II SA/Rz 545/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ryszard Bryk Sędzia NSA Małgorzata Wolska /spr./ AWSA Joanna Zdrzałka Protokolant: sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w dniu 5 stycznia 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi M.M. na decyzję Kierownika Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [....] r. Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich - skargę oddala - II SA/Rz 545/05 U Z A S A D N I E N I E Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [....] r. Nr [...], wydaną na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 25 ust. 1 pkt 1 lit. a) i art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. a) ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /j.t. Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371/ po ponownym rozpatrzeniu sprawy, utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...]r. Nr [...] o odmowie uchylenia również własnej decyzji z dnia [...]r. Nr [...] pozbawiającej M.M. uprawnień kombatanckich, przyznanych decyzją Zarządu Wojewódzkiego ZBoWiD w K. z dnia [...]r. z tytułu "utrwalania władzy ludowej 01 1948 r. - 08 1948 r.". W uzasadnieniu decyzji organ orzekający stwierdził, że we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy M.M. nie wskazał, aby w przedmiotowej sprawie zaistniały jakiekolwiek nowe okoliczności faktyczne i prawne uzasadniające uchylenie decyzji ostatecznej. Z art. 16 § 1 k.p.a. - wyrażającego zasadę trwałości decyzji ostatecznych - wynika, że decyzja taka nie może być w zasadzie wzruszona w trybie postępowania administracyjnego, z wyjątkami ściśle określonymi w przepisach k.p.a.; jednym z nich jest art. 154 k.p.a. Jak stwierdził WSA w Białymstoku w wyroku z dnia 5 października 2004 r. sygn. akt II SA/BK 428/04 nie można uznać za słuszny interes strony w świetle art. 154 k.p.a. jej dążenia do innej oceny przez organ tego samego stanu faktycznego sprawy, który był już przedmiotem rozpoznania przez ten organ w postępowaniu zakończonym ostateczną decyzją - w niniejszej sprawie decyzją z dnia [....]r. Podnoszone przez M.M. okoliczności były już przedmiotem oceny - decyzja z dnia [...]r., [....]r. Bezsporny jest fakt jego zatrudnienia w organach Bezpieczeństwa Publicznego. Zgodnie z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. a) cyt. ustawy uprawnienia kombatanckie nie przysługują osobie, która w latach 1944-56 pełniła służbę lub funkcję i była zatrudniona w strukturach Urzędów Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa i Informacji Wojskowej, a także nadzorujących je komórkach jednostek zwierzchnich związanych ze stosowaniem represji wobec osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej, a w myśl art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a) osoby takie pozbawia się uprawnień kombatanckich. Bez znaczenia jest funkcja pełniona w UB, bowiem współpraca z organami represji, jakimi były organy Bezpieczeństwa Publicznego nastawione na zwalczanie polskich ruchów niepodległościowych musi być oceniona negatywnie. Sam udział w strukturach tego aparatu stanowi obligatoryjną przesłankę do pozbawienia przyznanych uprawnień kombatanckich. Nie jest przy tym konieczna indywidualna ocena czynów konkretnej osoby, bowiem nie chodzi o pociągnięcie do odpowiedzialności karnej, a pozbawienie przywilejów z uwagi na przynależność do negatywnie ocenianej grupy. Nadto organ orzekający podkreślił, że zebrany w sprawie materiał dowodowy nie pozwala na zastosowanie w sprawie przepisu art. 21 ust. 3 pkt 1 cyt. ustawy, stanowiącego iż przepisów o pozbawieniu uprawnień kombatanckich nie stosuje się do osoby, która przedłoży dowody, że do wymienionych służb i organów została skierowana przez organizacje niepodległościowe lub przez te organizacje była zwerbowana w celu udzielania im pomocy. Przepis ten stanowiłby jedyną możliwość przywrócenia stronie uprawnień kombatanckich. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie M.M. wnosił o uchylenie opisanej decyzji Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...].r. i utrzymanej nią w mocy decyzji z dnia [...]r. Nr[....]. Zaskarżonej decyzji zarzucił, że nie odnosi się do jego zarzutów zawartych we wniosku z dnia [....]r. - nie można ich skwitować jednym zdaniem, że podnoszone przez niego okoliczności były już przedmiotem oceny dokonanej decyzjami z dnia [....]r. i [....]r. Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zawierał żądanie ponownego przeanalizowania całości danych dotyczących służby wojskowej skarżącego, który nigdy formalnie nie pracował w strukturach Urzędów Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa czy też Informacji Wojskowej. O tym, że jego praca miała charakter służby wojskowej świadczy nazwa jednostki organizacyjnej - Zarząd Organizacyjno-Wojskowy, Samodzielny Wojewódzki Wydział Uzupełnień MSW podległy JW nr 3666. Samo usytuowanie tej jednostki organizacyjnej wojskowej w siedzibach przy ówczesnych powiatowych Urzędach Bezpieczeństwa Publicznego nie pozbawia możliwości uznania pracy skarżącego jako pracy w strukturach wojskowych, a nie organów bezpieczeństwa publicznego. Skarżący podkreślił, że jego praca miała charakter czysto administracyjny, dotyczący werbowania kandydatów do szkół wojskowych czy też typowaniem poborowych do odbycia zasadniczej służby wojskowej. Związek skarżącego ze strukturami Urzędów Bezpieczeństwa Publicznego nie miał charakteru prawnego, a jedynie funkcjonalny, polegający na umiejscowieniu biura skarżącego w lokalu, który był siedzibą tego urzędu. Zdaniem skarżącego zaskarżona przez niego decyzja nie spełnia formalnych wymogów decyzji administracyjnej, bowiem jej uzasadnienie nie odnosi się do podniesionych przez niego zarzutów związanych z jego pracą w rzekomych strukturach urzędów bezpieczeństwa publicznego. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie z podobną argumentacją, jaka została zawarta w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zawiera uzasadnionych podstaw. Z mocy art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz. U. nr 153, poz. 1269/ sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej /§ 1/, a kontrola ta sprawowana jest co do zasady pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej /§ 2/. Zakres tej kontroli wyznaczony jest przepisem art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. nr 153, poz. 1270/ stanowiącym, że Sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest legalność zaskarżonego aktu - w tym przypadku decyzji administracyjnej, a więc zgodność zarówno z przepisami prawa materialnego, jak i procesowego. Oceniając decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...]r. w omówionym zakresie, Sąd nie stwierdził, aby została ona wydana z naruszeniem prawa. Po przeprowadzeniu postępowania na podstawie art. 154 k.p.a., wszczętego na wniosek skarżącego z dnia [....]r. /ubiegającego się o "zwrócenie uprawnień kombatanckich"/ Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...]r. odmówił uchylenia własnej decyzji z dnia [...]r. Nr [....] pozbawiającej skarżącego uprawnień kombatanckich w myśl art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a) w związku z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. a) ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, a następnie utrzymał ją w mocy - będącą przedmiotem niniejszej skargi - decyzją z dnia [...]r. Organ orzekający w sprawie uznał bowiem, że skarżący nie wykazał ustanowionej w art. 154 § 1 k.p.a. przesłanki, tj. że za wzruszeniem decyzji ostatecznej o pozbawieniu uprawnień kombatanckich przemawiają względy interesu społecznego lub słuszny interes strony, a która to przesłanka - aby można było wzruszyć decyzję - musi wystąpić łącznie z inną przesłanką, a mianowicie, że decyzja ostateczna nie tworzy praw nabytych dla żadnej ze stron postępowania i nie zdołał też skutecznie zakwestionować poczynionych w postępowaniu administracyjnym ustaleń, iż był zatrudniony w organach Bezpieczeństwa Publicznego. Fakty te wynikają z kilku dokumentów znajdujących się w aktach administracyjnych. Własnoręcznie napisanego życiorysu skarżącego /k. 6/, w którym stwierdza: "W październiku 1948 r. wstąpiłem do pracy w Org. B.P. na stanowisku d-cy plut. później jako Kier. Refer. W styczniu 1953 r. po reorganizacji w Org. B.P. zostałem przeniesiony do Jed. Wojsk. KBW w stopniu chor.". Podpisanej przez niego Deklaracji członkowskiej ZBoWiD /k. 1/, w której pisze: "W 1948 r. wstąpiłem do pracy w Org. B.P. pracując w PUBP w T., P. i S. do dnia 31-XII-1954 r.". Zaświadczenia Naczelnika Wydziału Kadr Komendy Wojewódzkiej MO w R. z dnia 23 października 1968 r. /k. 4/ potwierdzającego, że M.M. był funkcjonariuszem b. organów bezpieczeństwa publicznego w okresie od dnia 20 października 1948 r. do dnia 31 grudnia 1954 r. W takiej zatem sytuacji zasadnym było - z powołaniem się na art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a) cyt. ustawy, pozbawienie skarżącego przyznanych mu uprzednio uprawnień kombatanckich. Podkreślić przy tym należy, co zresztą akcentowano w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że z treści art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. a) powyższej ustawy, powoływanego przez organ orzekający w sprawie wynika, iż wszystkie osoby, które były zatrudnione, pełniły służbę lub funkcję w strukturach organizacyjnych związanych ze stosowaniem represji wobec osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej podlegają wyłączeniu. W przepisie mówi się bowiem nie o osobach stosujących represje, lecz o strukturach, jednostkach lub stanowiskach związanych ze stosowaniem represji. Natomiast według twierdzeń skarżącego zawartych w jego pismach z dnia [....] r., [....]r. /wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy/, mających przemawiać za wzruszeniem decyzji o pozbawieniu uprawnień kombatanckich, a tym samym ich "zwróceniem", nigdy formalnie nie pracował on w strukturach Urzędów Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa czy Informacji Wojskowej. O tym, ze jego praca miała charakter "służby wojskowej" świadczy nazwa jednostki organizacyjnej - Zarząd Organizacyjno-Wojskowy, Samodzielny Wojewódzki Wydział Uzupełnień MSW podległy JW nr 3666 i sam fakt usytuowania tej jednostki organizacyjnej "w siedzibach przy ówczesnych PUBP nie pozbawia możliwości uznania pracy skarżącego jako pracy w strukturach wojskowych a nie organów bezpieczeństwa publicznego". Jego praca miała charakter administracyjny i nie miała nic wspólnego z aparatem represji. W skardze z kolei M.M. w szczególności zarzucił, że w zaskarżonej decyzji nie odniesiono się do jego żądania przeanalizowania "całości danych dotyczących jego służby wojskowej". Wobec jednakże dowodów znajdujących się w aktach sprawy, przytoczonych wyżej, a także uzyskanej przez organ orzekający w sprawie dodatkowej informacji pisemnej z Instytutu Pamięci Narodowej Oddział w R. /pismo z dnia [....]r. [....]/, że w jego zasobach archiwalnych znajduje się zaświadczenie z dnia [....]r. stwierdzające, iż M.M. pełnił służbę w organach BP w okresie od 20.10.1948 r. do 31.12.1954 r. powyższe twierdzenia skarżącego nie pozwalają przyjąć, że po wydaniu decyzji pozbawiającej go uprawnień kombatanckich nastąpiła zmiana okoliczności faktycznych i stąd też dla oceny występowania przesłanek interesu społecznego lub słusznego interesu strony nie mogą mieć znaczenia, a w rezultacie nie mogły prowadzić do wzruszenia tej decyzji w myśl art. 154 § 1 k.p.a. W rzeczywistości bowiem, jak trafnie zauważył organ orzekający w sprawie, dążył skarżący do uzyskania innej oceny przez ten organ tego samego stanu faktycznego sprawy, ocenianego już w postępowaniu zakończonym decyzją ostateczną /o pozbawieniu uprawnień kombatanckich/. Należy też zauważyć, że skarżący w postępowaniu administracyjnym nie przedłożył dowodów zatrudnienia "o charakterze służby wojskowej" w jednostce organizacyjnej wymienionej we wniosku z dnia [....]r., jak również w skardze. Brak również w materiale zebranym w sprawie dowodów dających podstawę do zastosowania przepisu art. 21 ust. 3 cyt. ustawy, a który wyłącza zastosowanie ust. 2 pkt 4 lit. a) wobec osób, które przedłożą dowody, że do wymienionych w przepisie służb i organów zostały skierowane przez organizacje niepodległościowe lub zwerbowane w celu udzielenia im pomocy. Nie znajdując w rezultacie w tych warunkach podstaw do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa, należało orzec na podstawie art. 151 cytowanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi o oddaleniu skargi.