II SA/Rz 570/15

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Agata Kosowska-Dudzik po rozpoznaniu w dniu 27 maja 2015 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku W. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie z jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie skierowania na badanie lekarskie - postanawia - I. przyznać wnioskodawcy prawo pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych, II. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Wraz ze skargą na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie skierowania na badanie lekarskie W. K. złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Z wniosku tego, jak też odpowiedzi na wezwanie dotyczące podania dodatkowych danych wynika, że wymieniony prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną. Jest osobą niepełnosprawną w znacznym stopniu. Każdego miesiąca ponosi znaczne wydatki na własne leczenie i rehabilitację (w łącznej kwocie 800 zł, w tym 340 zł – lekarstwa, 300 zł – paliwo na dojazd do rehabilitanta, 60 zł – drobny sprzęt do rehabilitacji domowej, 100 zł - protezy). Inne wydatki strony to: 540 zł – żywność, 391,58 zł – czynsz za mieszkanie (o pow. 36 m.kw.), 35 zł – gaz, 90 zł – energia elektryczna, 110 zł – środki czystości, odzież, obuwie, 70 zł – naprawa sprzętu AGD i drobne remonty w mieszkaniu, 150 zł – lekarstwa żony. Skarżący zaznaczył, że nie posiada własnego samochodu, a do celów prywatnych, w tym na dojazdy w celu rehabilitacji używa samochodu służbowego, ponosząc jednak koszty paliwa. Wnioskodawca podkreślił, że toczą się w stosunku do niego postępowania egzekucyjne (ma "zaległe kredyty na kwotę ponad 1000 000 zł", które zaciągnął na zakup samochodu i cele związane z działalnością gospodarczą prowadzoną przed 2006 r.). Z dołączonych do wniosku dokumentów wynika, że składający go wpisany został w 2009 r. do Krajowego Rejestru Sądowego – Rejestru Dłużników Niewypłacalnych. Załączone dokumenty (faktury VAT) potwierdzają także poniesienie przez skarżącego wydatków na leczenie w kwotach: 238,44 zł (maj 2015r.), 976,52 zł (marzec 2015 r.), 959,43 zł (styczeń 2015 r.). Rozpoznając wniosek zważono, co następuje: Przedstawiona we wniosku sytuacja rodzinna i materialna strony wskazuje na zasadność częściowego uwzględnienia jej żądania. Przemawia za tym okoliczność, że skarżący oraz jego żona, z którą prowadzi wspólne gospodarstwo domowe uzyskują stałe dochody. Wprawdzie dochód żony skarżącego jest obiektywnie rzecz biorąc bardzo niski, ale łącznie z tym uzyskiwanym przez wnioskodawcę wystarcza zasadniczo na zaspokojenie wszystkich podstawowych ich potrzeb tj. związanych z utrzymaniem własnym, leczeniem oraz utrzymaniem domu. Przy rozstrzyganiu w przedmiocie niniejszego wniosku wzięto także pod uwagę, iż prawie połowę dochodów rodziny pochłaniają wydatki na leczenie, głównie skarżącego w związku z wypadkiem, któremu uległ w 2006 r. Wnioskodawca nie ma przy tym żadnego majątku, w tym nieruchomości (poza mieszkaniem, które wraz z żoną zajmuje), oszczędności pieniężnych czy wartościowych przedmiotów. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, jak stanowi art. 245 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.". Przesłanką jego przyznania jest wykazanie przez składającego wniosek, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania – art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie adwokata (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Jego przyznanie uwarunkowane jest zaś wykazaniem przez wnioskodawcę, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny – art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Z brzmienia powołanych regulacji wynika, że finansowanie przez Skarb Państwa udziału strony w danym postępowaniu może mieć miejsce zupełnie wyjątkowo. Zwłaszcza najszersze granice prawa pomocy przeznaczone są dla osób o braku jakichkolwiek dochodów bądź też o dochodzie w wymiarze ledwie wystarczającym do pokrycia podstawowych potrzeb życiowych. Na takie rozumienie przedmiotowej instytucji wskazują nie tylko powołane wyżej przepisy, nakładające na wnioskodawcę obowiązek wykazania szczególnie trudnej sytuacji finansowej, ale także wprost treść art. 199 P.p.s.a. Ten ostatni przepis ustanawia zasadę, że strony postępowania mają obowiązek ponoszenia jego kosztów. Należy mieć także na względzie, że z mocy art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga sprawę w jej granicach i nie jest związany podniesionymi w niej zarzutami, czy powołaną podstawą prawną. Z urzędu zatem obowiązany jest do uwzględnienia naruszeń prawa, do których doszło na etapie postępowania administracyjnego. Udział zaś profesjonalnego zastępcy prawnego wymagany jest jedynie w razie konieczności sporządzenia niektórych środków zaskarżenia Uwzględniając wszystko powyższe uznano, że adekwatnym do przedstawionej przez wnioskodawcę sytuacji materialnej będzie częściowe uwzględnienie jego żądania, a mianowicie zwolnienie od kosztów sądowych oraz odmowa ustanowienia adwokata. Podstawę rozstrzygnięcia stanowi art. 258 § 1, § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 2, § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1, pkt 2 P.p.s.a.