II SA/Rz 547/15

z dnia 29 maja 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie: Przewodniczący - Sędzia WSA Ewa Partyka po rozpoznaniu w dniu 29 maja 2015 r. w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Stowarzyszenia [.] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [.] z dnia [.] lutego 2015 r. nr [.] w przedmiocie określenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia - p o s t a n a w i a - I. odrzucić skargę, II. zwrócić Stowarzyszeniu [.] kwotę 200 zł (słownie: dwieście złotych) tytułem wpisu od odrzuconej skargi. Podaniem z dnia 7 stycznia 2014 r. BK prowadzący działalność gospodarczą pod formą "[.]" KB w [.] zwrócił się do Wójta Gminy [.] o ustalenie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia mającego polegać na zwiększeniu mocy produkcyjnych zakładu produkcji biopaliw stałych. Decyzją z dnia [.] listopada 2014 r. nr [.], Wójt Gminy [.] ustalił dla wnioskodawcy środowiskowe uwarunkowania dla ww. przedsięwzięcia. Natomiast po rozpatrzeniu odwołań wniesionych przez Stowarzyszenie [.], EP i ŁP decyzją z dnia [.] lutego 2015 r. nr [.], Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [.] utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Decyzja Kolegium została zaskarżona do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Rzeszowie przez Stowarzyszenie [.]. W odpowiedzi na skargę SKO w [.] wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje; Przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania sprawy zainicjowanej skargą sąd administracyjny obowiązany jest ocenić jej dopuszczalność. Zgodnie bowiem z art. 58 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.) dalej zwanej: "Ppsa", skarga niedopuszczalna podlega odrzuceniu. Jednym z warunków dopuszczalności skargi jest jej wniesienie przez uprawniony (legitymowany) podmiot. W postępowaniu w sprawie sądowoadministracyjnej stronami są skarżący oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi (art. 32 Ppsa). W myśl art. 25 § 1, 2 i 4 Ppsa, zdolność sądową posiadają osoby fizyczne, osoby prawne, państwowe i samorządowe jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej oraz organizacje społeczne nieposiadające osobowości prawnej, a także organizacje społeczne, choćby nie posiadały osobowości prawnej, w zakresie ich statutowej działalności w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób. Mając więc na względzie dyspozycję art. 9 Ppsa stwierdzić należy, że organizacja społeczna może być stroną postępowania sądowego albo we własnej sprawie, która dotyczy bezpośrednio jej interesu prawnego, albo w sprawie innych osób, jeżeli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności. Ponadto, co najistotniejsze i wynikające z art. 50 § 1 Ppsa, uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Uprawnionym do wniesienia skargi jest również inny podmiot, któremu ustawy przyznają prawo do wniesienia skargi (art. 50 § 2 Ppsa). Przedmiotem skargi Stowarzyszenia [.] jest decyzja w sprawie określenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia wydana w trybie przepisów ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r. poz. 1235). Postępowanie w tej sprawie zainicjowane zostało podaniem BK z dnia 7 stycznia 2014 r. Ze znajdującego się w aktach sprawy administracyjnej wydruku aktualnych informacji o podmiocie z Krajowego Rejestru Sądowego Stowarzyszenia wynika zaś, że zostało ono zarejestrowane w Rejestrze w dniu 9 maja 2014 r. Stowarzyszenie zgłosiło swój udział w nim składając odwołanie, które zostało wraz z innymi odwołaniami rozpatrzone przez SKO w [.], po czym wydana została zaskarżona decyzja. W przepisach ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku (...) w rozdziale IV działu III uregulowano uprawnienia organizacji ekologicznych w toku postępowania przewidującego udział społeczeństwa w ochronie środowiska. W myśl obowiązującego od dnia 1 stycznia 2015 r. na skutek zmiany wprowadzonej ustawą z dnia 11 lipca 2014 r. o zmianie ustawy - Prawo geologiczne i górnicze oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1133) dalej zwanej jako "ustawa zmieniająca", brzmienia art. 44 ust. 1 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku (...) organizacje ekologiczne, które powołując się na swoje cele statutowe, zgłoszą chęć uczestniczenia w określonym postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa, uczestniczą w nim na prawach strony, jeżeli prowadzą działalność statutową w zakresie ochrony środowiska lub ochrony przyrody, przez minimum 12 miesięcy przed dniem wszczęcia tego postępowania. Przepisu art. 31 § 4 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się. Organizacji takiej służy prawo wniesienia odwołania od decyzji wydanej w postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa, jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji, a także prawo wniesienia skargi do sądu administracyjnego od takiej decyzji, jeżeli również jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji. W myśl art. 27 ustawy zmieniającej weszła ona w życie w dniu 1 stycznia 2015 r., z wyjątkami określonymi w punktach 1 - 3. W ustawie tej zawarto szereg przepisów dostosowujących i przejściowych (intertemporalnych), jednak żaden z nich nie odnosił się do art. 7, którym znowelizowano ustawę o udostępnianiu informacji o środowisku (...). Wobec milczenia ustawodawcy w kwestii tego zagadnienia nowe brzmienie art. 44 ust. 1 ww. ustawy (podobnie jak i pozostałych znowelizowanych przepisów tej ustawy) weszło w życie w dniu 1 stycznia 2015 r. i od tego dnia musiało być stosowane przez organy zgodnie z zasadami prawa międzyczasowego (intertemporalnego), w tym zasadą bezpośredniego (retrospektywnego) działania prawa i prospektywnego działania nowego prawa. W myśl bowiem art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i art. 6 Kodeksu postępowania administracyjnego organy (władzy publicznej) działają na podstawie i w granicach prawa (łac. tempus regit actum). Oznacza to zarazem, że z tym dniem Stowarzyszenie utraciło prawo dalszego uczestniczenia w toczącym się postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa (nie dotyczącym bezpośrednio jej interesu prawnego), ponieważ czas prowadzenia przez nie działalności statutowej był krótszy niż 12 miesięcy, skoro zostało zawiązane w trakcie toczącego się postępowania. Omawiana zmiana dotyczy bowiem nie tylko samego faktu zgłoszenia chęci udziału w postępowaniu, lecz również występowania w nim na prawach strony. Retrospektywne działanie prawa oznacza, że nowa ustawa odmiennie reguluje skutki prawne wynikające ze stosunków prawnych oraz faktów prawnych, które wprawdzie zapoczątkowane zostały pod rządami przepisów dotychczasowych, jednak nie zostały jeszcze zakończone, czyli trwają w momencie zmiany stanu prawnego (zob. T. Pietrzykowski, Wsteczne działanie prawa i jego zakaz. Zakamycze 2004, s.77-100, 122-123; M. Kamiński, Administracyjny tok instancji a zmiana normatywna (w:) Prawo administracyjne intertemporalne, LEX 2011; uchwała Sądu Najwyższego z dnia 3 października 1996 r. III CZP 94/96 oraz z dnia 17 stycznia 2001 r. II CZP 49/00). Powyższe wskazuje więc, że istotny dla Kolegium powinien być stan prawny z daty wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Podkreślenia jeszcze wymaga, że art. 44 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. jest w istocie przepisem procesowym. Dlatego stosowanie w rozpatrywanej sprawie zasady prospektywnego działania prawa nie budzi wątpliwości Sądu. Analiza przepisów ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku (...) wskazuje, że warunkiem uczestniczenia organizacji ekologicznej w postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa tak na etapie postępowania administracyjnego, jak i postępowania sądowoadministracyjnego jest nie tylko to, aby dana organizacja spełniała legalną definicję organizacji ekologicznej, a więc takiej, której statutowym celem jest ochrona środowiska (art. 3 ust. 1 pkt 10 cyt. ustawy), ale też to, aby organizacja taka prowadziła działalność statutową w zakresie ochrony środowiska lub ochrony przyrody przez minimum 12 miesięcy przed dniem wszczęcia danego postępowania wymagającego udziału społeczeństwa. Jak jednoznacznie wynika ze znajdujących się w aktach administracyjnych wydruku informacji z rejestru stowarzyszeń Krajowego Rejestru Sądowego oraz kopii postanowienia Sądu Rejestrowego, Stowarzyszenie [.] zostało wpisane do Rejestru dopiero w dniu 9 maja 2014 r., a zatem nie mogło prowadzić działalności statutowej przez wymagany ustawą czas, ponieważ rzeczone postępowanie zostało zainicjowane wcześniej, wnioskiem z dnia 7 stycznia 2014 r. Z dniem 1 stycznia 2015 r. Stowarzyszenie jako organizacja ekologiczna utraciło zatem możność uczestniczenia w postępowaniu administracyjnym na prawach strony, jako że postępowanie to nie dotyczy jego własnego interesu prawnego, lecz interesów innych osób, choć okoliczności tej zdało się nie dostrzec SKO w [.], które rozpatrzyło merytorycznie wniesione przez Stowarzyszenie odwołanie. Niemniej, rozpatrywało ono również odwołania innych stron, które zostały załatwione jedną wspólną decyzją. Powyższe nakazuje przyjąć, że skoro Stowarzyszenie z dniem 1 stycznia 2015 r. utraciło swoje uprawnienia procesowe, które nie miały przecież charakteru materialnoprawnego (nie było stroną tego postępowania, lecz brało w nim udział jedynie jako uczestnik na prawach strony), to po tym dniu nie było również legitymowane do wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Przepisy art. 44 ust. 1 i 3 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku (...) należy interpretować bowiem w ten sposób, że skargę do sądu administracyjnego od decyzji wydanej w postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa może wnieść wyłącznie organizacja ekologiczna, która prowadziła działalność statutową w zakresie ochrony środowiska lub ochrony przyrody przez minimum 12 miesięcy przed dniem wszczęcia postępowania wymagającego udziału społeczeństwa. Warunek ten nie został przez Stowarzyszenie spełniony. W przedstawionych okolicznościach faktycznych i prawnych skargę Stowarzyszenia uznać należało zatem za niedopuszczalną i podlegającą odrzuceniu, ponieważ pochodzi ona od podmiotu nieuprawnionego do jej wniesienia w rozumieniu art. 50 § 1 i 2 Ppsa. Udział organizacji ekologicznej w postępowaniu sądowym dotyczącym kontroli decyzji wydanej w postępowaniu regulowanym ustawą o udostępnianiu informacji o środowisku (...) wymagającym udziału społeczeństwa w roli skarżącego jest bowiem dopuszczalny o tyle, o ile organizacja taka mogła brać udział w postępowaniu regulowanym tą ustawą. Wobec powyższego, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 50 § 1 i 2 Ppsa oraz art. 44 ust. 1 i 3 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku (...), orzeczono o odrzuceniu skargi. O kosztach postępowania orzeczono zgodnie z art. 232 § 1 pkt 1 Ppsa. Na marginesie Sąd zaznacza, że skarga nie została podpisana zgodnie z zasadami reprezentacji Stowarzyszenia, ponieważ zawiera tylko jeden podpis uprawnionej osoby, zamiast dwóch. Niemniej, z uwagi na to, że uzupełnienie dostrzeżonego braku nie spowodowałoby nadania sprawie dalszego biegu nie kierowano do strony skarżącej w trybie art. 49 § 1 Ppsa wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi, ponieważ także wtedy podlegałaby ona odrzuceniu z uwagi na stwierdzoną niedopuszczalność.