II SA/Rz 567/18

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Agata Kosowska-Dudzik po rozpoznaniu w dnia 7 września 2018 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku J. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania specjalnego zasiłku celowego - postanawia - I. umorzyć postępowanie w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych, II. odmówić przyznania wnioskodawcy prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Wyrokiem z dnia 10 lipca 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie odmowy przyznania specjalnego zasiłku celowego. Po otrzymaniu odpisu tego wyroku z uzasadnieniem J. K. wystąpił z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata celem sporządzenia skargi kasacyjnej. Podniósł, że nie jest w stanie ponieść kosztów niniejszego postępowania. Ma 74 lata, pobiera emeryturę w wysokości 700 zł (już po potrąceniu komorniczym kwoty 300 zł). Całość powyższego dochodu przeznacza na bieżące wydatki. Nie wykonuje żadnej pracy zarobkowej i nie ma innych źródeł dochodu poza wskazanym świadczeniem. Cierpi na liczne schorzenia i dlatego zażywa lekarstwa i pozostaje pod stałą opieką lekarską. Nie posiada żadnych oszczędności, wierzytelności ani żadnego majątku. Majątek strony to: działka zabudowana budynkiem mieszkalno-gospodarczym przeznaczonym do rozbiórki, a którego dotyczy niniejsza sprawa oraz działka zabudowana niewykończonym w dużej mierze budynkiem mieszkalnym. Wydatki skarżącego to: wyżywienie – 400 zł, lekarstwa – 150 zł, środki higieny i czystości – 20 zł, telefon – 20 zł, energia elektryczna i opał – 100 zł. Celem uzyskania dodatkowych informacji odnośnie do sytuacji materialnej wnioskodawcy, wezwano go do ich uzupełnienia. Skarżący nie udzielił odpowiedzi na powyższe. Rozpoznając wniosek, zważono, co następuje: W świetle brzmienia art. 239 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302), zwanej dalej "P.p.s.a.", nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. Skarżona w niniejszej sprawie decyzja o odmowie przyznania J. K. specjalnego zasiłku celowego dotyczy właśnie tego rodzaju sprawy, dlatego też wymieniony - z mocy tej regulacji - nie musi uiszczać w niej jakichkolwiek kosztów sądowych. Tym samym, rozpoznanie wniosku w tym zakresie stało się zbędne, a postępowanie należało umorzyć na podstawie art. 249a P.p.s.a., o czym orzeczono w pkt I niniejszego postanowienia. Przechodząc natomiast do wniosku strony dotyczącego ustanowienia adwokata należy wskazać, że odnosi się on do częściowego prawa pomocy (art. 245 § 3 P.p.s.a.), którego przesłanką przyznania jest niemożność poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Ten ostatni przepis jednoznacznie wskazuje, że to podmiot ubiegający się o uczynienie odstępstwa od wyrażonej w art. 199 P.p.s.a. zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony winien wykazać, że znajduje się w sytuacji, która odstępstwo takie uzasadnia. W świetle art. 252 § 1 P.p.s.a. powinien on zatem w składanym na potrzeby prawa pomocy oświadczeniu podać dokładne dane odnośnie do swojego stanu rodzinnego, majątku i dochodów. Ponadto, rozpoznający wniosek ma możliwość zastosowania procedury zmierzającej do uzyskania od strony pełniejszych danych w tym zakresie. Mianowicie - zgodnie z art. 255 P.p.s.a. – może on wezwać wnioskodawcę do uzupełnienia przedstawionych przez niego informacji poprzez podanie szczegółowo zakreślonych danych i ewentualnie przedłożenie jakichś dokumentów, które je potwierdzają. Podmiot, który tego rodzaju wezwanie otrzyma winien być zainteresowany udzieleniem na niego jak najpełniejszej odpowiedzi, a to po to, by rozpoznający jego wniosek o prawo pomocy miał rzetelny obraz jego sytuacji materialnej. Strona, która zaniedbuje zaś ten obowiązek musi się liczyć z przyjęciem, że nie wykazała dostatecznie ustawowej przesłanki prawa pomocy. Składający w niniejszej sprawie wniosek o prawo pomocy nie podjął z referendarzem sądowym jakiejkolwiek współpracy przy wyjaśnianiu jego możliwości finansowych. Nie przekazał bowiem jakichkolwiek dodatkowych informacji, jak też dokumentów, mimo skierowanego do niego wezwania w tym zakresie. Nie wskazał więc, czy podejmuje jakieś prace dorywcze, z którymi wiązałby się określony dochód. Nie podał, czy uzyskuje od dzieci bądź też innych członków rodziny wsparcie finansowe czy rzeczowe. Nie wyjaśnił, dlaczego nie podał w złożonym oświadczeniu okoliczności w postaci pobierania środków unijnych w związku z posiadaniem nieruchomości rolnej, która to okoliczność ujawniona została podczas rozprawy w sprawie niniejszej. Strona nie wyszczególniła też wydatków na utrzymanie domu, z tytułu korzystania z Internetu i telefonu oraz z tytułu ewentualnego posiadania pojazdów mechanicznych, jak również nie wyjaśniła kwestii ilości zaciągniętych zobowiązań. Nie nadesłała wreszcie wyciągów z posiadanych ewentualnie rachunków bankowych. Tego rodzaju postawa wnioskodawcy powoduje, że nie sposób przychylić się do jego żądania w zakresie ustanowienia pełnomocnika. Brak bowiem należytego wyjaśnienia faktycznej kondycji finansowej uniemożliwia przyznanie stronie dofinansowania ze środków Skarbu Państwa, które muszą być wydatkowane rozsądnie, biorąc pod uwagę ich ograniczoną ilość. Z tych względów, a to w związku z niepodjętą przez J. K. współpracą orzeczono (w pkt II) o odmowie ustanowienia na jego rzecz adwokata. Podstawę powyższego stanowił art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.