II SA/Rz 57/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Maria Zarębska-Kobak Sędziowie NSA Stanisław Śliwa AWSA Magdalena Józefczyk /spr./ Protokolant sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólno-Administracyjnym na rozprawie w dniu 17 kwietnia 2007 r. sprawy ze skargi T. S., B. S., M. S. i W. S. na decyzję Wojewody z dnia [...] listopada 2006 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania o ustalenie i wypłatę odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość -skargę oddala- Wojewoda decyzją z dnia [...] listopada 2006r. nr [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. nr 98, poz. 1071 ze zm. – zwana dalej w skrócie k.p.a.) w związku z art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004r. nr 261, poz. 2603 ze zm. –zwana dalej w skrócie u.g.n.) po rozpatrzeniu odwołania W. S., T. S., M. S. i B. S. utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] lipca 2006r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie o ustalenie i wypłatę odszkodowania. W odwołaniu wnieśli o przyznanie odszkodowania z tytułu wykorzystania nieruchomości nr 31/1 o pow. 16,51 ara obręb 123 położonej w R. w sposób niezgodny z celem określonym w decyzji o wywłaszczeniu. Nieruchomość ta na podstawie umowy sprzedaży z dnia [...].12.1986r. i z dnia [...].10.1987r. została zbyta na rzecz Skarbu Państwa do wykorzystana pod budowę pawilonów handlowych "[...]l" i centrali rybnej. Cele te do dnia dzisiejszego nie zostały zrealizowane. Działkę w części wykorzystano pod budowę remizy strażackiej, a w pozostałej części zbyto w drodze sprzedaży osobie prywatnej nie powiadamiając byłych właścicieli o możliwości wynikających z przepisów ustawy z 21 sierpnia 1997r., według których nieruchomość nie może być użyta na inny cel niż określony w decyzji o wywłaszczeniu (...) chyba, że poprzedni właściciel lub jego spadkobiercy nie złożą wniosku o zwrot nieruchomości. Powinnością organu było powiadomienie byłych właścicieli o zamiarze zbycia nieruchomości, która została wywłaszczona. Zważywszy na fakt, że w chwili obecnej nie istnieje możliwość odzyskania nieruchomości wnieśli jak na wstępie. Organ odwoławczy nie podzielił argumentów odwołania. Za bezsporne uznał, iż nieruchomość oznaczona jako działka nr 31/1 o pow.16 arów 51m2 R. – Z. została zbyta na rzecz Skarbu Państwa na podstawie dwóch umów sprzedaży zawartych w formie aktu notarialnego kolejno dnia [...].12.1986r. Rep [...] i dnia [...].11.1987r. Rep [...] w trybie art. 8 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (Dz. U. nr 22, poz. 99 ze zm.). Zgodnie z § 4 ww. umów Skarb Państwa zobowiązał się zapłacić sprzedającym całą cenę sprzedaży w terminie do trzech miesięcy od zawarcia umów. Odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość, chociaż ustala organ administracji ma charakter roszczenia cywilno-prawnego i dlatego w tej materii należy odwołać się do przepisów Kodeksu cywilnego. Organ wyjaśnił, że przepisy prawa materialnego nie przewidują prowadzenia postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania z tytułu użycia wywłaszczonej nieruchomości na inny cel niż był określony w decyzji wywłaszczeniowej. Oznacza to brak podstaw prawnych do działania administracji we władczych formach, których przedmiotem byłaby rekompensata odszkodowawcza, a nie ustalenie odszkodowania z tytułu wywłaszczenia lub ograniczenia prawa własności nieruchomości. W ocenie organu odwoławczego decyzja o umorzeniu postępowania na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. jest uzasadniona. Skargę do Sądu na wymienioną na wstępie decyzję wnieśli T. S., M. S., W. S. i B. S. W skardze powtórzono argumenty zawarte w odwołaniu i ponowiono żądanie orzeczenia rekompensaty z tytuły niewykorzystania nieruchomości na cele wywłaszczenia i jej sprzedaży innemu podmiotowi. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu zaskarżone decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Wojewódzki sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269). Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwana dalej w skrócie p.p.s.a. Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 p.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji (postanowienia) lub stwierdzenia nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięta jest ona naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji przewidziane w art. 156 k.p.a., lub innych przepisach. Poddawszy takiej kontroli zaskarżoną decyzję Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie jest uzasadniona. Podstawą prawną zaskarżonej decyzji jest przepis art. 105 §1 k.p.a. Stosownie do tego przepisu, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Przesłanka bezprzedmiotowości występuje, gdy brak jest podstaw prawnych do merytorycznego rozstrzygnięcia danej sprawy w ogóle bądź nie było podstaw do jej rozpoznania w drodze postępowania administracyjnego. Bezprzedmiotowość postępowania oznacza brak któregoś z elementów stosunku materialnoprawnego, skutkującego tym, ze nie można załatwić sprawy przez rozstrzygnięcie jej, co do istoty. Jest to orzeczenie formalne kończące postępowanie bez jego merytorycznego rozstrzygnięcia. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego to brak przedmiotu postępowania. Tym przedmiotem postępowania jest zaś konkretna sprawa, w której organ administracji jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu (wyrok NSA z 24.04.2003r. sygn. akt III S.A. 2225/01 Biuletyn Skarbowy 2003/6/25 oraz Komputerowy System Informacji Prawnej LEX do art. 105 k.p.a.). Okolicznością bezsporną w niniejszej sprawie jest fakt zbycia przez skarżących działki nr 31/1 o pow.16 arów 51m2 R. – Z. na rzecz Skarbu Państwa w drodze dwóch umów sprzedaży zawartych w formie aktów notarialnych kolejno dnia [...].12.1986r. Rep [...] i dnia [...].11.1987r. Rep [...] w trybie art. 8 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (Dz. U. nr 22, poz. 99 ze zm.). Na rozprawie 17 kwietnia 2007r. skarżący W. S. potwierdził, że określone w umowach sprzedaży kwoty zostały im wypłacone. Aktualnie skarżący domagają się rekompensaty z tytułu niewykorzystania nieruchomości na cel wywłaszczenia, gdyż odzyskanie nieruchomości wobec jej sprzedaży jest niemożliwe. Sprawy odszkodowania zostały uregulowane w rozdziale 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004r, nr 261, poz. 2603 ze zm. – zwana dalej w skrócie u.g.n.) pt. "Odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości"(art. 128 do 135). Ogólną regułą postępowania, dającą się wyprowadzić z tych przepisów jest to, że odszkodowanie wypłaca się za wywłaszczenie nieruchomości, użytkowania wieczystego lub innego prawa rzeczowego na rzecz osoby wywłaszczonej odpowiadające wartościom tych praw i określane jest w decyzji, którą nastąpiło odjęcie tych praw. W art. 129 ust. 5 u.g.n. wymieniono przypadki, w których wydawana jest odrębna decyzja o odszkodowaniu : - w sytuacji określonych w art. 98 ust.3 (za działki gruntu wydzielone pod drogi publiczne), art. 106(za działki wydzielone pod nowe drogi, albo poszerzenie dróg istniejących) i art. 124-126 (ograniczenia w drodze administracyjnej sposobu korzystania z nieruchomości); - na wniosek podmiotu realizującego cel publiczny lub właściciela nieruchomości; - gdy nastąpiło pozbawienie praw do nieruchomości bez ustalania odszkodowania, a obowiązujące przepisy przewidują jego ustalenie. Żaden z wymienionych przypadków wydania odrębnej decyzji nie dotyczy wypłaty dodatkowego odszkodowania, czy jak to nazywają skarżący rekompensaty za niewykorzystanie wywłaszczonej nieruchomości na inny cel niż była wywłaszczona. Zatem w rozpoznawanej sprawie brak jest podstawy prawnej do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, czyli wydania decyzji orzekającej o istocie sprawy i dlatego decyzja formalna umarzająca postępowanie administracyjne wydana w trybie art. 105 § 1 k.p.a. odpowiada prawu. Dodać należy, że ustawodawca w art. 136 u.g.n. w przypadku uznania nieruchomości za zbędną na cel wywłaszczenia przewidział możliwość zwrotu takiej nieruchomości. Mając na względzie przedstawiony stan rzeczy Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a orzekł jak w sentencji.