II SA/Rz 548/17

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Agata Kosowska-Dudzik po rozpoznaniu w dniu 6 lipca 2017 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku M. K. o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie obejmującym kwotę ponad sto złotych w sprawie ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych zawierających powyżej 18 % alkoholu przeznaczonych do spożycia w miejscu sprzedaży - postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy. M. K. składając do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych zawierających powyżej 18 % alkoholu przeznaczonych do spożycia w miejscu sprzedaży, uiścił tytułem wpisu od tej skargi kwotę 100 zł. Następnie, wezwany do uiszczenia 400 zł tytułem wpisu uzupełniającego wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych ponad 100 zł, motywując to sytuacją osobistą, majątkową i rodzinną. Zaznaczył, że zainicjował przed tut. Sądem jeszcze trzy inne sprawy i w każdej z nich wpis od skargi wynosi 500 zł, z czego uiścił po 100 zł i nie jest w stanie więcej. Podniósł, że prowadzi działalność gospodarczą, z której uzyskuje miesięczny dochód wynoszący ok. 2600 zł. Podkreślił, że w związku z cofnięciem mu zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych, czego dotyczy sprawa, jego obroty znacznie spadły. Wskazał, że we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje wraz z żoną, która uzyskuje wynagrodzenie za pracę w wysokości 1500 zł oraz córką urodzoną w 2013 r. Jako stałe zobowiązania pieniężne strona wskazała: najem mieszkania – 1000 zł, żywność, ubrania, środki czystości i "pozostałe" – 2000 zł, rata kredytu – 1000 zł, opłata za przedszkole (częściowo uiszczana przez dziadków dziecka) – 300 zł. Celem uzyskania bardziej szczegółowych informacji odnośnie do sytuacji materialnej skarżącego, wezwano go do uzupełnienia oświadczenia w tym zakresie. Wezwanie to dotyczyło mianowicie podania średnich miesięcznych wydatków na wyżywienie rodziny skarżącego, na utrzymanie mieszkania (ze wskazaniem poszczególnych wydatków w tym zakresie), z tytułu korzystania z telefonu i Internetu, z tytułu korzystania z posiadanych ewentualnie pojazdów mechanicznych, na lekarstwa. Zapytano także wnioskodawcę o datę i cel zaciągnięcia kredytu, jak też wskazanie, w jakiej części opłata za przedszkole jego córki finansowana jest przez jej dziadków. Ponadto, wezwano stronę do przedłożenia wyciągów z rachunków bankowych jej oraz żony, jak też do nadesłania kserokopii deklaracji na podatek od towarów i usług w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą. Wezwanie powyższe, pomimo skutecznego doręczenia w trybie tzw. podwójnej awizacji przesyłki (zgodnie z art. 73 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi – Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., zwanej w dalszej części "P.p.s.a."), nie doczekało się odpowiedzi. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje: M. K., nie udzielając na skierowane do niego wezwanie dotyczące uzupełnienia złożonego wniosku o prawo pomocy, jakiejkolwiek odpowiedzi, nie wykazał, że spełnia ustawową przesłankę przyznania prawa pomocy. Jest to bowiem instytucja wyjątkowa, stanowiąca wyłom od zasady z art. 199 P.p.s.a., który to przepis nakazuje stronom postępowania sądowego ponosić związane z nim koszty. Już z tego przepisu wynika, że to w interesie strony ubiegającej się o wsparcie Państwa znajduje się przedstawienie wystarczającej liczby danych potrzebnych do rozpoznania wniosku o prawo pomocy. Potwierdzeniem powyższego jest treść art. 252 § 1 P.p.s.a., który obliguje do wskazania dokładnych danych odnoszących się do sytuacji rodzinnej, majątkowej i dochodów. Wprost zaś ciężar dowodu odnośnie do okoliczności decydujących o prawie pomocy nakłada na wnioskodawcę art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2 P.p.s.a. Wedle więc art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., częściowe prawo pomocy otrzymuje osoba, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Oznacza to więc, że pomoc od Państwa adresowana jest do osoby, która nie tylko twierdzi, że nie może pokryć wydatku związanego z danym postępowaniem sądowym, ale jeszcze przedstawi dostateczne dane i ewentualnie dokumenty, które na to rzeczywiście wskazują. Z uwagi na niepełność oświadczenia złożonego przez M. K., wezwano go do jego uzupełnienia poprzez podanie szczegółowo wymienionych informacji w zakresie konkretnych wydatków na wyżywienie, poszczególnych opłat za utrzymanie mieszkania, z tytułu korzystania z telefonu i Internetu oraz związanych z posiadaniem ewentualnych pojazdów mechanicznych. Ponadto, wezwanie dotyczyło również nadesłania wyciągów z rachunków bankowych oraz deklaracji na podatek od towarów i usług za trzy ostatnie okresy rozliczeniowe. Skarżący nie udzielił na powyższe żadnej odpowiedzi, a doręczenie wezwania – mimo że nastąpiło w drodze fikcji przewidzianej w powołanym art. 73 P.p.s.a. – było skuteczne. Na gruncie art. 255 P.p.s.a., który pozwala na skierowanie do strony takiego wezwania wypracowane zostało orzecznictwo sądowe, wedle którego strona, która nie zastosowała się do niego choćby w części musi ponosić stosowne konsekwencje, a mianowicie musi być świadoma tego, że zostanie przyjęte, iż nie wykazała spełnienia ustawowej przesłanki prawa pomocy. Podkreśla się w nim mianowicie, że skoro strona uchyliła się od przedstawienia wskazanej przez sąd dokumentacji, powinna liczyć się z tym, że sąd nie będzie miał wystarczających podstaw do uznania jej oświadczeń i twierdzeń za uprawdopodobnione, a tym samym przyjęcia, że strona wykazała przesłanki uzasadniające przyznanie prawa pomocy. Tymczasem, zgodnie z art. 243 P.p.s.a., sąd administracyjny orzeka o przyznaniu prawa pomocy jedynie na wniosek strony, zatem to w jej interesie jest przedstawienie i uwiarygodnienie okoliczności uzasadniających ten wniosek. To strona ma zatem przekonać sąd o tym, że jej sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie kosztów postępowania. W gestii sądu pozostaje zaś ocena przedstawionych okoliczności (tak postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28.01.2009 r. I FZ 525/08, publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Ze względu więc na fakt, iż M. K. nie podjął należytej współpracy z referendarzem sądowym celem dokładnego przedstawienia swojej sytuacji materialnej, uznano, że nie ma podstaw do uwzględnienia jego wniosku, o czym orzeczono na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.