II SA/Rz 563/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Paweł Zaborniak /spr./ Sędziowie WSA Elżbieta Mazur - Selwa AWSA Maria Mikolik Protokolant specjalista Anna Mazurek–Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 września 2022 r. sprawy ze skargi A. T. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego w Warszawie z dnia 23 lutego 2022 r. nr BP.501.2195.2021.1091.RZ9.182589 w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego w [...] z dnia 5 listopada 2021 r. nr WITD.DI.0152.IX0315/84/21. Przedmiotem skargi A. T. (dalej: "Skarżącej") jest decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego (dalej: "GITD", "organ odwoławczy" lub "organ II instancji") z dnia 23 lutego 2022 r. nr BP.501.2195.2021.1091.RZ9.182589, wydana w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym. Z uzasadnienia skargi oraz nadesłanych akt administracyjnych wynika, że w dniu 1 lipca 2021 r. funkcjonariusze [...] Wojewódzkiego Inspektoratu Transportu Drogowego przeprowadzili kontrolę samochodu ciężarowego marki Scania o nr rej. [...], którym kierował E. G. W toku kontroli ustalono, że ww. pojazdem Skarżąca wykonywała krajowy przewóz drogowy rzeczy (kontenera na złom) na potrzeby własne na trasie [...]. Dokonane ustalenia, w tym okoliczności świadczące w ocenie organu o zaistniałych nieprawidłowościach, zostały utrwalone w protokołach oględzin pojazdu oraz przesłuchania świadka z dnia 1 lipca 2021 r. nr [...]. Decyzją z dnia [...] listopada 2021 r. nr [...], [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego nałożył na Skarżącą karę pieniężną w łącznej wysokości 12 000 zł za: 1. wykonywanie przewozu drogowego pojazdem nieposiadającym ważnego aktualnego badania technicznego potwierdzającego jego zdatność do ruchu drogowego (2 000 zł), 2. wykonywanie przewozu drogowego pojazdem wyposażonym w tachograf, który nie został sprawdzony lub poddany przeglądowi przez warsztat posiadający zezwolenie (1 000 zł), 3. wykonywanie transportu drogowego bez wymaganego zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego bez wymaganej licencji (12 000 zł). W podstawie prawnej decyzji organ wskazał art. 92a ust. 1, 7 i 11 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 180 z późn. zm.) – dalej: "u.t.d." w zw. z lp. 9.1, 6.1.5 oraz 1.1 załącznika nr 3 do u.t.d. Organ I instancji podał, że w toku kontroli uzyskano dane z systemu CEPiK, które pozwoliły ustalić, że ostatnie badania techniczne kontrolowanego pojazdu utraciły ważność z dniem 8 kwietnia 2019 r. Stwierdzono również, że ostatnia legalizacja tachografu w kontrolowanym pojeździe została przeprowadzona w dniu 24 czerwca 2017 r. Jednocześnie nie przedstawiono żadnego dowodu na wykonanie późniejszych badań technicznych oraz sprawdzenia tachografu. Niezależnie od powyższego organ I instancji podniósł, że Skarżąca posiada jedynie zaświadczenie nr [...] na przewozy drogowe na potrzeby własne, natomiast kontrolowany przewóz stanowił wykonywanie krajowego transportu drogowego, który wymagał uprzedniego uzyskania stosownego zezwolenia. Powyższe obligowało do nałożenia na skarżąca kary pieniężnej, której wysokość – stosownie do art. 92a ust. 3 u.t.d. – została zmniejszona do wysokości 12 000 zł. Organ I instancji podniósł przy tym, że w opisywanej sprawie nie zachodzą żadne szczególne okoliczności, wyłączające odpowiedzialność Skarżącej w rozumieniu art. 92b lub art. 92c u.t.d. Po rozpatrzeniu odwołania skarżącej, decyzją z dnia 23 lutego 2022 r. nr BP.501.2195.2021.1091.RZ9.182589, Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy opisaną wyżej decyzję organu I instancji. Zdaniem organu odwoławczego decyzja [...]WITD została wydana po zgromadzeniu niezbędnego zakresu materiału dowodowego oraz po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego zgodnie z uregulowaniami zawartymi w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r. poz. 735 z późn. zm.) – dalej: "K.p.a.". Nałożenie na Skarżącą kary pieniężnej było słuszne, gdyż w toku prowadzonego postępowania wykazano w sposób nie budzący wątpliwości, że w dniu 1 lipca 2021 r. Skarżącą wykonywała transport drogowy rzeczy bez wymaganego zezwolenia oraz pojazdem nieposiadającym aktualnych badań stanu technicznego oraz legalizacji tachografu. Tym samym w pełni zasadnie organ I instancji nałożył na skarżąca karę pieniężną. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, A. T. wniosła o stwierdzenie nieważności, względnie uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Zdaniem skarżącej, kwestionowane rozstrzygnięcie zostało wydane z naruszeniem art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a. poprzez wadliwe ustalenie stan faktycznego sprawy i w konsekwencji przyjęcie, że skarżąca była podmiotem, który wykonywał kontrolowany przewóz. Skarżąca podniosła, że nie jest właścicielem spornego pojazdu, nie zlecała wykonania przewozu, a kierowca kontrolowanego przewozu nie był u niej zatrudniony. Tym samym organy nie wykazały, że w sprawie zachodzą okoliczności przemawiające za przypisaniem Skarżącej odpowiedzialności administracyjnej za stwierdzone naruszenia. W odpowiedzi na skargę GITD wniósł o jej oddalenie, z przyczyn wywiedzionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jako zasadna, została przez Sąd uwzględniona. Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r. poz. 137). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329; zwana dalej w skrócie P.p.s.a.). Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Natomiast w myśl art. 145 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. Jednocześnie w ramach prowadzonej kontroli legalności decyzji Sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.). Sąd zadecydował o uwzględnieniu skargi z powodu wykazanego przez Stronę skarżącą błędu w ustaleniach faktycznych, polegających na nieprzekonującym w świetle zebranego materiału dowodowego skierowaniu decyzji o nałożeniu kary pieniężnej na A. T. Na mocy skontrolowanych przez WSA decyzji postanowiono o ukaraniu A. T. karą pieniężną w kwocie 12 0000 zł za popełnienie deliktów opisanych w lp. 1.1., lp. 6.1.5 i lp. 9.1. załącznika nr 3 do u.t.d. Organy swe decyzje o ukaraniu wydały w wyniku zastosowania przepisów określających podmioty, na które może zostać nałożona kara pieniężna z powodu naruszenia obowiązków lub warunków przewozu drogowego. Adresatów tego rodzaju kar ustalać należy na podstawie art. 92a ust. 1 u.t.d., który stanowi : Podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 12 000 złotych za każde naruszenie, z tym że przedsiębiorca prowadzący pośrednictwo przy przewozie osób z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 5000 złotych do 40 000 złotych za każde naruszenie. Ponadto nie można pominąć także przepisu art. 92a ust. 11 w/w ustawy. W jego świetle przepis art. 92a ust. 1 u.t.d. stosuje się do podmiotów wykonujących czynności związane z przewozem drogowym, w szczególności do: 1) spedytora, 2) nadawcy, 3) odbiorcy, 4) podmiotu wykonującego czynności ładunkowe, 5) organizatora wycieczki, 6) organizatora transportu, 7) operatora publicznego transportu zbiorowego 8) podwykonawcy - jeżeli wiedzieli oni lub, w świetle wszystkich istotnych okoliczności, powinni byli wiedzieć, że zlecone przez nich usługi transportowe wiążą się z powstaniem naruszenia. Poza tym, odpowiedzialność administracyjną za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego, będzie ponosić zarządzający transportem, osoba, o której mowa w art. 7c, a także każda inna osoba wykonująca czynności związane z przewozem drogowym o czym stanowi z kolei art. 92a ust. 2 u.t.d. Skarżąca strona w swym pisemny oświadczeniu z 12 lipca 2021 r. wyjaśniła, że pojazd którym wykonywany był niezgodny z prawem przewóz, tj. samochód ciężarowy Scania nr rej. [...], nie należy do niej zaś kierujący pojazdem E. G. nigdy nie był przez nią zatrudniony i nigdy nie wykonywał na jej rzecz przewozów. To oświadczenie zostało potwierdzone w toku postępowania przez w/w kierowcę. Natomiast wskazany przez Stronę właściciel pojazdu jej syn P. T. odmówił odpowiedzi na zadane pytania jednocześnie oświadczając, że pojazd został wypożyczony w dniu wykonywanego przewozu S. Z., którego adresu nie zna. Organy za udowodnione uznały, że odpowiedzialność za naruszenie przepisów u.t.d. powinna ponosić Skarżąca, ponieważ kierowca oświadczył, że przewóz wykonywał na polecenie męża strony i tankował paliwo podając jej dane podatkowe, tj. numer NIP. Podkreślono w decyzji Organu I instancji, że w aktach sprawy znajdują się kopie dokumentów o tym świadczących, także z dni poprzedzających dzień kontroli (vide : akta administracyjne Organu I instancji). Zdaniem Sądu, wobec jednoznacznego zaprzeczenia przez Skarżącą, że przewóz wykonywany był na jej rzecz, przy jednoczesnym potwierdzeniu braku zatrudnienia przez nią kierowcy wykonującego przewóz oraz brakiem tytułu prawnego do dysponowania pojazdem, nie można było oprzeć decyzji o ukaraniu wyłącznie na dowodach w postaci dokumentów nabycia paliwa oraz oświadczeniu kierowcy o wykonywaniu przewozu z polecenia męża strony skarżącej. Organy winny były zważyć, iż pojazd w czasie wykonywania przewozu nie stanowił własności A. T., brak było też innych tytułów upoważniających do dysponowaniem pojazdu, zaś pozostałe wymienione dowody nie stanowiły w sposób przekonujący o tym, że to w/w strona jest zgodnie z art. 92a ust. 1 u.t.d. podmiotem wykonującym przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem. E. G. oświadczył w toku postępowania, iż nie był zatrudniony u A. T., jest na rencie. Innymi słowy, zebrany materiał dowodowy jest aktualnie niewystarczający, aby skierować do A. T. decyzję o ukaraniu. W działaniach procesowych Organów obu instancji zabrakło dowodu z przesłuchania osoby, która wydała dnia 7 lipca 2021 r. kierowcy polecenie przewozu i opłaciła jego koszty związane ze zużyciem paliwa. Z protokołu przesłuchania świadka - kierowcy pojazdu Scania E. G. z 26 października 2021 r. - wynika bowiem, iż to G. T. zlecił mu jazdę pojazdem do warsztatu i przekazał pieniądze na paliwo. Innymi słowy, kierowca dostał ustne polecenie od G. T., a także pieniądze na zatankowanie. Pomimo tych wyraźnych zeznań kierowcy, Organy nie dostrzegły konieczności przesłuchania w charakterze świadka G. T., który mógłby wyjaśnić czy zlecenie wykonania przewozu wydał w imieniu własnym czy też jak sądził kierowca w imieniu A. T. Jego wiedza na temat tych okoliczności byłaby kluczowa względem możliwości przypisania odpowiedzialności za stwierdzone naruszenia prawa stronie skarżącej. Ponadto, Organy nie starały się wyjaśnić czy faktycznie doszło do wypożyczenia pojazdu przez jego aktualnego właściciela. W tym celu należało zażądać od P. T. dowodów potwierdzających podaną przez niego okoliczność w postaci dokumentu umowy przewidującej korzystanie z pojazdu przez S. Z. Ponieważ tego działania wyjaśniającego zaniechano, to miało miejsce podnoszone w skardze naruszenie regulacji K.p.a. o postępowaniu wyjaśniającym – art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a. - w związku z art. 92a ust. 1 u.t.d., czyli przepisem określającym cechy podmiotu, na który można nałożyć karę pieniężną. Ponownie rozpoznając sprawę naruszenia przepisów u.t.d. Organy przesłuchają w charakterze świadka G. T., czyli osobę która wydała polecenie wyjazdu oraz przekazała kierowcy pieniądze potrzebne na zakup paliwa do pojazdu. Zakup paliwa został potwierdzony znajdującą się w aktach sprawy fakturą z 1 lipca 2021 r. wystawioną na rzecz A. T. Przesłuchanie w/w świadka winno zostać przeprowadzone pod kątem tego w czyim imieniu działał G. T. wydając polecenie wyjazdu i przekazując kierowcy pieniądze oraz czy miał do tego stosowne upoważnienie. Jednocześnie Organy winny wezwać P. T. o wykazanie dokumentem umowy, iż faktycznie wypożyczył pojazd Scania nieznanemu mu z miejsca zamieszkania jak i ewentualnego prowadzenia działalności S. Z. Uzupełniony materiał dowodowy powinien pozwolić na ustalenie czy decyzję o ukaraniu na podstawie art. 92a ust. 1 u.t.d. będzie można skierować do skarżącej strony. Tymczasem nie jest wykluczone, że czynności związane z nielegalnym przewozem zostały zlecone kierowcy przez działającego w imieniu własnym G. T. Dlatego Sąd nie mógł potwierdzić podnoszonego w skardze naruszenia art. 156 § 1 pkt 4 K.p.a. Sąd w tym miejscu zwraca konieczną uwagę, że do przypisania odpowiedzialności administracyjnej w świetle art. 92a ust. 1 u.t.d. i wymierzenia kary pieniężnej wystarczające jest potwierdzenie przez organ ITD, iż określony podmiot wykonywał inne niż przewóz czynności związane z nielegalnym przewozem. Do takich czynności należy z pewnością zlecenie i opłacenie kosztów takiego przewozu, jak również wyposażenie kierowcy w środek transportu. Powyższe przyczyny zadecydowały o konieczności uwzględnienia rozpoznanej skargi o czym orzeczono w sentencji wyroku na podstawie art. 135, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. Natomiast o kosztach postępowania przed WSA nie orzeczono z powodu braku stosownego w tych warunkach wniosku strony skarżącej reprezentowanej przez fachowego pełnomocnika. Sąd przypomina, że w myśl art. 210 § 1 zdanie pierwsze P.p.s.a. strona traci uprawnienie do żądania zwrotu kosztów, jeżeli najpóźniej przed zamknięciem rozprawy bezpośrednio poprzedzającej wydanie orzeczenia nie zgłosi wniosku o przyznanie należnych kosztów.