II SA/Rz 546/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Piotr Godlewski po rozpoznaniu w dniu 8 listopada 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E. M. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z jego skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2010 r. Nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania administracyjnego postanawia odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie objętym wnioskiem. E. M. wezwany do uiszczenia opłaty kancelaryjnej w kwocie 100 zł. od wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku z dnia 7 października 2010 r. oddalającego jego skargę na postanowienie SKO z dnia [...] kwietnia 2010 r. Nr [...], wnioskiem o przyznanie prawa pomocy złożonym na przeznaczonym do tego formularzu PPF zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych. W jego uzasadnieniu i zawartym w nim oświadczeniu wskazał, że jest inwalidą I grupy, prowadzącym samodzielnie gospodarstwo domowe (brat i siostra pozostają na własnym utrzymaniu), zamieszkującym w domu o pow. 80 m². Uzyskiwane przez niego dochody pochodzą z renty w wysokości 863 zł., której znaczną część przeznacza na prowadzenie 2,2 ha gospodarstwa rolnego. Jest posiadaczem samochodu osobowego Fiat 126p przystosowanego do jego potrzeb; miesięczne koszty jego utrzymania (paliwo, remonty) wynoszą ok. 300 zł. Ze złożonego przez skarżącego dodatkowego oświadczenia wynika ponadto iż: - jego miesięczne wydatki na zakup żywności wynoszą ok. 300 zł., - pozostałe ponoszone wydatki obejmują: opłaty za energię elektryczną – 180 zł./ kwartał, zakup węgla na opał – 2 tony (drzewo pochodzi z własnego lasu), ubezpieczenie budynku – 178 zł./rok, ubezpieczenie samochodu i przegląd techniczny (odpowiednio 158 i 92 zł. rocznie), podatek rolny – 120 zł. /rok, - nie korzysta z dopłat do produkcji rolnej i pomocy społecznej, prace polowe wykonuje przy pomocy najemnej siły roboczej, dochód z gospodarstwa przeznacza w całości na utrzymanie i opłacenie pracowników najemnych, - nie posiada wkładów na kontach bankowych. Mając powyższe na uwadze stwierdzono, co następuje: Zwolnienie od kosztów sądowych (składają się na nie opłaty sądowe: wpis i opłata kancelaryjna oraz zwrot wydatków) wchodzi w zakres częściowego prawa pomocy, którego przyznanie osobie fizycznej uzależnione jest od wykazania przez nią braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny – art. 245 § 3 w/z z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – określanej dalej jako P.p.s.a. Zgodnie z tą regulacją ciężar wykazania wynikającej z niej przesłanki spoczywa na osobie wnioskującej, której sytuacja majątkowa jest jedynym wyznacznikiem decydującym o jej zdolności do poniesienia tych kosztów; z tej przyczyny bezpośredniego wpływu na rozpoznanie wniosku nie mają takie czynniki, jak wiek czy stan zdrowia, chociaż pod uwagę brane są ewentualne związane z nimi zwiększone wydatki. Dokonana w tym kontekście ocena informacji udzielonych przez E. M. nie potwierdza zasadności jego wniosku tak w całości, jak i w części. Posiadając w pełni zabezpieczone potrzeby mieszkaniowe i stałe źródło dochodów, przy braku innych osób na swoim utrzymaniu, nie wykazał on, że bez uszczerbku dla swoich bezwzględnie uzasadnionych i koniecznych potrzeb życiowych nie jest w stanie opłacić związanych ze sprawą kosztów sądowych. Z udzielonych przez niego informacji wynika, że na bieżąco reguluje on wszelkie obciążające go płatności i nie korzysta ze wsparcia innych osób lub instytucji (opieki społecznej). Uzupełnieniem posiadanych przez niego dochodów pochodzących z renty są dochody z gospodarstwa rolnego. Bez wątpienia uzyskiwane z niego pożytki w naturze przyczyniają się do ograniczenia jego wydatków finansowych, w szczególności na zakup żywności. Do kosztów sądowych aktualnie wymaganych od wnioskodawcy należy żądana opłata kancelaryjna, zaś z innych najbardziej prawdopodobnych mogących jeszcze wystąpić w przyszłości wpis od skargi kasacyjnej w przypadku zaskarżania wydanego w sprawie wyroku; obydwie w wysokości po 100 zł. W związku z brakiem wykazania przez wnioskodawcę, jakich potrzeb życiowych nie mógłby zaspokoić w wyniku opłacenia tych kosztów należy podkreślić, że tylko wydatki zaspokajające podstawowe potrzeby życiowe mogą być brane pod uwagę przy rozpatrywaniu zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy. W przypadku E. M. bez wątpienia należą do nich wydatki na zakup żywności oraz opłaty związane z utrzymaniem domu (w tym przede wszystkim energia elektryczna i opał) oraz na utrzymanie samochodu, co podyktowane jest stanem jego zdrowia. Skoro jak oświadczył wnioskodawca, z posiadanej przez siebie renty oprócz wyżej wymienionych ponosi on także inne wydatki o doraźnym charakterze (ubezpieczenia, remonty i przede wszystkim koszty pracy najemnej na gospodarstwie), należy uznać, że także jednorazowe poniesienie stosunkowo niskiej opłaty kancelaryjnej i ewentualnie wpisu od skargi kasacyjnej będzie możliwe bez narażania go na uszczerbek w koniecznym utrzymaniu. Przemawia za tym m.in. opłacenie przez niego w takiej samej wysokości (100 zł.) wpisu od skargi. O możliwości wygospodarowania przez skarżącego środków finansowych na poczet kosztów sądowych świadczy także to, że z pobieranej renty niezależnie od wymienionych powyżej koniecznych wydatków jest w stanie czynić nakłady na prowadzenie gospodarstwa rolnego i najem niezbędnej do tego siły roboczej. W tym kontekście drugorzędne znaczenie ma faktyczna dochodowość tego gospodarstwa, która i tak mimo skierowanego do wnioskodawcy wezwania nie została przez niego określona. Dotyczy to również nieprzedłożenia przez niego wyciągów z posiadanych rachunków bankowych: za równorzędną temu nie może być uznana informacja o braku wkładów na kontach bankowych, która pośrednio wynikała już z rubryki nr 7.2.1. wniosku PPF. Z przyczyn leżących po stronie wnioskodawcy uniemożliwia to więc dokonanie możliwie najdokładniejszej oceny jego sytuacji materialno – bytowej i możliwości płatniczych. Z uwagi na wyjątkowy charakter prawa pomocy i jego finansowanie ze środków publicznych okoliczności te nie mogą być jednak interpretowane na korzyść skarżącego. Wyłącza to dopuszczalność zwolnienia E. M. z ustawowego obowiązku ponoszenia kosztów postępowania związanych z udziałem w sprawie (statuuje go art. 199 P.p.s.a.); obowiązek ten dotyczy wszystkich osób posiadających jakiekolwiek środki majątkowe i dochody (postanowienie NSA z dnia 22 grudnia 2002 r., sygn. akt OZ 862/04), które to kryterium bez wątpienia spełnia. Skoro zatem analiza złożonego przez skarżącego wniosku nie wykazuje podstaw do jego uwzględnienia, skutkuje to odmową przyznania mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W związku z powyższym na podstawie art. 246 § 1 pkt 2, art. 245 § 3 i art. 258 § 2 pkt 7 powołanej ustawy orzeczono jak w sentencji postanowienia.