II SA/Rz 566/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Robert Sawuła /spr./ Sędziowie WSA Ewa Partyka WSA Joanna Zdrzałka Protokolant st. sekr. sąd. Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 5 września 2013 r. sprawy ze skargi W. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2013 r.nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego -skargę oddala- Przedmiotem skargi W. J. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego (dalej: SKO lub Kolegium) z [...] kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego, która wydana została w następującym stanie sprawy: Podaniem z 1 lutego 2013 r. W. J. zwrócił się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej [...] z wnioskiem o przyznanie zasiłku okresowego, a ponadto zasiłku celowego na zakup piecyka gazowego. Po przeprowadzeniu aktualizacji rodzinnego wywiadu środowiskowego decyzją z [...] lutego 2013 r. nr [...], Prezydent Miasta [...] przyznał wnioskodawcy zasiłek okresowy na czas od 1 lutego do 31 maja 2013 r. w kwocie po 250 zł miesięcznie. Z kolei decyzją z [...] marca 2013 r. nr [...], odmówił wnioskodawcy przyznania zasiłku celowego na zakup piecyka gazowego. Podstawę prawną ostatnio powołanego rozstrzygnięcia stanowiły art. 104 i 108 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm., dalej: "K.p.a.") oraz art. 106 ust. 1 w zw. z art. 41 pkt 1, art. 110 ust. 7 i 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r. poz. 182 z późn. zm., dalej: "u.p.s."). W uzasadnieniu decyzji organu I instancji podano, że zasiłek celowy może zostać przyznany na zaspokojenie niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Jego przyznanie nie ma jednak charakteru obowiązkowego, lecz fakultatywny, zależny od szeregu okoliczności sprawy. Na podstawie przeprowadzonego wywiadu ustalono, że wnioskodawca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, jest osobą bezrobotną zarejestrowaną w urzędzie pracy, pozostaje w stałym leczeniu. Na jego dochód składają się tylko dodatek mieszkaniowy w kwocie 105,69 zł przyznany na okres od listopada 2012 r. do kwietnia 2013 r. Spełnione zatem zostało wynikające z art. 8 ust. 1 u.p.s. kryterium dochodowe dla uzyskania pomocy społecznej. Ziściły się także w jego przypadku kryteria udzielania pomocy społecznej stypizowane w art. 7 cyt. ustawy w postaci ubóstwa i choroby. Jednak wnioskodawcy pomoc na zgłoszony przez niego cel była już w przeszłości udzielana dwukrotnie, tj. na zakup i montaż piecyka gazowego w 2008 r. w kwocie 800 zł, a w 2011 r. w kwocie 1200 zł. W oświadczeniu z 2 kwietnia 2011 r. W. J. poinformował organ pomocy społecznej, że nowego piecyka nie zakupił, a otrzymane środki w 2011 r., z których się nie rozliczył, przeznaczył na remont starego piecyka i zakup używanej lodówki. Mając na względzie powyższe okoliczności uznano, że dotychczas przyznana pomoc nie została przez stronę wykorzystana zgodnie z przeznaczeniem, pomimo że zgłaszana przez wnioskodawcę potrzeba została przez organ odpowiednio zabezpieczona. Dlatego brak było podstawy, aby w tak krótkim czasie przyznać mu kolejną pomoc na taki sam cel. W odwołaniu od decyzji z 1 marca 2013 r. W. J. podał, że pozostaje bez ciepłej wody od lutego 2013 r., przez co nie może się wykąpać i zadbać o higienę osobistą. Przyznał, że w 2008 r. otrzymaną kwotę przeznaczył na remont starego piecyka, z czego się rozliczył rachunkiem, natomiast w 2011 r. odkupił od osoby prywatnej nieużywany nowy piecyk, dlatego też nie mógł przedłożyć organowi rachunku. Z uwagi na to, że utrzymuje się tylko z zasiłku okresowego kupił piecyk po cenie niższej niż w sklepie, a pozostałą zaoszczędzoną kwotę przeznaczył na zakup leków i bieżące wydatki, w tym żywność. Powołaną na wstępie decyzją z [...] kwietnia 2013 r. SKO, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. i art. 2 ust.1, art. 3 ust. 3 i 4, art. 8 ust. 1 pkt 1 oraz art. 39 ust. 1 u.p.s., utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W ocenie organu odwoławczego decyzja organu I instancji nie naruszała prawa w stopniu, który wymagałby jej wyeliminowania z obrotu prawnego. Wprawdzie Prezydent Miasta [...] w podstawie prawnej rozstrzygnięcia powołał art. 41 ust. 1 u.p.s., który nie znajdował w sprawie zastosowania, jednak uchybienie to nie miało wpływu na wynik sprawy. Następnie podano, że przyznanie zasiłku celowego, o którym jest mowa w art. 39 ust. 1 u.p.s., jest dla organu pomocy społecznej fakultatywne i następuje w granicach uznania administracyjnego. Powinno zmierzać do zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. Tymczasem wnioskodawca już dwukrotnie otrzymywał pomoc na zakup nowego piecyka gazowego, jednak jak do tej pory zakupu takiego nie zrealizował. Starał się natomiast we własnym zakresie rozwiązać problem poprzez naprawę starego urządzenia albo przez odkupienie urządzenia po niższej cenie od osoby prywatnej. Konsekwencją takiego działania jest nadal problem braku piecyka gazowego w mieszkaniu. Opisane działanie wnioskodawcy wyczerpywało w ocenie Kolegium znamiona określone w art. 11 ust. 1 u.p.s., ponieważ W. J. wykorzystał przyznaną mu pomoc w sposób niezgody z przeznaczeniem. Ustalenie takie mogło stanowić podstawę odmowy przyznania pomocy na wskazany cel. Z rozstrzygnięciem powyższym nie zgodził się W. J., wnosząc do sądu administracyjnego skargę. Podkreślił w niej swoją trudną sytuację materialną, która w jego ocenie upoważnia go do uzyskania pomocy społecznej w formie zasiłku celowego. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się bezzasadna. Z ustaleń faktycznych orzekających w sprawie organów wynika, że skarżący ubiegał się o pomoc społeczną w formie zasiłku celowego na zakup piecyka gazowego. Ustalono też, że pomoc na wymieniony cel była udzielana wnioskodawcy w latach ubiegłych już dwukrotnie. Środki otrzymane w 2008 r. zostały przeznaczone przez W. J. na naprawę starego urządzenia, natomiast środki przyznane mu w 2011 r. tylko w części wykorzystał na zakup piecyka od osoby prywatnej, z których dodatkowo się nie rozliczył. W okolicznościach tych organy uznały, że we wcześniejszym okresie opisana potrzeba strony została zabezpieczona w dostateczny sposób, tyle że beneficjent nie wykorzystał jej zgodnie z przeznaczeniem. Wobec tego odmówiono przyznania kolejnej pomocy na ten sam cel. Stanowisko organów znajduje oparcie w obowiązujących przepisach prawa. Pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej obowiązane są do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. W przypadku stwierdzenia przez pracownika socjalnego korzystania z przyznanych świadczeń w sposób niezgodny z przeznaczeniem może nastąpić odmowa ich przyznania (zob. art. 2, 3 4 i 11 u.p.s.). Rodzaje świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej określone zostały w przepisach art. 36 pkt 1 lit. a) – h) u.p.s. Stosownie do art. 39 ust. 1 i 2 w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Przyznanie zasiłku celowego jest realizowane przez organy w ramach uznania administracyjnego. Oznacza to, że w przypadku ziszczenia się przesłanek określonych w art. 39 ust. 1 u.p.s. organy nie muszą w każdym przypadku przyznawać żądanej pomocy. Decydując o kierunku rozpatrzenia żądania strony powinny jednak kierować się ogólnymi dyrektywami pomocy społecznej wynikającymi z art. 2 i 3 u.p.s. (cytowanymi wyżej) i swoje stanowisko należycie uzasadnić. Sąd administracyjny nie jest bowiem uprawniony do wkraczania w kompetencje organów działających w granicach uznania administracyjnego, w szczególności oceniania celowości i zasadności podjętego rozstrzygnięcia. Może jedynie skontrolować, czy z uprawnień tych korzystają w granicach obowiązującego prawa, w tym czy jest ono zgodne z opisanymi wyżej celami pomocy społecznej. W ocenie Sądu organy należycie wywiązały się ze swoich obowiązków. Prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy, w tym sytuację majątkową strony. Uznały, że zasadniczo spełniły się przesłanki do przyznania pomocy społecznej w postaci kryterium dochodowego i ubóstwa, jak też że cel przeznaczenia wnioskowanego zasiłku mieścił się w granicach art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s. Zarazem w sposób jednoznaczny wyjaśniły, dlaczego żądanej przez skarżącego pomocy nie przyznały. Wynikało to z faktu przyznania tożsamej pomocy w latach poprzednich, przy czym skarżący nie wykorzystał otrzymanych środków zgodnie z ich przeznaczeniem. Naruszył przeto wymóg współdziałania z organem pomocy społecznej w rozwiązaniu swojej trudnej sytuacji życiowej. Stanowisko to nie narusza celów pomocy społecznej, ponieważ zgłoszona potrzeba została przez organy dostatecznie zabezpieczona, tyle że skarżący nie uczynił zadość, aby nabyć nowe urządzenie i np. korzystać z uprawnień gwarancyjnych czy innych usług serwisowych. W przedstawionych okolicznościach faktycznych organy miały podstawę do odmowy przyznania żądanej pomocy bez naruszenia zasad wynikających z k.p.a. jak i u.p.s. SKO zasadnie zwróciło uwagę, że w podstawie prawnej rozstrzygnięcia organu I instancji wadliwie podano art. 41 u.p.s. W treści decyzji odwoływano się jednak do dyspozycji art. 39, który reguluje zasady przyznawania zasiłku celowego. Dlatego też stwierdzone uchybienie przepisom postępowania nie mogło mieć wpływu na wynik sprawy, a ponadto zostało wyjaśnione przez organ odwoławczy. Skoro więc organy nie naruszyły przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, jak też przepisów postępowania, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy, skargę uznano za bezzasadną. Z tego powodu podlega ona oddaleniu zgodnie z art. 151 Ppsa.