II SA/Rz 549/14

z dnia 14 lipca 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Jerzy Solarski po rozpoznaniu w dniu 14 lipca 2014 r. w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku D.Ö. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi D.Ö. na postanowienie [..] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [..] z dnia [..] marca 2014 r. nr [..] w przedmiocie ustalenia opłaty legalizacyjnej - p o s t a n a w i a - odmówić przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 100 zł skarżący wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowieniem z 23 czerwca 2014 r. referendarz sądowy odmówił wnioskodawcy przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. Z zachowaniem ustawowego terminu skarżący od orzeczenia tego wniósł sprzeciw. Z uzasadnienia wniosku oraz treści sprzeciwu wynika, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną i czwórką dzieci w wieku 10 – 17 lat. Zamieszkują w budynku o pow. 100 m2, a źródłem ich utrzymania jest prowadzone gospodarstwo rolne o pow. 7 ha, przynoszące dochód w wysokości 1500 zł. Z kolei działalność gospodarcza żony nie przynosi dochodu, lecz straty. W 2010 r. ponieśli znaczne straty wskutek powodzi, a otrzymana pomoc społeczna była "niewielka". Później wnioskodawca otrzymał "pożyczkę powodziową", za którą rozpoczął "remontować" obiekt w T., jednak inwestycja ta została wstrzymana przez nadzór budowlany, który nałożył na niego "karę" i go "wykończyli". Dochód z wynajmu budynku mieszkalnego i działalności prowadzonej przez żonę przeznacza na spłatę zobowiązań pożyczkowych. Dodatkowo, z wyjaśnień przedstawionych na żądanie referendarza sądowego wynika, że dysponuje on samochodami marki Mercedes ML z 2005 r. i Dodge Caravan z 2006 r. Wydatki na prąd to 250 zł, gaz - 300 zł, wodę, kanalizację i śmieci – 200 zł, "szkołę" - 250 zł, "zobowiązania cywilnoprawne" - 500 zł. Przy prowadzeniu działalności gospodarczej żona nie zatrudnia pracowników. Z kolei do sprzeciwu dołączył decyzję w sprawie ustalenia prawa do zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłków. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 260 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm., dalej: "Ppsa") w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Rozpoznanie wniosku o przyznanie prawa pomocy nie może odbyć się bez analizy kosztów związanych z danym postępowaniem sądowym. W zawisłej sprawie wpis od skargi wynosi 100 zł, ewentualny wpis od skargi kasacyjnej 100 zł, podobnie jak opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku na żądanie strony – w przypadku wyroku oddalającego skargę. Koszty te nie są więc znaczące. Skarżący ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w całości. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 Ppsa uwzględnienie takiego wniosku może nastąpić, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Oceniając sytuację majątkową wnioskodawcy Sąd uznał, że nie ziściły się przesłanki do przyznania mu prawa pomocy w żądanym zakresie. Przede wszystkim podkreślenia wymaga, że skarżący nie współdziałał w wyjaśnieniu sytuacji majątkowej swojej i rodziny. Nie przedłożył wyciągu z posiadanych rachunków bankowych, kopii zeznania podatkowego żony za 2013 r. i deklaracji VAT za 3 ostatnie okresy rozliczeniowe. Nie podał, jaki osiąga dochód z wynajmu budynku mieszkalnego, jak też przedmiotu prowadzonej przez żonę działalności gospodarczej, wysokości ciążących na nich zobowiązań finansowych, kosztów utrzymania pojazdów mechanicznych, w tym wymienionych Mercedesa ML z 2005 r. i Dodge’a Caravan z 2006 r., wydatków na telefony. Wobec tego Sąd uznał, że nie zachodzi potrzeba ponownego wzywania wnioskodawcy o podanie takich danych, ponieważ skierowane dotychczas wezwanie było precyzyjne. Obowiązkiem strony było współdziałanie z Sądem w wyjaśnieniu pełnej sytuacji majątkowej rodziny, ponieważ przyznanie prawa pomocy stanowi odstępstwo od wynikającej z art. 199 Ppsa zasady uczestniczenia skarżącego w kosztach zainicjowanego przez niego postępowania. Skarżący nie może decydować, jakie informacje o sobie chce udostępnić i podważać przez to zakres skierowanego do niego wezwania, które znajduje oparcie w obowiązujących przepisach prawa. Przedstawione przez skarżącego okoliczności nie pozwoliły na ustalenie rzeczywistej sytuacji majątkowej rodziny. Ujawnione dochody mające wynosić 1500 zł nie są obiektywnie wystarczające do pokrycia kosztów bieżącego utrzymania 6-cio osobowej rodziny, w tym wydatków na żywność, ubrania, utrzymanie domu i co najmniej dwóch samochodów (w tym przede wszystkim: kosztów ubezpieczenia OC, przeglądów okresowych i wydatków na paliwo). Już bowiem po pokryciu wydatków na utrzymanie domu i "zobowiązań cywilnoprawnych" rodzina nie miałaby jakichkolwiek środków dożycia, w tym na żywność. Mając również na względzie zakres zrealizowanej dotychczas inwestycji w T., której dotyczy niniejsze postępowanie, w tym sporządzanej dokumentacji budowlanej, wartość ewentualnie zaciągniętej pożyczki musiała być znacząca, a jak podaje strona, jest ona obecnie zwracana z dochodu osiąganego z prowadzonej przez żonę działalności gospodarczej i wynajmu budynku mieszkalnego. Nie zostały jednak wykazane żadne z tych wartości, tj. kwota pożyczki, comiesięcznych rat oraz wysokości osiąganego przez żonę dochodu i dochodu z wynajmu budynku. Dodatkowo, skoro zobowiązania te są chociażby w części pokrywane z dochodu osiąganego przez żonę, to w istocie – wbrew stanowisku strony, nie jest to działalność generująca stratę. Podkreślenia również wymaga, że tego typu zobowiązania cywilnoprawne nie mają pierwszeństwa przed ustawowym obowiązkiem poniesienia kosztów sądowych, ponieważ nie należą one do wydatków niezbędnych dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Realizowany w T. obiekt nie stanowi ich miejsca zamieszkania, które wymagałoby niezbędnej inwestycji. Oceny tej nie zmienia dołączona do sprzeciwu decyzja o przyznaniu świadczeń rodzinnych, ponieważ została ona wydana przez organ administracji publicznej na podstawie wyników przeprowadzonego przez ten organ odrębnego postępowania wyjaśniającego, które nie zwalniało skarżącego z wykazania jego rzeczywistej sytuacji majątkowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Wobec powyższego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 Ppsa, orzeczono jak w sentencji postanowienia.