II SA/Rz 57/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Piotr Godlewski po rozpoznaniu w dniu 21 czerwca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. S. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie z jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2009 r. Nr [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy terenu postanawia odmówić przyznania J. S. prawa pomocy w zakresie objętym wnioskiem. Postanowieniem z dnia 18 maja 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odrzucił skargę J. S. na decyzję SKO z dnia [...] grudnia 2009 r. Nr [...] z uwagi na nieusunięcie jej braków formalnych (brak nadesłania jej odpisów). Wnioskiem złożonym na urzędowym formularzu PPF w terminie do wniesienia od tego postanowienia skargi kasacyjnej skarżący zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Z informacji istotnych dla ewentualnego przyznania prawa pomocy wynika, że J. S. zamieszkuje samotnie, posiadany przez niego majątek obejmuje dom o pow. 90 m² oraz nieruchomość rolną o pow. 1,30 ha, zaś utrzymuje się z renty w wysokości 1050 zł. brutto. Rozpoznając złożony wniosek stwierdzono, co następuje: Zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata dotyczy przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, czego warunkiem w przypadku osoby fizycznej jest wykazanie braku możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania - art. 245 § 2 w/z z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – określanej dalej jako P.p.s.a. W przypadku zaś gdy wnioskodawca wykaże jedynie brak możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny może być mu przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmujące zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części, albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie zastępcy prawnego w osobie m.in. adwokata (art. 245 § 3 w/z z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Zarówno w przypadku całkowitego jak i częściowego prawa pomocy, wykazanie warunkujących go przesłanek obciąża osobę wnioskującą; ocena wniosku J. S. nie potwierdziła ich spełnienia. Mimo kwestionowania przez niego na wcześniejszym etapie postępowania doręczonego mu odpisu zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 500 zł. (jego zażalenie na to zarządzenie zostało oddalone postanowieniem NSA z dnia 23 marca 2010 r.), w złożonym wniosku w żaden sposób nie wykazał on, czym miałby się dla niego objawić uszczerbek w koniecznym utrzymaniu i jakie jego uzasadnione potrzeby życiowe pozostałyby niezaspokojone w związku z potrzebą poniesienia kosztów postępowania (na obecnym jego etapie do kosztów tych należy wpis od skargi kasacyjnej w wysokości połowy wpisu od skargi, tj. 250 zł. oraz wydatki związane z ustanowieniem adwokata lub radcy prawnego do jej sporządzenia). Oceny o zagrożeniu dla podstaw jego egzystencji nie można też wywieść z informacji o wydatkach ponoszonych przez niego na utrzymanie, określonych dla potrzeb rozpoznania jego wcześniejszego wniosku o ustanowienie adwokata w sprawie o sygn. II SA/Rz 457/09, co wzięto pod uwagę z urzędu odstępując od wzywania wnioskodawcy do złożenia w tej mierze dodatkowego oświadczenia; wg tych danych przy dochodach netto ok. 930 zł. na zakup żywności wydaje ok. 600 zł., zaś opłaty za gaz pochłaniają kwotę ok. 100 zł. miesięcznie. Bez wpływu na powyższe pozostaje także jego oświadczenie zawarte we wniosku PPF złożonym w sprawie II SA/Rz 190/10, iż cierpi na choroby wymagające leczenia. Niezależnie od tego, o tym że J. S. jest w stanie wygospodarować niezbędne środki finansowe w sprawie II SA/Rz 57/10 dobitnie przekonuje jednakże: 1. Opłacenie przez niego wpisów od skarg (2 x 100 zł.) w sprawach o sygn. akt II SA/Rz 190/10 (22 marca 2010 r.) i II SA/RZ 405/10 (13 maja 2010 r.), 2. Nabycie przez niego od Agencji Nieruchomości Rolnych w dniu 14 stycznia 2010 r. w drodze przetargu nieruchomości rolnej o pow. 0,26 ha za kwotę 2120 zł., co potwierdza jego oświadczenie zawarte w protokole rozprawy z dnia 3 marca 2010 r. w sprawie o sygn. akt II SA/Rz 856/09 (k. 31 akt sądowych). Szczególnie drugi z opisanych przypadków uwidacznia całkowity brak podstaw do wyłączenia z zastosowania wobec skarżącego wynikającego z art. 199 P.p.s.a. obowiązku ponoszenia kosztów postępowania związanych z jego udziałem w sprawie. Przepis ten dotyczy wszystkich osób posiadających jakiekolwiek środki majątkowe i dochody (postanowienie NSA z dnia 22 grudnia 2002 r., sygn. akt OZ 862/04). Sam fakt zakupu nieruchomości rolnej - niezależnie od obiektywnych możliwości zgromadzenia na to niezbędnych środków - pośrednio świadczy także o tym, że z jej nabyciem skarżący wiąże pewne oczekiwania związane z jej zagospodarowaniem i uzyskaniem z niej potencjalnych korzyści, a więc docelowo poprawą swojej sytuacji życiowej. Dotyczyć to może tak dodatkowych dochodów, jak i pożytków w naturze pozwalających chociażby ograniczyć wydatki na zakup żywności. W tym zakresie bez znaczenia pozostaje okoliczność, czy i w jaki sposób wnioskodawca tą nieruchomość rzeczywiście użytkuje (osobiście lub poprzez inne osoby), gdyż dla potrzeb prawa pomocy istotna jest sama potencjalna możliwość uzyskania pewnych korzyści, nawet gdyby pozostała ona niewykorzystana. W opisanej wyżej sytuacji uznano, że skarżący nie spełnia ustawowych przesłanek do przyznania mu prawa pomocy, co wyłącza pozytywne załatwienie złożonego przez niego wniosku. Z uwagi na okoliczności stojące u podstaw obecnego rozstrzygnięcia i brak ich wcześniejszego ujawnienia przez skarżącego, odmowa przyznania mu prawa pomocy w niniejszej sprawie nie pozostaje w sprzeczności z orzeczeniami wydanymi w tej kwestii w okresie ostatnich kilku miesięcy w wyniku załatwienia jego wcześniejszych wniosków; dot. to m.in. sprawy o sygn. akt II SA/Rz 457/09 w której postanowieniem z dnia 2 grudnia 2009 r. ustanowiono dla J. S. adwokata oraz II SA/Rz 190/10, w której w dniu 2 czerwca 2010 r. zwolniono go w całości od kosztów sądowych. Z tej przyczyny, na podstawie art. 245 § 2 i 3 oraz art. 246 § 1 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.