II SA/Rz 559/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Joanna Zdrzałka /spr./ Sędziowie WSA Zbigniew Czarnik WSA Ewa Partyka Protokolant Sylwia Pacześniak po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 20 października 2011 r. sprawy ze skargi S. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2011 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego -skargę oddala- II SA/Rz 559/11 UZASADNIENIE Samorządowe Kolegium Odwoławcze w ... decyzją z dnia 15 kwietnia 2011 r., nr ..., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania S.R. od decyzji Wójta Gminy [..] z dnia 24 marca 2011 r. nr ... odmawiającej przyznania zasiłku celowego na pokrycie kosztów remontu budynku mieszkalnego w S., przy ul. Z. [..], zniszczonego wskutek powodzi z maja i czerwca 2010 r., utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że Wójt Gminy [..] dwukrotnie już wydawał decyzje odmawiające przyznania S.R. zasiłku na cel wyżej wskazany. Decyzje te były także dwukrotnie uchylane przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w ..., a sprawa przekazywana do ponownego rozpatrzenia. Ostatnią decyzję kasacyjną Kolegium wydało w dniu 21 stycznia 2011 r., z zaleceniem wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w szczególności ustalenia czy dom stanowiący przedmiot wniosku jest własnością córki S.R., czy jego budowa była finansowana ze środków uzyskanych przez nią z pracy w Grecji, czy rodzina ma zamiar koncentrować swoje życie w tym domu, czy zostały wycenione straty. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Wójt Gminy [..] decyzją z dnia 24 marca 2011 r. odmówił przyznania wnioskowanego zasiłku, wskazując, że zgodnie z art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.), zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, zaś zgodnie art. 40 ust. 2 tej ustawy - może być także przyznany osobie lub rodzinie, które poniosły straty w wyniku klęski żywiołowej. Przepisy te pozostają w nierozerwalnym ze sobą związku, co oznacza, iż w przypadku klęski żywiołowej pomoc powinna być skierowana do osób zamieszkujących w domach czy lokalach, które uległy zniszczeniu lub uszkodzeniu i przez to osoby te znalazły się w trudnej sytuacji życiowej. Takie przesłanki nie zostały spełnione w przypadku S.R. Zamieszkuje on wraz z rodziną, tworząc 4-osobowe gospodarstwo domowe w budynku mieszkalnym nr [..] przy ul. Z. Budynek ten został uszkodzony w wyniku powodzi w 2010 r. i w związku z tym rodzinie dwukrotnie przyznany został zasiłek – w wysokości 6.000 zł oraz 98.216,00 zł. Budynek nr [..], który również został uszkodzony w wyniku powodzi, jest niezamieszkały, stąd też nie jest możliwe uznanie braku możliwości zaspokojenia potrzeby mieszkaniowej. W odwołaniu od tej decyzji S.R. powołał się na swoją wcześniejszą argumentację, podnoszoną w odwołaniu od poprzedniej decyzji organu I instancji, gdzie wskazał, że zalany w wyniku powodzi budynek nr [..] stanowi faktycznie własność jego córki R.K., która mieszka z rodziną i pracuje w Grecji. Przekazywane przez nią środki były przeznaczane na budowę, którą nadzoruje odwołujący. Córka zamierzała powrócić na stałe do kraju, ale powódź zmieniła jej plany. Odwołujący wskazał również, że straty zostały wycenione na ponad 83.000 zł. Wymienioną na wstępie decyzją z dnia 15 kwietnia 2011 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w ... utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Podtrzymując stanowisko organu I instancji Kolegium zaznaczyło, że w budynku objętym wnioskiem nie prowadzi gospodarstwa domowego ani wnioskodawca ani jego córka. Córce nie przysługuje też żaden tytuł prawny do domu przy ul. Z. [..]. Wnioskodawca znajduje się więc w zgoła odmiennej sytuacji niż osoby, które utraciły mieszkania, będące dla nich jedynym dachem nad głową, domem, gdzie koncentrowało się ich życie. Z decyzją nie zgodził się S.R., składając na nią skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie. W skardze stwierdził, że w budynku uległy zniszczeniu drzwi, okna, tynk, posadzki, instalacja elektryczna, elementy wykończenia, schody i wkład kominowy. Dom wzniesiono głównie dzięki środkom, jakie jego córka R. przekazywała w okresie pracy w Grecji. Komisja do spraw szacowania szkód określiła wielkość trat na ok. 20.000 zł, jednak kosztorys koniecznych do wykonania prac wskazuje na kwotę 83.741 zł. Skarżący przyznał, że we wniosku o udzielenie pomocy nie zaznaczył, iż dom stanowi własność jego córki, jednak to on dopełniał szeregu czynności związanych z budową. Pracował przy wznoszeniu domu, jest "rezydentem i opiekunem tej posiadłości" do czasu formalnego przekazania faktycznemu właścicielowi. Jest w trudnej sytuacji materialnej, m.in. z powodu niespłaconego jeszcze "kredytu powodziowego z 2001 r." W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w ... wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269, ze zm.). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej w skrócie P.p.s.a. Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 § 1 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. Dokonując kontroli we wskazanym wyżej zakresie Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Dotyczy ona odmowy przyznania zasiłku celowego na pokrycie kosztów remontu budynku mieszkalnego, który uległ zniszczeniu w czasie powodzi. Prawo do zasiłku celowego z pomocy społecznej zostało uregulowane w art. 39 i art. 40 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362, ze zm.). Zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności wynikającej z: konieczności zakupu żywności, leków, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, wykonania drobnych remontów i napraw w mieszkaniu. Stosownie do art. 40 ust. 2 wymienionej ustawy, zasiłek celowy może być przyznany również osobie albo rodzinie, które poniosły straty w wyniku klęski żywiołowej lub ekologicznej. W odróżnieniu od ogólnej zasady - przyznania świadczenia z pomocy społecznej po spełnieniu kryterium dochodowego, zasiłek ten może być przyznany niezależnie od dochodu i może nie podlegać zwrotowi (art. 40 ust. 3). Zasiłek celowy jest świadczeniem przyznawanym w granicach uznania administracyjnego, co wynika z użytego przez ustawodawcę zwrotu "może być przyznany". Nawet zatem zajście przesłanek uzasadniających udzielenie tego świadczenia, w postaci niepomyślności losowych skutkujących niedoborem środków utrzymania, nie tworzy roszczenia o tego rodzaju świadczenie. Rozpatrując wniosek o przyznanie pomocy organ musi kierować się ogólnymi zasadami wyrażonymi w art. 3 ustawy o pomocy społecznej, a więc koniecznością dostosowania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględniania potrzeb osób korzystających z pomocy, o ile potrzeby te odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Pomoc społeczna ma bowiem na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości (art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 6.11.2009 r., II SA/Po 307/09, System Orzecznictwa LEX Nr 531606). Ustalony przez organy stan faktyczny sprawy nie budzi wątpliwości. S.R. wraz z rodziną zamieszkuje w domu pod adresem ul. Z. [..]. Zniszczeniu w wyniku powodzi uległ budynek mieszkalny mieszczący się pod adresem Z. [..], należący do jego zamieszkałej za granicą córki; skarżący pełni funkcję zarządcy nieruchomości, opiekując się budynkiem i działką. Skarga S.R. nie mogła zostać uwzględniona, gdyż decyzje organów pomocy społecznej obydwu instancji odpowiadają prawu. W szczególności, odmawiając przyznania zasiłku celowego organy nie przekroczyły granic uznania administracyjnego. S.R. ubiegając się o pomoc finansową na remont lub odbudowę budynku córki ma, podobnie jak jego rodzina, zaspokojone potrzeby mieszkaniowe. Zalany budynek nie służył jako miejsce, w którym skarżący z rodziną zaspokaja swoje potrzeby mieszkalne, nie służył również zaspokajaniu codziennych potrzeb bytowych córki skarżącego – R.K. i jej rodziny. Jak słusznie podkreślają organy, pomoc wynikająca z zasiłku celowego określonego w art. 40 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, powinna być skierowana do osób zamieszkujących w domach czy lokalach, które stanowiły ich centrum życiowe, a następnie uległy zniszczeniu lub uszkodzeniu i w związku z tym osoby te znalazły się w trudnej sytuacji życiowej. Podstawowym celem tego zasiłku jest pomoc w zapewnieniu "dachu nad głową" osobom, które w wyniku powodzi czy innej klęski żywiołowej utraciły miejsce zamieszkania. Argumentacja skarżącego, że był on zaangażowany osobiście w budowę, dom przy ul. Z. [..] stanowi dorobek życia jego córki, a straty zostały wycenione na ponad 80.000 zł, jakkolwiek spotyka się ze zrozumieniem Sądu, nie mogła zostać uwzględniona. Należy powiem podkreślić, że zasiłek celowy nie jest formą odszkodowania za zaistniałe skutki klęski żywiołowej ani rekompensatą wypłacaną przez państwo osobom, które ta klęska dotknęła. Zasiłek celowy stanowi formę pomocy kierowanej do osób i rodzin w celu umożliwienia im przezwyciężenia trudnej sytuacji, w której się znalazły, przy założeniu, że posiadane przez nie środki i własna aktywność nie mogą prowadzić do zmiany tej niekorzystnej sytuacji. Takie rozumienie istoty zasiłku wynika wprost z treści art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Reasumując, Sąd uznał, iż orzekające w sprawie organy prawa nie naruszyły, a tylko naruszenie prawa i to w stopniu określonym w art. 145 § 1 P.p.s.a., mogłoby skutkować uwzględnieniem skargi. Z tych względów, działając w oparciu o art. 151 P.p.s.a., Sąd oddalił skargę S.R.