia [...] lutego 2010r. złożyła D. K. kwestionując twierdzenie organu, iż brak było możliwości mianowania jej na stanowisko kierownicze, skoro wskutek reorganizacji przeprowadzonej w Zakładzie powstał nowy dział, w którym utworzono stanowisko kierownika. Podniosła, że stanowisko kierownika drugiego z dotychczas funkcjonujących działów nie było obsadzone na stałe. Potwierdziła fakt wyrażenia negatywnego stosunku do kwestii połączenia działów, jednak nie mogło to stanowić, w jej ocenie, podstawy pozbawienia jej stanowiska kierowniczego. Wskazała, że jej nieobecność w służbie stanowi konsekwencję szykanowania i dyskryminowania jej osoby przez przełożonych. Podważyła także zastosowanie wobec kwestionowanej przez nią decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej po rozpoznaniu powyższego środka zaskarżenia uznał, iż nie zasługuje on na uwzględnienie i decyzją z dnia [...] kwietnia 2010r. utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Zakładu Karnego z dnia [...] lutego 2010r. W motywach powołał się na notatkę służbową sporządzoną w dniu 1 lipca 2009r., podpisaną przez D. K., z której - w ocenie organu odwoławczego - wynika, że wyżej wymieniona nie przyjmuje propozycji objęcia stanowiska kierownika nowotworzonego działu terapeutycznego, ma jednak równocześnie świadomość, że dyrektor może ją na stanowisko to mianować, a wówczas dopełni wszelkich starań celem należytego wywiązania się z powierzonych jej nowych obowiązków. Organ drugiej instancji zwrócił także uwagę na ciągłe przebywanie przez składającą odwołanie na zwolnieniu lekarskim od dnia 15 września 2009r do chwili obecnej, jak też na informację, iż w 2010r. wyżej wymieniona zamierza odejść ze służby. Odnosząc się do zarzutu odwołania organ podniósł, iż nieuzasadnione jest twierdzenie D. K. o tym, iż jej absencja w służbie spowodowana jest szykanowaniem i dyskryminowaniem jej osoby, w tym bezprawnym pozbawieniem jej stanowiska kierowniczego. Pierwsze przeniesienie nastąpiło bowiem z dniem 1 listopada 2009r., jednak wyżej wymieniona odwołała się od tego rozstrzygnięcia i zostało ono uchylone celem ponownego przeprowadzenia postępowania. Nieobecność odwołującej się w służbie trwa zaś od 15 września 2009r., a zatem rozpoczęła się ona na miesiąc przed wydaniem pierwszej decyzji w sprawie. Argumentując zastosowanie w sprawie rygoru natychmiastowej wykonalności Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej podniósł, że w związku z faktyczną reorganizacją z dniem 1 listopada 2009r., celem zapewnienia spokoju i bezpieczeństwa w jednostce i tym samym właściwej ochrony społeczeństwa, właściwym było zapewnienie funkcjonowania jednostki w ramach nowej struktury. Dodatkowo organ podniósł, że Zakład Karny to instytucja Skarbu Państwa, a zatem zastosowanie w tym przypadku art. 108 § 1 KPA mieści się w zakresie pojęcia interesu społecznego. Decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej z dnia [...] kwietnia 2010r. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie D. K., wnosząc o jej uchylenie z powodu niezastosowania się przez organy do art. 36 ust. 2 pkt 4 ustawy o Służbie Więziennej, który stanowi, iż przeniesienie funkcjonariusza na niższe stanowisko służbowe w przypadku likwidacji zajmowanego stanowiska jest możliwe, jeżeli nie ma możliwości mianowania funkcjonariusza na równorzędne stanowisko. Podniosła, że w jej przypadku możliwość taka istniała, bowiem w drugim z działów, które uległy połączeniu nie było w momencie reorganizacji mianowanego kierownika. Zdaniem skarżącej, błędne jest zrównanie przez organ mianowania na stanowisko kierownika działu z pełnieniem obowiązków kierownika tego działu. Uznała, iż wprawdzie argument dotyczący szerszego zakresu terapii prowadzonej w dziale, którym dotychczas nie kierowała jest racjonalny, jednak użyto go post factum dla uzasadnienia sprzecznego z prawem przeniesienia jej na niższe stanowisko. Nie było o nim natomiast mowy w trakcie rozmów w lipcu 2009r. dotyczących możliwości restrukturyzacji działów terapeutycznych. Skarżąca podkreśliła, że nigdy nie stwierdziła, że nie przyjmie stanowiska kierownika nowotworzonego działu. Sam natomiast fakt negatywnej oceny koncepcji połączenia działów nie jest, jej zdaniem, równoznaczny z odmową przyjęcia takiego stanowiska. Odnosząc się do twierdzenia organu o jej długiej nieobecności w pracy podniosła, iż przekazana jej przez podległych pracowników wiadomość dotycząca planowanego przeniesienia jej na inne stanowisko służbowe na tyle negatywnie wpłynęła na jej stan psychiczny, iż nie była w stanie wrócić do wykonywania obowiązków służbowych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie wskazując, iż w sprawie niewątpliwie zaistniała przesłanka określona w art. 36 ust. 2 pkt 4 ustawy o Służbie Więziennej, bowiem stanowisko zajmowane przez skarżącą uległo likwidacji. Możliwość mianowania na stanowisko równorzędne nie może być zaś rozpatrywana jako obowiązek zapewnienia podobnego stanowiska bez względu na uwarunkowania występujące w jednostce penitencjarnej. Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej podkreślił, iż w zaistniałej sytuacji Dyrektor Zakładu Karnego musiał w pierwszej kolejności zadecydować o obsadzie nowopowstałego stanowiska. Dopiero potem mógł rozważać kwestie zapewnienia równorzędnego stanowiska dla skarżącej. Skoro zaś stanowiska takiego nie było, tym samym można było podjąć decyzję o przeniesieniu wyżej wymienionej na stanowisko niższe, z zachowaniem jednak dotychczas pobieranego wynagrodzenia. Organ podkreślił, że wybór jednego z kandydatów determinował późniejszy brak równorzędnego stanowiska dla skarżącej. Podniósł, że stan zdrowia nie był przesłanką podjęcia kwestionowanej przez skarżącą decyzji. Organ zwrócił także uwagę, iż nie dokonuje zrównania mianowania z powierzeniem obowiązków, a jedynie wskazuje, iż dany etat należy traktować jako zajęty w obydwu przypadkach. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie podkreślić należy, że sąd administracyjny nie orzeka o istocie sprawy administracyjnej, a zatem nie przyznaje określonych uprawnień, jak i nie odmawia ich przyznania, lecz rozstrzyga o legalności decyzji czy postanowienia, to jest o ich zgodności z prawem. Czyni to na podstawie stanu prawnego i faktycznego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego aktu. Kompetencje te wynikają z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), określanej następnie P.p.s.a. Sąd administracyjny obowiązany jest więc skontrolować, czy objęty skargą akt odpowiada prawu – tak materialnemu, jak i procesowemu - czy też to prawo narusza i w zależności od wyników tej oceny orzec w sposób przewidziany w art. 145 lub art. 151 P.p.s.a. Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji uwzględniająca stan faktyczny i prawny niniejszej sprawy nie wykazała, by organ administracji publicznej dopuścił się naruszenia prawa skutkującego koniecznością wyeliminowania tego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego. Kontrola ta dotyczyła mianowicie decyzji Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej utrzymującej w mocy decyzję Dyrektora Zakładu Karnego o przeniesieniu skarżącej D. K. na stanowisko starszego psychologa działu terapeutycznego Zakładu Karnego [...] z zachowaniem prawa do uposażenia pobieranego na aktualnie zajmowanym stanowisku służbowym kierownika działu do czasu uzyskania uposażenia zasadniczego równego dotychczas pobieranemu lub wyższego. Podstawę materialnoprawną wskazanych aktów stanowi m. in. art.36 ust. 2 pkt 4 ustawy o Służbie Więziennej. Stosownie do jego brzmienia funkcjonariusza można przenieść na niższe stanowisko służbowe w przypadku likwidacji zajmowanego stanowiska, jeżeli nie ma możliwości mianowania tego funkcjonariusza na równorzędne stanowisko. Przenosząc skarżącą D. K. na takie niższe stanowisko służbowe organ pierwszej instancji wskazał, że uzasadnione jest to przeprowadzoną w jednostce – Zakładzie Karnym [...] - reorganizacją wskutek której likwidacji uległy stanowiska kierowników dwóch dotychczas istniejących działów terapeutycznych tzn. działu terapeutycznego dla skazanych z niepsychotycznymi zaburzeniami psychicznymi - w tym za przestępstwa określone w art. 197 – 203 ustawy Kodeks karnym - lub upośledzonych umysłowo oraz działu terapeutycznego dla skazanych uzależnionych od środków odurzających lub psychotropowych. Stanowisko kierownika tego ostatniego działu zajmowane było przez skarżącą. Organ podkreślił, iż wprawdzie konsekwencją wskazanych przeobrażeń organizacyjnych było powstanie jednego działu terapeutycznego i tym samym stanowiska jego kierownika, jednakże jego powierzenie skarżącej było niemożliwe w związku z tym, iż kierowanie tym nowopowstałym działem powierzono innej osobie, a mianowicie dotychczasowej kierowniczce działu terapeutycznego dla skazanych z niepsychotycznymi zaburzeniami psychicznymi lub upośledzonych umysłowo. Uzasadniając właśnie taki wybór Dyrektor Zakładu Karnego podniósł, iż miał na uwadze większy zakres działalności terapeutycznej prowadzonej wobec tej ostatniej kategorii więźniów z uwagi na ich liczbę. Organ wziął także pod uwagę, iż przed reorganizacją D. K. wyrażała swoje negatywne stanowisko w tym przedmiocie. Organ uwzględnił także bardzo długi okres absencji chorobowej skarżącej (trwający od 15 września 2009r.), jak i przedstawiony przez wyżej wymienioną (za pośrednictwem męża) zamiar odejścia ze służby. Organ podkreślił nadto, iż osoba, która obecnie zajmuje stanowisko kierownika nowego działu wywiązuje się z powierzonych jej obowiązków należycie, zapewniając tym samym prawidłowe funkcjonowanie działu. Poza tym wszystkie stanowiska kierownicze w Zakładzie są aktualnie zajęte. Stanowiska zastępcy kierownika działu terapeutycznego nie przewidują zaś stosowne regulacje, natomiast stanowiska tego rodzaju w innych działach są już zajęte. To wszystko, w ocenie Dyrektora Zakładu Karnego, stanowi uzasadnienie dla podjętej przez niego decyzji. Przechodząc do oceny legalności takiego rozstrzygnięcia należy wskazać, iż ustawodawca przewidział w art. 36 ustawy o Służbie Więziennej, iż przeniesienie funkcjonariusza na niższe stanowisko służbowe następuje bądź obligatoryjnie bądź fakultatywnie. W tym drugim przypadku podano 5 przyczyn, w tym jako jedną z nich okoliczność w postaci likwidacji dotychczas zajmowanego przez daną osobę stanowiska w sytuacji, gdy nie ma jednocześnie możliwości mianowania jej na stanowisko równorzędne. Swoboda przełożonego służbowego w powyższym zakresie ograniczona jest więc przez konieczność spełnienia jednego z tych pięciu warunków. Oczywiście stanowisko w tym przedmiocie powinno być należycie i przekonująco uzasadnione, tak by nie pozostawiało ono jakichkolwiek wątpliwości, iż podjęta decyzja jest zgodna z prawem. Uprawnienie przełożonego służbowego dotyczące doboru odpowiedniej kadry na określone stanowiska w kierowanej przez niego jednostce nie może bowiem oznaczać prawa do arbitralności i dowolności w powyższym zakresie. Zdaniem Sądu, argumentacja przedstawiona przez organ pierwszej instancji - powtórzona w zasadzie przez organ odwoławczy - jest wyczerpująca. Organy dokonały bowiem dokładnej analizy stanu faktycznego w oparciu o istniejący materiał dowodowy, co sprawia, iż uzasadnienia objętych kontrolą Sądu rozstrzygnięć odpowiadają wymogom z art. 107 § 3 K.P.A. W szczególności organy obydwu instancji wykazały, iż przeniesienie skarżącej na niższe stanowisko służbowe jest konsekwencją reorganizacji w Zakładzie Karnym, która spowodowała likwidację zajmowanego przez wyżej wymienioną stanowiska kierowniczego. Wprawdzie w związku z powyższym utworzone zostało stanowisko kierownika nowotworzonego działu terapeutycznego, jednak wykonywanie jego obowiązków powierzone zostało innej osobie. Wybór tej ostatniej, jak słusznie podniósł organ drugiej instancji, zdeterminował późniejszy brak stanowiska równorzędnego dla skarżącej. Należy podzielić stanowisko Dyrektora Służby Więziennej, iż w istocie, co podnosi składająca skargę, powierzenie określonej osobie obowiązków nie jest równoznaczne z jej mianowaniem na dane stanowisko, jednakże w obydwu przypadkach w rzeczywistości następuje zajęcie danego stanowiska, co jednocześnie oznacza brak możliwości jego dysponowaniem w aspekcie zatrudnienia. Podkreślić należy, iż Dyrektor Zakładu Karnego jako przełożony służbowy był uprawniony, a jednocześnie zobowiązany w związku z utworzeniem nowej jednostki organizacyjnej w jego placówce zadbać o jej właściwe funkcjonowanie przez zapewnienie objęcia stanowiska kierownika tej jednostki przewidzianego przez stosowne regulacje wewnętrzne. Oczywistym jest również, iż nie mogły go objąć równocześnie dwie osoby, z których każda do tej pory kierowała dotychczas istniejącą jednostką – działem terapeutycznym. W takiej sytuacji Dyrektor zmuszony był do dokonania wyboru, który w ocenie Sądu, został przez niego w sposób należyty i przekonujący uzasadniony. Nie sposób nie zgodzić się ze stanowiskiem Dyrektora Zakładu Karnego, iż osoba, której powierza się kierownictwo ˛nowopowstającym działem powinna być przekonana wewnętrznie do celowości podejmowanych przez nią czynności, bowiem z pewnością daje to większą gwarancję właściwego funkcjonowania nowej jednostki. Ponadto, jak słusznie stwierdził Dyrektor, musi być ona przede wszystkim obecna w służbie, co ma priorytetowe znaczenie w przypadku tworzenia podstaw funkcjonowania nowego działu. Należy w tym miejscu zaznaczyć, iż składająca skargę zgadza się z jednym z przedstawionych w tym względzie przez organ argumentów, a mianowicie tym dotyczącym szerszego zakresu działalności terapeutycznej w wypadku poprzednio istniejącego działu, którym nie kierowała (dla skazanych z niepsychotycznymi zaburzeniami psychicznymi lub upośledzonych umysłowo). Kwestionuje tylko, iż argument ten nie był podnoszony w czasie rozmów związanych z zamierzoną reorganizacją Zakładu, co nie może mieć jednak żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Tym samym, zdaniem Sądu, zarzuty skargi nie mogą zostać uwzględnione, a objętą nią decyzję należy uznać za prawidłową tj. zgodną ze stosownymi regulacjami prawnymi. Powyższe przesądza o konieczności oddalenia skargi na podstawie art. 151 P.p.s.a.