II SA/Rz 558/18

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Agata Kosowska-Dudzik po rozpoznaniu w dniu 16 lipca 2018 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku W. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skarg: J. S. i W. S. oraz W. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy - postanawia - odmówić przyznania W. P. prawa pomocy Skarżący W. P. wezwany został do uiszczenia kwoty 500 zł tytułem wpisu od skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy. Po otrzymaniu powyższego wezwania wymieniony złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Podał, że prowadzi z żoną wspólne gospodarstwo domowe i razem uzyskują dochód w wysokości 2757,30 zł, z czego 1879,30 zł to dochód z prowadzonej przez niego działalności gospodarczej, zaś 878 zł to emerytura jego żony. Następnie podniósł, że razem z żoną są współwłaścicielami (w 38/48 części) budynku mieszkalnego o pow. 642 m.kw. położonego na działce o pow. 13,7 ar. Jako wydatki wnioskodawca wskazał: "kredyt hipoteczny na dom" – 1186 zł, woda, ogrzewanie, energia elektryczna, wywóz śmieci – 850 zł, leczenie – 150 zł, ubezpieczenie domu i samochodu – 1080 zł rocznie. Skarżący podniósł, że dochód pozostały po pokryciu powyższych opłat przeznaczają na żywność, paliwo do samochodu oraz środki higieny. Zaznaczył, że uiszczenie kwoty 500 zł tytułem wpisu od skargi mogłoby prowadzić do utraty możliwości zaspokajania podstawowych potrzeb zwłaszcza, że jego dochody z działalności gospodarczej są niestabilne i często niższe niż podana wyżej kwota 1879,30 zł. Celem uzyskania dokładniejszych danych dotyczących sytuacji materialnej skarżącego, wezwano go do ich uzupełnienia oraz przesłania określonych dokumentów. W odpowiedzi W. P. podał następujące comiesięczne wydatki: wyżywienie – 1200 zł, gaz – 90 zł, energia elektryczna – 190 zł, woda i kanalizacja – 210 zł, wywóz śmieci – 40 zł, ogrzewanie – 320 zł, telefon i Internet – 50 zł, ubezpieczenie samochodu – 60 zł, ubezpieczenie domu – 30 zł, paliwo – 200 zł. Skarżący podniósł, że kredyt wskazany we wniosku zaciągnął na remont domu, którego rok budowy to 1896, a konieczność powyższego wynikała z zaleceń konserwatora zabytków. Obejmował on izolację przeciwwilgociową, wymianę stolarki okiennej i drzwiowej i wymianę pokrycia dachowego. Strona oświadczyła także, iż nie dysponuje już jednostkami uczestnictwa w funduszach inwestycyjnych, na dowód czego przedłożyła dokument, z którego wynika, że w kwietniu 2017 r. zostały one odkupione. Skarżący dołączył też wyciągi ze wspólnego rachunku bankowego swojego i żony, z którego wynika saldo na dzień 30 czerwca 2018 r.: "- 17 868,36 zł", deklaracje dla podatku VAT za czwarty kwartał 2017 r., oraz pierwszy i drugi kwartał 2018 r. z podstawami opodatkowania, odpowiednio: 57 354 zł, 35 379 zł oraz 39 734 zł. Strona załączyła także dokumenty wskazujące na wysokość opłat związanych z utrzymaniem domu. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje: W myśl art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302), zwanej dalej: "P.p.s.a.", stronie postępowania sądowego może zostać przyznane prawo pomocy. Obejmuje ono – zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a. – całkowite bądź częściowe wsparcie. Na to ostatnie składa się zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie adwokata (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Jako przesłankę jego przyznania ustawodawca wskazał niemożność poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Z tego ostatniego przepisu wynika, że wykazanie okoliczności przesądzających o potrzebie udzielenia wsparcia spoczywa na wnoszącym o nie. Z kolei art. 252 § 1 P.p.s.a. wskazuje, że wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o jej stanie rodzinnym, majątkowym i dochodach. Sposób rozstrzygnięcia wniosku o prawo pomocy zależy więc od tego co strona ubiegająca się o nie przedstawi i przedłoży, bądź samodzielnie bądź też na żądanie referendarza sądowego. Analizując informacje podane przez skarżącego uznano, że nie wskazują one na zasadność złożonego wniosku. W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę na wielkość kosztów sądowych łączących się z niniejszą sprawą. Powyższe ma bowiem podstawowe znaczenie dla sposobu rozpoznania żądania strony. I tak, wielkość wpisu od skargi, którego uiszczenie warunkuje nadanie sprawie dalszego biegu wynosi 500 zł. Z kolei następne opłaty, o ile oczywiście zaistnieje potrzeba ich uiszczenia będą już niższe, a najbardziej prawdopodobne to wpis od skargi kasacyjnej w razie oddalenia skargi, wynoszący 250 zł oraz opłata kancelaryjna w kwocie 100 zł za odpis orzeczenia wraz z jego uzasadnieniem (w sytuacji, gdy skarga zostanie oddalona). Nie są to opłaty wysokie, jeśli weźmie się pod uwagę, że skarżący i jego żona uzyskują stałe dochody i mają zaspokojone potrzeby mieszkaniowe. Przede wszystkim należy jednak podnieść, że ich zadeklarowana wielkość budzi wątpliwości, bowiem z przedstawionych przez skarżącego informacji wynika, że co miesiąc wydatkuje on kwotę ok. 3700 zł na zaspokojenie potrzeb swoich i swojej żony. Tymczasem, z wniosku o prawo pomocy wynika, że łączne dochody wymienionych to ok. 2700 zł, a czasem są nawet niższe z uwagi na niestabilność dochodu z tytułu działalności gospodarczej wnioskodawcy. Strona musi mieć zatem jakieś źródło, z którego te stałe podane przez nią wydatki pokrywa. Należy też mieć na względzie, że skarżący ponosi wydatek na utrzymanie samochodu w wysokości ok. 260 zł, który trudno zakwalifikować jako wydatek decydujący o zaspokojeniu koniecznych potrzeb, o których stanowi art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Tylko zaś wydatki niezbędne mogą wyprzedzać obowiązek uiszczenia należności w postaci kosztów sądowych w zainicjowanej przez stronę sprawie. Jak wynika z tego, co wyżej wskazano, prawo pomocy to instytucja, która ma wyjątkowy charakter. Nie ma ona służyć ochronie prywatnego majątku strony, a umożliwić dochodzenie praw przed sądem osobie ubogiej, która z braku dostatecznych środków nie byłaby tego w stanie uczynić bez doznania uszczerbku w podstawowym utrzymaniu. Skoro skarżący co miesiąc przeznacza kwotę prawie 4 000 zł na utrzymanie swoje i żony, przy czym nie zgłasza jakichkolwiek trudności w takim utrzymaniu, w tym pokryciu opłat związanych z domem, to nie sposób przyjąć, że nie jest on w stanie wygospodarować kwoty 500 zł z tytułu opłaty od złożonej skargi, a także ewentualnych dalszych, niższych już od powyższej kwoty, kosztów sądowych. To wnioskodawca obowiązany jest do wykazania, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnione jest w jego przypadku uczynienie odstępstwa od zasady ponoszenia kosztów sądowych przez osobę dochodzącą swych roszczeń przed sądem (art. 199 P.p.s.a.). Zdaniem rozpoznającej niniejszy wniosek, skarżący powyższego nie wykazał. Dlatego też postanowiono o odmowie przyznania W. P. prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, czego podstawę stanowił art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.