II SA/Rz 552/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Ewa Wojtyna po rozpoznaniu w dniu 23 października 2008r. w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Z. B. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] lipca 2008r. znak: [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lipca 2008r. znak: [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny - działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), określanej dalej jako k.p.a. oraz na podstawie § 8 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115), powoływanego w dalszej części jako Rozporządzenie – po rozpoznaniu odwołania Z. B. od decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] czerwca 2008r. znak: [...] w przedmiocie braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej, utrzymał w mocy kwestionowane rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu podniósł, że po otrzymaniu z Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy wniosku o dokonanie oceny środowiska pracy Z. B. w kontekście narażenia na ponadnormatywny hałas ustalono, iż wyżej wymieniony pracował w następujących zakładach pracy: - w latach 1955 – 1957 w Spółdzielni "Z." w K. jako uczeń – rzemieślnik (brak danych o narażeniu na hałas wobec nieistnienia zakładu), - w latach 1957 – 1964 w Przedsiębiorstwie [...] w R. Oddział K. jako pomocnik elektromontera (brak pomiarów natężenia hałasu), - w latach 1964 -1966 w "E." Przedsiębiorstwie [...] w T., Oddział K. jako elektromonter (brak danych o narażeniu na hałas wobec nieistnienia zakładu), - w latach 1966 – 1979 w Zakładach [...] w K. jako elektromonter, - w latach 1983 – 1990 w Zakładach [...] w K. jako elektromonter. Natomiast w latach 1979 – 1983 Z. B. przebywał na rencie inwalidzkiej. Przez większość okresu pracy zawodowej wyżej wymieniony pracował jako elektromonter bądź też jako pomocnik elektromontera. W okresie 1966 – 1990 (z przerwą w latach 1979 - 1983) w Zakładach [...] w K. Z. B. podejmował jako elektromonter czynności typu: wykonywanie instalacji elektrycznych, remontów oraz napraw maszyn na terenie całego zakładu pracy. Dokonane na różnych wydziałach, na których wyżej wymieniony pracował, pomiary natężenia hałasu wykazały wartości od 66 do 101 dB, co oznacza, iż zainteresowany tylko okresowo był narażony na ponadnormatywny hałas. Brak jest przy tym możliwości określenia ile godzin w ciągu zmiany roboczej przebywał w środowisku hałasu przekraczającego normatywy higieniczne. Następnie organ podniósł, że w sprawie zapadły dwa orzeczenia lekarskie. Pierwsze z nich wydał w dniu 22 stycznia 2008r. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy, wskazując w nim brak podstaw do stwierdzenia zawodowego uszkodzenia słuchu spowodowanego hałasem z uwagi na tylko okresowe narażenie na ponadnormatywny hałas przez okres 20 lat, fakt, że średnia wielkość ubytku słuchu z 1990r. nie spełnia kryteriów choroby zawodowej oraz ze względu na upływ 18 – letniego okresu od zakończenia narażenia. W drugim z kolei orzeczeniu wydanym w dniu 21 maja 2008r. przez Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego również stwierdzono brak podstaw do rozpoznania zawodowego uszkodzenia słuchu. Podstawę powyższego stanowiło ustalenie, iż wielkość i charakter stwierdzonego ubytku słuchu nie spełnia kryteriów rozpoznania choroby zawodowej narządu słuchu. Przeprowadzone aktualnie kompleksowe badania audiologiczne wykazały obustronne odbiorcze upośledzenie słuchu typu pozaślimakowego o wielkości 60 dB - ucho prawe i 57 dB - ucho lewe. Poza tym od zakończenia pracy w hałasie do chwili obecnej stwierdzono wprawdzie progresję niedosłuchu nie mającą jednakże przyczyn zawodowych. W oparciu o przedstawiony wyżej stan faktyczny sprawy organ I instancji wskazaną na wstępie decyzją z [...] czerwca 2008r. nie stwierdził u Z. B. choroby zawodowej wymienionej pod pozycją nr 21 Wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002r., w postaci obustronnego trwałego ubytku słuchu typu ślimakowego spowodowanego hałasem, wyrażonego podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym, obliczonego jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1,2 i 3 kHz. Odwołanie od powyższej decyzji złożył Z. B. uznając ją jako krzywdzącą i wskazując, iż to wieloletnia praca w ponadnormatywnym hałasie wywołała u niego chorobę narządu słuchu. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny po rozpatrzeniu wymienionego odwołania nie znalazł podstaw do zmiany bądź uchylenia kwestionowanego rozstrzygnięcia. W motywach podkreślił, iż warunkiem stwierdzenia choroby zawodowej z pozycji 21 Wykazu chorób zawodowych jest potwierdzenie wieloletniej pracy w narażeniu na hałas oraz rozpoznanie przez uprawnione jednostki medycyny pracy choroby – obustronnego trwałego ubytku słuchu typu ślimakowego o wielkości co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym. Wskazał również, że określony jest jednocześnie czas, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów choroby zawodowej upoważnia do rozpoznania schorzenia mimo wcześniejszego zakończenia narażenia zawodowego. W przypadku uszkodzenia narządu słuchu jest to okres 2 lat. Odnosząc powyższe do okoliczności niniejszej sprawy Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny zwrócił uwagę, iż Z. B. był eksponowany na hałas o wielkości przekraczającej normatywy higieniczne podczas pracy zawodowej, jednakże ekspozycja ta zakończyła się 18 lat temu. Ponadto w 1990r. tj. po zakończeniu pracy w hałasie nie stwierdzono skutków zdrowotnych uzasadniających rozpoznanie choroby zawodowej. Z kolei w okresie braku działania etiologicznego czynnika zawodowego stwierdza się wprawdzie progresję niedosłuchu, nie mającą jednakże przyczyn zawodowych. Stwierdzony obecnie ubytek słuchu nie upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej, gdyż nie ma cech klinicznych obustronnego trwałego ubytku słuchu spowodowanego hałasem o lokalizacji ślimakowej. Decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] lipca 2008r. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Z. B. nie precyzując równocześnie kierunku jej weryfikacji. W uzasadnieniu podniósł, iż kwestionowaną decyzję uważa za krzywdzącą, bowiem istniejąca obecnie u niego duża utrata słuchu wynika wyłącznie z charakteru długoletniej pracy zawodowej, w okresie której nie przywiązywano szczególnej uwagi do kwestii ochrony zdrowia pracowników. Wskazał, iż utratę słuchu dokumentują orzeczenia lekarskie wydane w związku z przeprowadzonymi badaniami okresowymi. Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie, przytaczając argumenty uzasadnienia kwestionowanej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) Sąd administracyjny wykonuje wymiar sprawiedliwości, poddając kontroli decyzje wydawane przez organy administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem, badając zatem czy właściwie zastosowano przepisy prawa materialnego oraz przestrzegano przepisów proceduralnych w postępowaniu administracyjnym. Tylko w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa Sąd władny jest wzruszyć zaskarżoną decyzję. Nie każde wszak naruszenie prawa przez organy administracji publicznej daje Sądowi podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji. Art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), określanej w dalszej części jako P.p.s.a. stanowi w jakich sytuacjach decyzje podlegają wyeliminowaniu z obrotu prawnego. Jednocześnie Sąd nie orzeka co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku, stanowiącego przedmiot postępowania administracyjnego, lecz jedynie kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w tym postępowaniu. Mając powyższe na względzie Sąd stwierdza, iż w niniejszej sprawie wady i uchybienia określone w powołanym art. 145 § 1 P.p.s.a. nie wystąpiły, wobec czego skarga nie mogła zostać uwzględniona. Przy rozpoznaniu przedmiotowej sprawy znajdują zastosowanie przepisy Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach, określające przesłanki jakie muszą zostać spełnione, aby stwierdzić u danej osoby istnienie choroby zawodowej. Stosownie do § 2 ust. 1 Rozporządzenia o chorobie zawodowej można mówić jedynie w odniesieniu do chorób wymienionych w Wykazie chorób zawodowych oraz w wypadku stwierdzenia, że zachorowanie ma swą przyczynę w warunkach wykonywania pracy. Przy czym przesłanki te muszą zostać spełnione łącznie. Stosownie bowiem do powołanego przepisu przy zgłaszaniu podejrzenia, rozpoznawaniu i stwierdzaniu chorób zawodowych uwzględnia się choroby ujęte w Wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy. Zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej oraz jej rozpoznanie może nastąpić u pracownika lub byłego pracownika w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym lub po zakończeniu pracy w takim narażeniu, nie później jednak niż w okresie, który został określony w Wykazie chorób zawodowych - § 2 ust. 2 Rozporządzenia. Właściwym do orzekania o rozpoznaniu choroby zawodowej lub o braku podstaw do jej rozpoznania jest w świetle § 6 ust. 1 Rozporządzenia lekarz spełniający wymagania kwalifikacyjne określone w przepisach w sprawie specjalizacji lekarskich niezbędnych do wykonywania orzecznictwa w zakresie chorób zawodowych, zatrudniony w jednej z jednostek orzeczniczych, o których mowa w § 5 ust. 2 i 3 Rozporządzenia. W myśl z kolei § 8 ust. 1 Rozporządzenia decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej stwierdzenia wydaje właściwy państwowy inspektor sanitarny, zaś jej podstawę stanowi zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, a w szczególności dane zawarte w orzeczeniu lekarskim, wydanym przez właściwe jednostki orzecznicze oraz ocena narażenia zawodowego pracownika. Przy czym orzecznicze postępowanie lekarskie ma charakter dwustopniowy jako, że pracownik niezadowolony z orzeczenia wydanego przez jednostkę orzeczniczą I stopnia może zwrócić się o przeprowadzenie ponownego badania przez jednostkę orzeczniczą II stopnia i dopiero to ostatnie orzeczenie ma przymiot ostateczności. Przedmiot kontroli w niniejszej sprawie stanowi decyzja Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] lipca 2008r. utrzymująca w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] czerwca 2008r. o odmowie stwierdzenia u Z. B. choroby zawodowej określonej pod pozycją nr 21 w Wykazie chorób zawodowych. Decyzje te zapadły – w ocenie Sądu - z zachowaniem reguł postępowania określonych w Rozporządzeniu z dnia 30 lipca 2002r. Przede wszystkim opierają się one na orzeczeniach pochodzących od uprawnionych jednostek leczniczych. W tym miejscu należy podkreślić, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego powszechnie przyjmowany jest pogląd o związaniu organów inspekcji sanitarnej rozpoznaniem podanym w orzeczeniu lekarskim i o braku podstaw do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia (tak: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 lutego 1998 r. I SA 1520/97 ONSA 1998/4 poz. 150). Nie oznacza to jednak równocześnie, iż organy nie mają obowiązku oceny takich orzeczeń w kontekście całego zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Orzeczenia te należy bowiem zakwalifikować jako opinie biegłego w rozumieniu art. 84 k.p.a. Przepis § 2 ust. 1 Rozporządzenia nie budzi wątpliwości co do tego, że podstawową przesłanką stwierdzenia występowania u danej osoby choroby zawodowej jest to, by rozpoznane u niej schorzenie mieściło się w Wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do Rozporządzenia. Jeżeli zatem choroba stwierdzona orzeczeniem lekarskim nie figuruje w Wykazie chorób zawodowych, niemożliwym jest orzeczenie o stwierdzeniu choroby zawodowej konkretnego pracownika. W przedmiotowej sprawie niesporna jest okoliczność, iż skarżący w okresie pracy w Zakładach [...] w K. był narażony na działanie hałasu, który częstokroć przekraczał dopuszczalne normy. Z wydanych w sprawie orzeczeń wynika jednakże, iż u Z. B. nie stwierdzono istnienia choroby zawodowej określonej w Wykazie takich chorób a to obustronnego trwałego ubytku słuchu typu ślimakowego spowodowanego hałasem, wyrażonego podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym, obliczonego jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1,2 i 3 kHz. Należy podkreślić, iż wskazane orzeczenia pochodzą od niezależnych od siebie, specjalistycznych jednostek służby zdrowia a to Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy i Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego. Uzupełniają się nawzajem, zawierają przekonujące i w sposób jasny sporządzone uzasadnienia, nie budzące wątpliwości co do zasad wiedzy, logiki i doświadczenia życiowego, jak też były poprzedzone właściwymi badaniami. Ponadto za daniem wiary zawartym w nich stwierdzeniom przemawia także fakt, iż zatrudnieni w nich pracownicy posiadają odpowiednie kwalifikacje oraz doświadczenie. Dlatego też prawidłowa jest – zdaniem Sądu – ocena powyższych orzeczeń dokonana przez organy, nie narusza bowiem wyrażonej w art. 80 k.p.a. zasady swobodnej oceny dowodów. Podkreślić należy, iż u badanego stwierdzono wprawdzie znaczny niedosłuch odbiorczy obustronny, jednak o pozaślimakowej lokalizacji. Tymczasem Wykaz chorób zawodowych wyraźnie wskazuje, iż schorzeniem o zawodowych charakterze w jego rozumieniu jest jedynie obustronny trwały ubytek słuchu typu ślimakowego. Taki stan rzeczy wyklucza zaś w świetle powyższego stwierdzenie występowania u Z. B. choroby zawodowej. Tym samym oznacza również konieczność oddalenia skargi wyżej wymienionego na kwestionowaną w niniejszym postępowaniu decyzję, pomimo niekwestionowanego narażenia wyżej wymienionego na hałas w środowisku pracy. Sąd nie zastosował art. 152 P.p.s.a. z uwagi na fakt, iż zaskarżona decyzja nie nadaje się do wykonania. Ze względu natomiast na to, iż wnoszący skargę nie poniósł żadnych kosztów postępowania, brak jest rozstrzygnięcia Sądu w tym przedmiocie. Z podanych wyżej przyczyn Sąd oddalił przedmiotową skargę w oparciu o art. 151 P.p.s.a.