II SA/Rz 57/14

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Agata Kosowska-Dudzik po rozpoznaniu w dniu 10 lutego 2014 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku K. Ć. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie z jego skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie pozwolenia na użytkowanie linii elektroenergetycznej napowietrznej - postanawia - I. przyznać skarżącemu prawo pomocy obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych, II. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Odpowiadając na wezwanie do uiszczenia wpisu w wysokości 500 zł od swojej skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w przedmiocie pozwolenia na użytkowanie linii elektroenergetycznej napowietrznej K. Ć. wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata wskazując, że obecnie nie stać go na koszty z tym związane. Podał, że w skład wspólnego z nim gospodarstwa domowego wchodzą żona oraz dorosły syn, uzyskujący dochody z tytułu umowy o pracę w kwotach odpowiednio 1050 zł oraz 850 zł, przy czym syn będzie pracować jedynie do lutego bieżącego roku. Rodzina mieszka w domu o powierzchni 100 m. kw., w jej posiadaniu znajduje się nieruchomość rolna o powierzchni 1,8 ha. Jako comiesięczne wydatki skarżący wskazał: 500-600 zł (utrzymanie domu), 208 zł (ogrzewanie), 180 zł (prąd), 130 zł (składka na ubezpieczenie społeczne), 20 zł (telefon), 600-650 zł (żywność). Wnioskodawca podniósł, że syn utrzymuje się samodzielnie. Podał, że sam prowadził wcześniej działalność gospodarczą, która obecnie jest zawieszona. Aktualnie zajmuje się więc "polem", jednak z tego tytułu nie osiągnął ostatnio dochodów, bowiem nie wykosił wikliny. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważono, co następuje: Uregulowana w art. 243 i nast. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej w dalszej części "P.p.s.a." instytucja prawa pomocy jest wyjątkiem od obowiązującej w tym postępowaniu zasady wyrażonej w art. 199 wskazanej ustawy, iż strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie. Powyższy charakter przedmiotowej instytucji znajduje potwierdzenie w brzmieniu art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2 P.p.s.a. ustanawiających przesłanki przyznania prawa pomocy odpowiednio w całkowitym oraz częściowym zakresie. W pierwszym przypadku jest to niemożność poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w drugim niemożność pokrycia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przy czym w obydwu wypadkach ustawodawca przewidział, że wykazanie, iż wnioskodawca znajduje się w takiej sytuacji spoczywa właśnie na nim. To składający stosowny wniosek winien zatem w dostateczny sposób zobrazować istotne w sprawie, a dotyczące go i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym okoliczności. K. Ć. ubiega się w niniejszej sprawie zarówno o zwolnienie od kosztów sądowych, jak i o ustanowienie pełnomocnika, a zatem przyznanie prawa pomocy w całkowitym zakresie. Pomoc Państwa w takich granicach przeznaczona jest jedynie dla osób pozostających bez żadnych dochodów bądź też posiadających je w tak niskiej wysokości, że z trudem wystarczają na zaspokojenie podstawowych tylko potrzeb jednostki. Skarżącego z pewnością jednak do takiej grupy zaliczyć nie można. Wątpliwości budzi wprawdzie okoliczność, czy syn wnioskodawcy – S. Ć. pozostaje z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. K. Ć. wpisał go bowiem do rubryki nr 6 formularza wniosku o prawo pomocy zatytułowanej "Stan rodzinny". Jednocześnie we wcześniejszej części wniosku zaznaczył, że "syn utrzymuje się sam". Na prawdopodobieństwo tego ostatniego stwierdzenia wskazują podane przez skarżącego wydatki w kontekście uzyskiwanego przez jego żonę dochodu przy jednoczesnym założeniu, że S. Ć., prowadząc oddzielne gospodarstwo domowe, partycypuje jednocześnie (w połowie) w kosztach utrzymania domu, w którym wraz z rodzicami mieszka. Przyjmując zatem, że jedynym dochodem skarżącego i jego żony jest jej wynagrodzenie za pracę w wysokości 1050 zł stwierdzić należy, iż kwota ta z pewnością jest niewystarczająca na pokrycie kosztów sądowych w niniejszej sprawie, których obecna wysokość to 500 zł. Przeznaczana jest bowiem w całości na utrzymanie własne i domu. Dlatego też uznając, że uiszczenie kosztów sądowych w zainicjowanej skargą K. Ć. sprawie mogłoby spowodować uszczerbek w koniecznych potrzebach rodziny, zwolniono wyżej wymienionego od obowiązku ich poniesienia. Równocześnie jednak uznano, że brak jest podstaw do uwzględnienia żądania wnioskodawcy w całkowitym zakresie. Jak już bowiem wyżej zaznaczono, prawo pomocy w takich właśnie granicach przyznane być może tylko osobom o bardzo ciężkiej sytuacji materialnej, która ledwo pozwala im na godne egzystowanie. Skarżący w sytuacji takiej z pewnością się nie znajduje, bowiem jego podstawowe potrzeby są zaspokojone. Za odmową uwzględnienia wniosku w tej części przemawia także fakt posiadania przez skarżącego nieruchomości rolnej. Dysponowanie bowiem tego rodzaju majątkiem wyklucza możliwość przyjęcia, że wyżej wymieniony nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Poza tym, skarżący zaznaczył we wniosku, że w ostatnim czasie nie osiągnął z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego dochodów, bowiem nie wykosił wikliny. Zaniedbania wnioskodawcy w tym zakresie oznaczają, że nie wykorzystuje on w sposób należyty istniejących po jego stronie możliwości zarobkowych. Fakt ten nie może zaś działać na jego korzyść i prowadzić do przerzucenia na Skarb Państwa, a więc wszystkich podatników, kosztów ustanowienia w sprawie profesjonalnego pełnomocnika, którego obecność na aktualnym etapie postępowania nie jest - w myśl unormowań P.p.s.a. - obligatoryjna. Należy też wskazać skarżącemu, że stosownie do art. 134 P.p.s.a. sąd ma obowiązek z urzędu uwzględnić wszelkie wadliwości zaistniałe w poddanym kontroli postępowaniu administracyjnym. Z podanych względów przyznano K. Ć. prawo pomocy w części obejmującej zwolnienie od kosztów sądowych, odmawiając jednocześnie ustanowienia na jego rzecz adwokata. Podstawę niniejszego rozstrzygnięcia stanowi art. 258 § 1, § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 2 i § 3 oraz art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2 P.p.s.a.