II SA/Rz 560/14

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Agata Kosowska-Dudzik po rozpoznaniu w dniu 15 maja 2014 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku J. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego w sprawie z jego skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego - postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego J. W. zawarł wniosek o ustanowienie adwokata. Wskazał, że ma już 77 lat i jego znajomość "szczegółów prawnych" nie jest wystarczająca. Ponadto w obecnej sytuacji życiowej nie stać go na poniesienie związanego z tym wydatku bez uszczerbku dla koniecznych potrzeb życiowych. Następnie, w odpowiedzi na wezwanie o uiszczenie wpisu od skargi w kwocie 500 zł złożył urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym zmodyfikował swe pierwotne żądanie przez zaznaczenie, iż ubiega się o ustanowienie radcy prawnego, a następnie rozszerzył je o zwolnienie od kosztów sądowych. Ponownie zaakcentował, że jego znajomość aktualnych przepisów prawa nie jest wystarczająca do prawidłowego prowadzenia trudnej dla niego sprawy. Wskazał, że ma problemy zdrowotne, z czym wiążą się określone wydatki. Tego samego rodzaju wydatki tj. na leczenie ponosi także w związku z opieką nad wnuczką i prawnuczką (wchodzącymi w skład wspólnego gospodarstwa domowego). Wnioskodawca jest posiadaczem dwóch mieszkań (o powierzchni po 50 m.kw.), nieruchomości rolnej (1,98 ha), dziesięcioletniego samochodu, "domku letniego" (o wymiarach 6,6 m x 6 m) oraz zasobów pieniężnych o wartości 29 905 zł (zgromadzonych w funduszu inwestycyjnym) oraz 20 986 zł (lokata bankowa). Rodzina utrzymuje się z emerytury wnioskodawcy w wysokości 4661 zł oraz emerytury jego żony o wysokości 2138 zł. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważono, co następuje: Prawo pomocy jako wyjątek od zasady ponoszenia przez strony postępowania sądowego jego kosztów (art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., określanej w dalszej części jako "P.p.s.a.") może być stosowane tylko w sytuacjach uprawniających do tego w świetle brzmienia ustawowych unormowań. I tak przesłankę przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym tj. obejmującym zarówno zwolnienie od kosztów sądowych, jak i ustanowienie adwokata czy radcy prawnego ustanawia art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Jest nią niemożność poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast przyznanie prawa pomocy w mniejszych granicach, a zatem w częściowym zakresie możliwe jest w sytuacji niemożności poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny – art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Przy czym w obydwu wypadkach wykazanie, że wnioskodawca spełnia jeden z tych warunków spoczywa właśnie na nim. To jego zatem rolą jest przedstawienie okoliczności wskazujących na zasadność zgłoszonego żądania. W ocenie rozpoznającej niniejszy wniosek, składający go J. W. nie wykazał, że obecna sytuacja życiowa kwalifikuje go do uzyskania wsparcia ze środków publicznych. Przede wszystkim należy podkreślić, że dla rozstrzygnięcia w przedmiocie tego żądania żadnego znaczenia nie ma podnoszona przez skarżącego kwestia niedostatecznej znajomości przez niego przepisów prawa. Wobec bowiem jednoznacznego brzmienia powołanych wyżej regulacji, jedynym kryterium decydującym o ewentualnej zasadności wniosku o prawo pomocy jest sytuacja ekonomiczna strony. Ta natomiast, wbrew twierdzeniom skarżącego, nie pozwala na uwzględnienie jego żądania. Przesądza o tym stosunkowo duża wysokość uzyskiwanego przez rodzinę dochodu (łącznie 6799 zł). Wnioskodawca powołał się wprawdzie na wysokie wydatki związane z leczeniem tak swoim, jak i pozostających na jego utrzymaniu wnuczki i prawnuczki, nie podał jednakże równocześnie wiążącej się z tym kwoty. Nie przedstawił także jakichkolwiek danych o ponoszonych miesięcznie innych wydatkach tj. związanych z utrzymaniem własnym i pozostałych domowników, dwóch mieszkań i samochodu. Odstąpiono jednakże od wzywania go do powyższego. Uznano bowiem, że jest to bezcelowe w sytuacji posiadania przez wnioskodawcę oszczędności w łącznej wysokości ok. 50 000 zł. Kwota ta jest bowiem wystarczająca tak na pokrycie kosztów sądowych w niniejszej sprawie (przekraczając ich aktualną wysokość 100-krotnie), jak i na poniesienie wydatku związanego z ustanowieniem pełnomocnika z wyboru. Także ewentualne dalsze koszty sądowe (najbardziej prawdopodobne to 100 zł za odpis wyroku z uzasadnieniem w razie oddalenia skargi oraz 250 zł z tytułu wpisu od skargi kasacyjnej) będą mogły być z niej pokryte bez jakiegokolwiek problemu. Należy zaznaczyć, że prawo pomocy służy wsparciu osób faktycznie ubogich tj. takich, które nie mają żadnych źródeł dochodu bądź też posiadają środki w ilości niewystarczającej do sfinansowania swojego udziału w postępowaniu. Osobą taką nie jest z pewnością J. W. – właściciel dwóch mieszkań (każde po 50 m.kw.), nieruchomości rolnej (1,98 ha), a przede wszystkim oszczędności pieniężnych w łącznej kwocie ok. 50 000 zł. Uznając zatem, że J. W. nie wykazał, że nie jest w stanie wygospodarować środków na pokrycie kosztów swojego udziału w niniejszym postępowaniu, w tym przez profesjonalnego pełnomocnika, odmówiono przyznania mu prawa pomocy w jakimkolwiek zakresie. Podstawę orzeczenia stanowi art. 258 § 1, § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 2 i § 3 oraz art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2 P.p.s.a.