II SA/Rz 558/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Robert Sawuła Sędziowie WSA Joanna Zdrzałka AWSA Magdalena Józefczyk /spr./ Protokolant sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólno-Administracyjnym na rozprawie w dniu 28 lutego 2007 r. sprawy ze skargi M. K. na orzeczenie Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej z dnia [...] maja 2006 r. nr [...] w przedmiocie uznania za zdolnego do czynnej służby wojskowej stwierdza nieważność zaskarżonego orzeczenia. II SA/Rz 558/06 UZASADNIENIE Powiatowa Komisja Lekarska nr 1 orzeczeniem z dnia [...] marca 2006r. nr [...] poborowego M. J. K. uznała za zdolnego do czynnej służby wojskowej kat. A zgodnie z § 30 p.1; §. 1 p. 1; § 34 p.1 wykazu chorób i ułomności przy ocenie zdolności fizycznej i psychicznej do czynnej służby wojskowej oraz do odbywania takiej służby poza granicami państwa, stanowiącego załącznik nr 2 do Rozporządzenia Ministra Obrony narodowej z dnia 25 czerwca 2004r. w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. nr 151, poz. 1595). W odwołaniu M. K. wskazał, ze występuje u niego całoroczna alergia, która jest bardzo uciążliwa i wymaga leczenia u specjalisty. Ostatnio urolog rozpoznał schorzenia układu moczowego i żylaki powrózka nasiennego, powodujące bóle brzucha, nerki oraz ograniczenie w normalnym poruszaniu. Schorzenie to wymaga zabiegu operacyjnego. Wskazując na te schorzenia zwrócił się o odroczenie służby wojskowej. Wojewódzka Komisja Lekarska orzeczeniem nr [...] z dnia [...] maja 2006r. uchyliło orzeczenie Powiatowej Komisji lekarskiej w części dokonanego rozpoznania zaś w części dotyczącej orzeczonej kategorii zdolności do służby wojskowej utrzymuje w mocy orzeczenie uznającego poborowego za zdolnego do czynnej służby wojskowej kat A , ale wg § 34 p. 1; § 51 p.1 i § 30 p.1 wykazu chorób i ułomności ( ). W uzasadnieniu Komisja wyjaśniła, że zostały przeprowadzone badania, a nadto poborowego skierowano na specjalistyczne badania alergologiczne. W oparciu o wyniki badań lekarskich, w tym specjalistycznych badań alergologicznych (w tym spirometrycznych) oraz analizę przedłożonych zaświadczeń lekarskich rozpoznano u poborowego skrzywienie kręgosłupa nieupośledzające sprawności, żylaki powrózka nasiennego i całoroczny alergiczny nieżyt nosa. Stan zdrowia kwalifikuje poborowego do uznania za zdolnego do czynnej służby wojskowej kat. A. Skoro rozpoznanie lekarskie Wojewódzkiej Komisji lekarskiej różni się od rozpoznania Powiatowej Komisji Lekarskiej Nr 1, to uzasadnionym było uchylenie orzeczenia w tej części. W skardze do Sądu, skarżący M. K. oświadczył, że nie zgadza się z orzeczeniem Komisji ze względu na stwierdzone schorzenia, leczenie których będzie wymagało zabiegu operacyjnego. Termin zabiegu będzie wyznaczony pod koniec miesiąca czerwca 2006r. z uwagi na nasilenie dolegliwości w ostatnim okresie, co czyni niemożliwym odbycie czynnej służby wojskowej. W ocenie skarżącego Komisja nie zbadała szczegółowo jego stanu zdrowia. W odpowiedzi na skargę Wojewódzka Komisja Lekarska wniosła o oddalenie skargi z przyczyn wywiedzionych w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Wojewódzki sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269). Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 stawy z dnia 30 sierpnia 2002r. -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwana dalej w skrócie p.p.s.a. Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 p.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji lub stwierdzenia nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięta jest ona naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji przewidziane w art. 156 k.p.a., lub innych przepisach. Poddawszy takiej kontroli Sąd stwierdził, że zaskarżone orzeczenie zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa, a zatem z wadą wymienioną w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Prawem materialnym, na podstawie którego orzekały organy obu instancji jest ustawa z dnia 21 listopada 1967r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2004r. nr 241, poz. 2416 ze zm.), zwana dalej ustawą. Stosownie do art. 26 ust. 1 ustawy określenie zdolności poborowych do czynnej służby wojskowej należy do powiatowych i wojewódzkich komisji lekarskich z zastrzeżeniem art. 29 ust. 1 (określenie właściwość wojskowych komisji lekarskich), które powołują wojewodowie w porozumieniu z szefami wojewódzkich sztabów wojskowych (ust.2). Stosownie do § 21 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 czerwca 1992r. w sprawie zasad określania zdolności do czynnej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich W tych sprawach (Dz. U. nr 57, poz. 278 ze zm.) wojskowa komisja lekarska orzeka w składzie trzech oficerów - lekarzy; orzeczenie podpisują wszyscy członkowie komisji. Skład, tryb powoływania i postępowania oraz terminy powoływania powiatowych i wojewódzkich komisji lekarskich oraz zasady przeprowadzania badań lekarskich badań lekarskich, a także zasady współdziałania komisji z wojewodami oraz wójtami (burmistrzami, prezydentami miast) lub starostami sprawującymi władzę administracji ogólnej i organami samorządu terytorialnego zgodnie z delegacją zawartą w art. 26 ust. 3 ustawy zostały uregulowane w drodze rozporządzenia. W dacie orzekania przez Wojewódzką Komisję Lekarską obowiązywało rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 24 stycznia 2006 r. w sprawie komisji lekarskich oraz wynagradzania za udział w ich pracy (Dz. U. Nr 18, poz.142), które w rozdziale 3 normuje skład komisji lekarskich. Zgodnie z §8 tego rozporządzenia, w skład powiatowej komisji lekarskiej wchodzi 3 lekarzy (w tym chirurg i internista), spośród których wojewoda wyznacza przewodniczącego komisji, sekretarz komisji oraz dwie osoby średniego personelu medycznego. Natomiast w myśl § 9, w skład wojewódzkiej komisji lekarskiej wchodzi 3 lekarzy posiadających specjalizację II stopnia albo tytuł specjalisty w podstawowej dziedzinie medycyny (w tym chorób wewnętrznych i chirurgii ogólnej), spośród których wojewoda wyznacza przewodniczącego komisji, oraz sekretarz komisji. Jednocześnie rozporządzenie w § 11 ust. 1 stanowi, że powołując komisję lekarską w składzie określonym w § 8, 9 i 10, wyznacza się jednocześnie osoby, które w razie niemożności pełnienia funkcji przez przewodniczącego komisji, członków lub sekretarza komisji pełnią te funkcje zastępczo. Z przedstawionych unormowań w sposób jednoznaczny wynika, że jedynym składem, w jakim może orzekać wojewódzka komisja lekarska jest trzyosobowy skład lekarski, gdzie jeden z lekarzy jest przewodniczącym; nadto w skład komisji wchodzi sekretarz. Natomiast wojewoda - na wypadek niemożności pełnienia funkcji przez przewodniczącego lub członka komisji - wyznacza jeszcze inne osoby (na zastępstwo). Osoby te mogą wchodzić w skład komisji lekarskiej, ale tylko w zastępstwie, natomiast skład komisji nie może być inny, niż trzyosobowy. Ustawa, jak i cytowane wyżej rozporządzenia nie przewidują rozszerzenia składu komisji orzekającej o zdolności do służby wojskowej. Jeśli chodzi o pozycję ustrojową, to powiatowe i wojewódzkie komisje lekarskie oraz wojskowe komisje lekarskie, powołane na podstawie art. 26 ust. 1 w związku z art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy do określania zdolności poborowych do służby wojskowej są w rozumieniu tych przepisów oraz przepisów kodeksu postępowania administracyjnego organami administracji publicznej. Wydawane przez te organy orzeczenia są decyzjami administracyjnymi w rozumieniu kodeksu postępowania administracyjnego i wobec tego muszą odpowiadać wszystkim warunkom określonym w art. 107 k.p.a. Decyzja powinna zawierać oznaczenie organu wydającego decyzję, datę wydania, oznaczenie stron, powołanie podstawy prawnej, treść rozstrzygnięcia sprawy, uzasadnienie faktyczne i prawne, podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowisko służbowego osoby upoważnionej do wydania decyzji i pouczenie o środkach prawnych. W przypadku, gdy decyzja wydawana jest przez organ kolegialny - musi być podpisana przez wszystkich członków składu orzekającego. Tymczasem zaskarżone orzeczenie zostało wydane i podpisane przez przewodniczącego oraz trzech członków komisji (lekarzy) - a więc przez organ w czteroosobowym składzie; dodać też należy, że w komisji zasiadał również sekretarz, którego podpis widnieje na orzeczeniu. W tej sytuacji Sąd stwierdził, że zaskarżone orzeczenie zostało wydane przez organ kolegialny, który nie był należycie obsadzony. W orzecznictwie utrwalony jest pogląd, iż niezgodny z przepisami prawa procesowego lub ustrojowego skład kolegialnego organu administracji powoduje, że decyzję administracyjną, wydaną przez organ, którego skład narusza przepisy prawa, uznać należy za wydaną z rażącym naruszeniem prawa - art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. (vide: NSA wyrok z dnia 02.03.1988 sygn. akt SA/Ka 1187/87, publ. ONSA 1988/2/58). W niniejszym wyroku Sąd nie dokonał merytorycznej oceny zaskarżonego orzeczenia, ale mając na względzie, że orzeczenie jest decyzją administracyjną w rozumieniu art. 1 § 1 k.p.a., to orzeczenie wydane w trybie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., nazywane reformatoryjnym winno zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne zgodnie z § 3 art. 107 k.p.a. Warto też zwrócić uwagę na § 19 ust. 1 pkt 2 powołanego wyżej rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z 10 czerwca 1992r., w myśl którego orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej powinno zawierać ustalenie kategorii zdolności do czynnej służby wojskowej, a w razie stwierdzenia chorób i ułomności -określenie ich związku ze służbą wojskową. Tym warunkom nie podpowiada badane orzeczenie. Wskazana wadliwość stanowi naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy na podstawie art. 145 § 1 p.p.s.a. skutkujące uwzględnieniem skargi. Naczelny Sąd Administracyjny w kwestii tej zajmował niejednokrotnie stanowisko: wyrok z 14.12.2000r. sygn. akt III SA 2042/00 LEX (Komputerowy system Informacji Prawnej) nr 47321; wyrok z 27.09.2000r. sygn. akt III SA 2000/00 LEX nr 47323; wyrok NSA z 18.08.2000r. sygn. akt III SA 879/00 LEX nr 47326. Ponieważ zaskarżane orzeczenie wydane zostało przez organ kolegialny, którego skład narusza przepisy prawa, dlatego orzeczenie to podlega stwierdzeniu nieważności, w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.